Գլոբալ Դիտանկյուն

Պրոֆ․Դր․Քուդրետ Բյուլբյուլ*

Գլոբալ Դիտանկյուն

Գլոբալ Դիտանկյուն

Այս ծրագրում միասին հատելու ենք հետաքրքիր եւ երկար ճանապարհ։ Դա անելու ենք միասին, փոխադարձ հարգանք եւ սիրով։ Գրելու համար մարդ պետք է ունենա քաջություն։ Այսպիսով կարող են հաղորդել ձեր մտքերը եւ գաղափառը։

 

Այժմ լսում ենք Անկարա Յըլդըրըմ Բեյազիդ Համալսարանի քաղաքագիտության բաժնի դեկան Պրոֆ․Դր․Քուդրետ Բյուլբյուլի թեմայի վերաբերյալ մեկնաբանումները։

 

Այս ծրագրում քննարելու ենք բազմաթիվ թեմաներ, հանդիպելու ենք Բալկաններ, Միջին արեվելք, Կովկասներ, Աֆրիկա, իսկ հետազոտելու ենք երբեմն Պաղեստինցի, երբեմն Ղրիմցի կամ Ահըսկայի չարչարվողներին։

 

Ի հարկ է մենք նայելու ենք Թուրքիայից։ Թուրքիայի հարցերը չե այլ տեղափոխելու ենք միջազգային հարցերը Թուրքիա։ Այլ երկրներում տեղի ունեցող զարգացումները չհետազոտելու պատճառով չենք ընկալում Թուրքիայի առաջխաղացումը։ Մեր երկրի արժեքը հասկանալու համար անհրաժեշտ է քննարկել տարածաշրջանը եւ աշխարհը։

 

Իսկ մենք ինչպես պետք է նայենք աշխարհին։ Այսօր աշխարհում մեր դեմը ելնում է երեք կարեվոր հարցեր՝ անարդարություն, ոչ հավասար բաշխում եւ այլ մշակույթների հետ ապրել միասին։ Արդյոք մարդկությունը ավելի առաջ ապրել է դա կամ ունի փորձեր։ Օրինակ բոլորին արդարություն բաժանող, անոթի հարեվանին կշտացնող եւ առանց խտրականության հավասար բաշխող համակարգ։ Արդյոք մարդկությունը ունի նման անցյալ կամ ավանդույթ։

 

Արդարություն, հավասար բաշխում եւ բազմազանության առումով արեվմուտքի մեջից կարելի է շատ քիչ բաներ քաղել։ Մեր ուղղեցույցը կարող է լինել մեր քաղաքակրթությունը։ Հորասանից դեպի Բալկաններ հազար տարվա մեր քայլարշավը, դա կլինի մեր լուսավոր ջահը։

 

Այս առումով կարելի է ասել որ Ստամբուլը հարյուր տարի առաջ մարդկության տեսանկյունից գլոբալ մաս էր երկրագնդում։ Ինչ-որ գաղափար կամ միտք կարող է ապրել ու զարգանալ բազմազանություն ունեցող քաղաքներում, ոչ թե փոքր բնակավայրերում։ Քանի որ գաղափարների ներուժը գալիս է իր ընդդիմությունից։ Հատկապես սահմանադրական արաջին փոփոխության տարիներում Ստամբուլում ապրում էր տարբեր ազգ, հավատք եւ քաղաքական մտքեր։

 

20-րդ դարում մեր քաղաքակրթությունից հեռանալուց թուրք մտավորականները ազդվել էին առեւմուտքից։ Իսկ ավելի վաղ նրանց ազդել էր Եգիպտոս, Իրան եւ Պակիստանի մտավորական շարժումները։ Ի հարկ է մեծ կարեվորություն ունի արեվելքի նման արեւմուտքի գաղափար եւ շարժումները իմանալ։ Բայց թուրք մտավորականները մոտ ժամանակաշրջանում անբավարար են ընկալել տարածաշրջանի զարգացումները։ Դրա համար էլ հեռու են մնացել մտքի խորությունը տեսնելուց։ Հանրապետական տարիների հետ Ստամբուլը ծածկվեց ծածկոցով, որը մինջեւ հիմա չի բացվել։

 

Դուք քանի հատ քաղաք գիտեք որտեղ ապրում է հսկայական բազմազանություն եւ ազատ են իրենց ինքնությունը արտահայտելուց։ Այսօր մեր հարցերի պատասխանը կարող ենք գտնել եւ լուծել ապրումների քաղաք Ստամբուլի միջոցով։ Այս փորձարության շնորհիվ կարելի է լուսաբանել մարդկության հարցերը։ Թոյբիի ասածի նման «Սառեցված քաղաքակրթությունը» Ստամբուլն է։

 

Եթե քաղաքը չսարեցվեր ապա շարունակելու էր կրել արեվելք եւ արեվմուտքի փորձարությունը։ Հենց Սատմբուլն է մեր ուղղեցույցը։ Բայց այսօր բավականին հեռու ենք դրանից։ Կարիքը ունենք վերադառնալ եւ քայլել նույն ճանապարհում։

 

* Պրոֆ․Դր․Քուդրետ Բյուլբյուլը դաս է ավանդում Անկարա Յըլդըրըմ Բեյազիդ Համալսարանի քաղաքագիտության բաժնում։

 

 



Այս թեմայով լուրեր