باشله مسدن جمهوررئیس لیگی حکومت سیستمیدن وازکیچیش نیمه دیگن گپ بوله دی؟

اوشبو مطلب پروفیسر داکتر قدرت بلبل نینگ تورک تیلیده یازگن مقاله سی نینگ اوزبیک تیلیده گی ترجمه سیدن عبارت

باشله مسدن جمهوررئیس لیگی حکومت سیستمیدن وازکیچیش نیمه دیگن گپ بوله دی؟

 تورکیه ده میلادی 2018 نچی ییلی جون آیی نینگ 24 نچی کونیده سیلاولر بولیب اوته دی.  اوشبو سیلاو لر 32 نچی عمومی سیلاو و ایلک جمهوررئیسلیگی حکومت سیستمی سیلاویدن عبارت بوله دی.  عدالت و توسعه حزبی ییتکچیلیگیده گی جمهور اتفاقی, رفراندوم بیلن قبول قیلینگن جمهوررئیس لیگی حکومت سیستمی دایره سیده موجود معما لرنی ییچیش نی وعده قیلدی.  ملت اتفاقی ایچیده گی حزب لر نینگ ایسه اینگ مهم وعده لریدن بیری پارلمنتر سیستم گه قیتیش دن عبارت بولدی.  شونده ی قیلیب اوشبو حزب لر اقتدار گه کیلیش لری تقدیرده معلوم بیر مدت کیین پارلمنتر سیستم گه قیته دیگن لیک لری نی بیلدیرماقده. 

اوپوزسیونده گی حزب لر نینگ نیمه دییش لری گه قره مسدن, جمهوررئیس لیگی حکومت سیستمی تورکیه ده رفراندوم آرقه لی قبول قیلینگن وضعیتده.  ینگی سیستم جون آیی نینگ 24 نچی کونیدن کیین تطبیق ایتیله باشله نه دی.  اوپوزسیونده گی حزب لرنینگ ینگی سیستم نی تجربه قیلمسدن آلدین نیمه اوچون رد ایتیاتگن لیگی نی عقل بیلن ایضاحلش ممکن ایمس.  عینی دمده قیتریب کیلیتیریلیش گه حرکت قیلینیاتگن سیستم تورکیه ده تقریباً 140 ییل لیک بیر مدت بیلن تجربه قیلینگن بیر سیستم دن عبارت.  خوددی منه شوو سیستم اوزلوکسیز روشده معما گه سبب بولیب کیلگن. 

پارلمنتر سیستم نینگ یخشی بیر شکلده تطبیق ایتیلگن اولکه لر هم بار البته که.  بیراق, تورکیه ده اوشبو سیستم هردایم بحران گه سبب بولیب, تورکیه باشقریله آلمیدیگن بیر وضعیتگه کیلیب قالگن.  اوشبو وضعیت نی خلقی میز حاضرگی کونده هم ایسدن چیقارگن ایمس. 

میلادی 1961 نچی ییلیده قبول قیلینگن اساسی قانون بیلن حاکم بولگن اوشبو سیستم نینگ هیچ قچان ملت نینگ نماینده لری تامانیدن کنترول ایتیلمه گن لیگی و خوددی منه شوو سیستم دایره سیده حربی و قضائی اورگان لرنینگ جدی قیین چیلیک لرگه سبب بولگن لیگی بیلینگن بیر حقیقت نی تشکیل ایتماقده.  باش وزیر و وزیر لرنینگ اعدام ایتیلگن لیگی, سیاستچی لرنینگ تهدید قیلینگن لیگی, جمهوررئیسی نینگ سیله نیشی اوچون پارلمان نینگ اوره ب آلینگن لیگی, سیاسی سیستم بحران لری و اولکه نینگ قنده ی کتته قیین چیلیک لر گه دوچ کیلیب قالگن لیگی خلق نینگ ایسیدن چیققن ایمس.

میلادی 1961 نچی ییلی اساسی قانونی بیلن حاکم بولگن اوشبو سیستم نینگ قضائی اورگان لری نینگ قالدیرگن منفی تاثیری حاضرگی کونده هم حس ایتیلماقده.  کودتا لر و حربی مداخله لر گه مشروعیت کسب ایتتیرگن قضائی اورگان لر بیروکراسی سی اولکه نینگ رواجله نیشی و ینه ده دموکراتیک له شیشی گه توسیق بولدی. 

ساختاری باعث معلوم بیر فکر دن باشقه بیر نرسه بیلمه گن بیروکراسی میز, تیز تیز اوزگریب تورگن سیاسی اقتدار لر و ائتلاف لر سببلی ایرکین بیر شکلده هیچ بیر نرسه قیله آلمی قالدی.  قیسقه بیر مدت مابینیده اوزگره دیگن لیگی سببلی, کیله جکده گی ینگی اقتدار نینگ اونینگ بیلن همکارلیک قیله دیگن یاکه قیلمه یدیگن لیگی نی انیق بیلمه گن و قیلمیش لریدن هم قورقیاتگن بیر بیروکرات نینگ قنده ی ایرکین بیر شکلده حرکت قیلیشی ممکن بوله دی؟

تورکیه نینگ ایرکین بیر شکلده حرکت ایتیشی تقدیرده, خلق ارا اکتور لرنینگ ایچکی عنصر لر بیلن بیر یقه دن باش چیقریب, اقتصادی مداخله لر یاکه تروریزم نی آرتیریش بیلن سیستمده گی موازنه لر نی بوزیش تشبث لری حاضرگی کونده هم انیق اداققه ییتگن ایمس.

خوددی منه شوو قیین چیلیک لرنینگ همه سی نینگ عدالت و توسعه حزبی حاکمیتی دوریده تقریباً اداققه ییتگن لیگی کورینماقده.    

اسلام دنیا سی داخل غرب نینگ تشقریسیده گی جمعیت لرنینگ ایککی اساسی معما سی, ملت ترجیحی نینگ ییترلیک مقیاسده سیاستده عکس ایتمه گن لیگی و اقتدار گه کیلینگندن سونگ دموکراتیک بیر اوزگریش نینگ تامین ایتیله آلمه گن لیگیدن عبارت. 

تورکیه ده قبول قیلینگن جمهوررئیسلیگی حکومت سیستمی دایره سیده بیر کیشی نینگ جمهوررئیسی ایتیب سیله نه آلیشی اوچون ایللیک جمع بیر فایز رای آلیشی کیره ک.  شونده ی قیلیب اوشبو کیشی بیواسطه خلق نینگ رایی بیلن جمهوررئیسی ایتیب سیلنگن بوله دی. ینگی وضعیت نینگ قیین چیلیگی نی کورگن, جمهوررئیس لیگی حکومت سیستمی نی حمایت قیلگن ایریم تامان لر "یخشی ایش قیلدیک می؟" دیب اویله ماقده.  آلدین باشقه لرنینگ حمایتی گه احتیاج حس ایتمسدن, اوز طرفدار لری نینگ رایی بیلن قدرت نی قولگه کیریتیش امکانیت لری نی اویله ماقده.

عینی دمده اوشبو وضعیت رجب طیب اردوغان نینگ همیشه اقتدارده قاله دیگن لیگی نی کورستماقده.  پارلمنتر سیستم نینگ رجب طیب اردوغان کبی کوچلی رهبر لرنینگ موجود بولگن بیر دورده معما گه سبب بولمس لیگی ممکن.  بیراق, سیاسی تاریخی میز گه قره گنده بیر حزب نینگ اوزلوکسیز روشده سیلاو لر ده غلبه قازانگن لیگی استثنائی بیر وضعیت نی تشکیل ایتیب کیلگن.  عدالت و توسعه حزبی نینگ موفقیتی هم رجب طیب اردوغان نینگ شخصی موفقیتی دن عبارت. شوباعث اردوغان آرتیدن نیمه بولیشی نینگ ممکن ایکن لیگی توغریسیده باش قاتیریش کیره ک. 

اقتدارده گی حزب جهتیدن آلیب قره گنده, فقط گینه اوز طرفدار لری نینگ رایی بیلن سیلاولرده غلبه قازانه دیگن, سیله نیش اوچون بیر وقت محدویتی نینگ موجود بولمه گن پارلمنتر سیستمی یخشیراق بولیشی ممکن.  اقتدارنینگ اوزاق مدتلیک دوام ایتیشی, معلوم تامان لر ایمس بلکه ملت نینگ ترجیحی نینگ سیاسی اقتدارده ینه ده کوپراق عکس ایتیشی, حساس بیر جغرافیه ده اورین آلگن تورکیه نینگ قیین چیلیککه دوچ کیلمسدن باشقریله آلیشی و سیستم نینگ ایچیده گی دموکراتیک اوزگریش لرنینگ پرابلم سیز عملگه آشیریلیشی جهتی دن آلیب قره گنده تورکیه ده اوزگریش کیریتیلیشی مجبوری بیر وضعیتدن عبارت ایدی.

اوشبو دایره ده عدالت و توسعه حزبی اوزی اوچون قیین بولیشی گه قره مسدن توغری بیر ایش قیلدی.  کیریتیلگن اوزگریش بیلن ایندی تورکیه نینگ کیله جگی حقیده فقط گینه ملت تصمیم آله دی خلاص.  شونده ی قیلیب صلاحیتی نی ملت دن آلمه گن ایچکی و تشقی کوچ لر سیاسی نظامگه اره له شیش امکانیتی نی انچه قولدن بیریب قویگن وضعیتده.  سیاسی نظام دن منشا آلگن معما لر بویوک مقیاسده ییچیلدی.  بوندن کیین دوچ کیلیشی میز ممکن بولگن معما لر نینگ سیستماتیک ایمس, بلکه کونده لیک کورینه دیگن پرابلم لر دن عبارت بولیشی ممکن.

شوباعث, اوپوزسیون دن, هیچ تجربه قیلینمه گن ینگی سیستم نینگ تطبیق ایتیلمسدن ایسکی سیستم گه اوتیش گه حرکت قیلیش اورنیگه ینگی سیستم نینگ ینگلیش لری و اوشبو معما نینگ قنده ی قیلیب ییچیله دیگن لیگی توغریسیده باش قاتیریشی کوتیلماقده. 

اوز لری درک ایته آلمه گن بولیشی گه قره می, ینگی سیاسی سیستم اوپوزسیون نینگ هم اوزگریشی گه بولماقده.  ملت گه هیچ اهمیت بیرمه گن, ملت نینگ اولر نینگ خواهله گنی دیک یششی کیره ک ایکن لیگی نی بیلدیریب کیلگن سیاسی حزب لرنینگ, حاضرگی کونده آلدین قیلگن منفی حرکت لری اورنیگه مثبت وعده لر بیریاتگن لیک لری نینگ اساسی سببی هم سیاسی سیستم نینگ اوزگرگن لیگی دن عبارت. سیاسی سیستم اوزگریشی نینگ سیلاو پروسه سی گه قنده ی تاثیر قالدیره دیگن لیگی توغریسیده ایسه کیله جک هفته ده گی مقاله میزده بحث ایته میز.        



علاقه لی ینگی لیکلر