چشم انداز تمدن جهانی از دیدگاه تورکیه چهارشنبه 29 حمل 1397 هجری شمسی

اولین رئیس جمهورسیستم ریاستی و سی ودومین دورانتخابات ریاست جمهوری درتورکیه

چشم انداز تمدن جهانی از دیدگاه تورکیه چهارشنبه 29 حمل 1397 هجری شمسی

چشم انداز تمدن جهانی از دیدگاه تورکیه چهارشنبه 5 ثور 1397 هجری شمسی

دوستان محترم در این برنامه  توجه شما را به ارزیابی های پروفسور قدرت بلبل رئیس دانشکده علوم سیاسی دانشگاه ییلدیریم بایزید انقره  زیر عنوان" اولین رئیس جمهورسیستم ریاستی و سی ودومین دورانتخابات ریاست جمهوری درتورکیه "،جلب میداریم.

 تورکیه، در تاریخ 24 جون 2018، بطرف انتخاب32.مین رئیس جمهور و اولین دور آغاز سیستم ریاستی انتخابات عمومی ریاست جمهوری میرود که تا کنون در تعداد کمی از کشورها نظیر آن دیده  شده است. در تورکیه در فاصله 142 سال که اولین انتخابات در سال 1876 برگزار شده و آخرین آن که قرار است تا در 24 جون  2018 برگزار شود 32 انتخابات سراسری برگزار شده است. تورکیه، در 24 جون سال 2018، برای اولین بار در تاریخ خود 32 مین انتخابات سراسری پارلمانی و نخستین انتخابات ریاست جمهوری در قالب نظام ریاستی خود را برگزار میکند.

تورکیه اولین دورانتخابات عمومی خویش را در زمان امپراتوری عثمانی در سال 1876 برگزار کرده است. این انتخابات را به ترتیب انتخابات سالهای 1878، 1908، 1912، 1914 و 1919 تعقیب نمود. دراین دوره شش دورانتخاباتی برگزارشد. دردوره جمهوریت، انتخابات عمومی 25 بار برگزار شد که دوران حکومت تک حزبی را نیز شامل می شود. در دوران حکومت تک حزبی، انتخابات در سالهای 1923، 27، 31، 35، 39، 43 برگزار شد. از سال 1946 که در تورکیه سیستم سیاسی چند حزبی آغاز به کار کرد 19 بار انتخابات برگزار شده است. به این ترتیب در تاریخ 24 جون 2018 میلادی 20مین دور انتخابات سراسری در تورکیه برگزار خواهد شد. در تورکیه در فاصله 142 سال که اولین انتخابات در سال 1876 برگزار شده و آخرین آن که قرار است تا در 24 جون  2018 برگزار شود 32 انتخابات سراسری برگزار شده است. از سوی دیگر، این مدت همچنین شامل دوران کودتاها نیز می شود که در طی آن، انتخابات در تورکیه برگزار نشده است.

دوره های مختلف انتخابات

البته هر انتخابات یا دوره های انتخاباتی دارای مشخصات خاص خود است. انتخابات انجام شده در طول دوره عثمانی، در ایامی برگزار شده که نهادهای  سنتی مانند سلطنت، خلافت و شیخ الاسلامها در ساختار جامعه و حکومت وجود دارند و موثرند. با توجه به اینکه تورکیه، در چنین دورانی وارد عهد دموکراسی شد،  مناقشه هماهنگی یا عدم همانگی میان اسلام و دمکراسی در میان اندیشمندان آن دوران چندان دیده نمیشود. انتخابات سالهای 1943-1923 از نوع انتخابات تک حزبی است. در طی این مدت، اگرچه به أحزاب مخالف اجازه حضور داده نشده اما تداوم این انتخابات حتی به نوع شکلی، با توجه به اینکه در ان ایام غرب گرفتار فاشیزم و نازیزم است امری مهم و پر مفهومی تلقی می شود. تورکیه در سال 1946 به نظام سیاسی چند حزبی وارد شد. در بین سال های 1876 و 1943، انتخابات دو مرحله ای بود و از سال 1946 تاکنون، انتخابات به صورت تک مرحله ای برگزار میشود. سیستم دو مرحله ای شبیه انتخابات کنونی درایالات متحده آمریکا است. در این سیستم، رای دهندگان موکلین خود را انتخاب میکنند و به این ترتیب این موکلین نیز نمایندگان مجلس را انتخاب میکنند. سیستم دو مرحله ای اساسا بیان نوعی بی اعتمادی به آراء عمومی است. در24 جون 2018 برای اولین بار درتاریخ تورکیه، انتخابات سراسری همزمان با انتخابات ریاست جمهوری برگزارخواهد شد. در این انتخابات رییس جمهورونمایندگان مجلس به صورت جداگانه انتخاب خواهند شد. جهت آگاهی بیشتر از لزوم استقرار سیستم ریاست جمهوری درتورکیه، میتوانید به کتابی که درسال 2017 قبل ازبرگزاری ریفراندوم  با عنوان "برای تحقق تورکیه یی اثرگذار، پایداروقوی؛ استقرارنظام ریاستی درتورکیه ضروری است" نوشته شده مراجعه کنید.

معنای انتخابات

دموکراسی قدرت خود را نه از شکل و شیوه حکومت بلکه از مشروعیتی که انرا فراهم کرده است بدست می اورد. در دوره های قبلی، روش های مختلفی برای تامین مشروعیت سیستم های سیاسی وجود داشت. درآینده ممکن است روش های دیگرنیزوجود داشته باشد. اما درجهان امروز، دموکراسی شاید تنها راه به دست آوردن مشروعیت اجتماعی در سیستم های سیاسی میباشد. به همین دلیل، تداوم مشروعیت یک نظام سیاسی از طریق انتخابات، ازمنظرهمبستگی دولت- ملت بسیار معنی دار و مهم است. سیستم های سیاسی ای که توسط انتخابات ملی نیرومند میشود هم درعرصه سیاست داخلی و هم در صحنه بین المللی قوی ترهستند. برای سیستم های فاقد مشروعیت اجتماعی نیزدقیقا عکس این وضعیت ترسیم میشود. چنین رژیم هایی در داخل از طریق اختناق، نقض حقوق بشر و سلب آزادیها بقای خود را تضمین میکنند و به همین دلیل در برابر تاثیرات خارجی ناتوان هستند و مجبور میشوند به جای اتکا به ملت خود به نیروهای خارجی تکیه کنند. هنگامی که ما به رابطه بین دموکراسی و توسعه نگاه میکنیم، میتوانیم به اهمیت مشروعیت نظام سیاسی ویا عدم آن درچنین جوامعی پی ببریم. امروزه کشورهای توسعه یافته، مرفه ترین و دمکراتیک ترین کشورها هستند. کشورهای دارای پرابلمها نیز کشورهای ضد دموکراتیک هستند. وقتی از این دیدگاه به کشورها نگاه میکنیم متوجه میشویم که میزان صلح و ثبات در یک کشور، ناشی از سطح توسعه اقتصادی آن کشور نیست، بلکه با سطح دموکراسی، کثرت گرایی(پلورالیزم) و ​​آزادی در ارتباط است. با تاکید بر این که توسعه اقتصادی نیز تنها با این ارزش ها امکان پذیر است. جایی که صلح و آرامش وجود ندارد، هیچ پیشرفتی حاصل نمیشود. دررابطه با بهترین نمونه برای دموکراسی، آزادی، کثرت گرایی و رابطه میان آنها با توسعه اقتصادی میتوان به سیاستهای اجرا شده در تورکیه پس از سال 2000 میلادی اشاره کرد. سیاستهای غیر دمکراتیک و سرکوبگرانه ای که بعد از کودتای 28 فبروری اعمال شد عاید سرانه ملی را تا 2000 دالر کاهش داد. پس از سال 2000، با اعمال سیاستهای لیبرال، دموکراتیک و کثرتگرا درآمد سرانه ملی در تورکیه تا 10،000 دالر صعود کرد.

با توجه به اینکه اولین انتخابات تورکیه در سال 1876 برگزار شده، میتوان گفت که تاریخ دموکراسی در تورکیه از بسیاری ازکشورهای دیگردارای سابقه بیشتراست. اگرچه تورکیه با رژیم های مختلفی دراین دوره 142 ساله روبرو شده اما میتوان خاطرنشان کرد که تورکیه تلاش های خود در راستای دموکراسی را به شکل لاینقطع ادامه داده است. تورکیه در طی این مدت هرگز به حکومتهای دیکتاتوری چون نازیزم آلمان یا فاشیزم ایتالیا نزدیک نشده است. تورکیه بعد از سال 2000، سطح دموکراسی و آزادی های خود را افزایش داده و حکومتهای قیم مآب را پشت سر نهاده است. وقتی مشاهده میکنیم که امروزه کشورهای آلمان، اتریش و هالند به رای دهندگان ترک تبار درکشورشان درزمینه آزادی بیان، تجمع وبرخورداری ازحقوق سیاسی اجازه نمیدهند میتوان ادعا کرد که راهی که تورکیه درزمینه تجربه دمکراسی پیموده میتواند برای بسیاری از کشورها راهنما و سر مشق قرار بگیرد. آنهایی که کنجکاو انتخابات در تورکیه هستند میگوییم که: می توانند انتخابات در این کشور را که توام با نظارت قوه قضاییه، حضور فعال أحزاب و نظارت هر فرد متمایل برسر صندوقهای رای انجام میشود واز تجربه ای 142 سال نیز برخوردارمیباشد مشاهده کنند. زیرا انتخابات در تورکیه به دلایل فوق که بر شمرده امدیم تبدیل به مطمئن ترین انتخابات دنیا شده است بر سر صندوقهای رای مورد تعقیب قرار دهند.

نویسنده:

پروفیسور قدرت بلبل 

رئیس دانشکده علوم سیاسی دانشگاه ییلدیریم بایزید

Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Kudret BÜLBÜL

 

 



اخبار مربوطه