نظری به آجندای تورکیه و جهان جمعه 28 ثور 1397 هجری شمسی

پیش بینی می شود که پس از برگزاری این انتخابات قدرت و نفوذ ایران در سیاست داخلی عراق تضعیف شود

نظری به آجندای تورکیه و جهان جمعه 28 ثور 1397 هجری شمسی

 

 

           به برنامه نظرب به آجندای تورکیه و جهان خوش آمدید. این هفته به توصیح دو مطلب زیر عنوان " بیت المقدس و انتخابات درعراق " بقلم جان آجون محقق، پژوهشگرو مرکز تحقیقات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی تورکیه خواهیم پرداخت.

             طی روزهای گذشته دو تحول مهم در شرقمیانه، افکار عمومی جهان و تورکیه را بخود جلب کرد. اولین تحول انتقال سفارت ایالات متحده از تل ابیب به بیت المقدس و کشته شدن 60 و زخمی شدن 2770 فلسطینی غیر مسلح در جریان اعتراضات به این امر توسط سربازان اسرائیل و تحول دوم، برگزاری انتخابات در عراق بود. تصمیم دونالد ترامپ رییس جمهور آمریکا مبنی بر انتقال سفارت این کشور از تل ابیب به بیت المقدس با واکنش اکثریت از کشورهای جهان مواجه شد. در حالی که اکثریت قریب به اتفاق کشورهای عضو شورای امنیت سازمان ملل طرح مربوط به عدم انتقال سفارت آمریکا به بیت المقدس را پذیرفتند، اما ایالات متحده با استفاده از حق وتو از تصویب این طرح در شورای امنیت سازمان ملل جلوگیری کرد. در مرحله دوم، طرح مربوطه در مجمع عمومی سازمان ملل به رای گیری گذاشته شد و تقریبا از سوی تمامی کشورهای جهان پذیرفته شد. اما از آنجایی که قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل متحد متعهد کننده و الزام آور نمی باشد نتوانست از انتقال سفارت ایالات متحده به بیت المقدس جلوگیری کند، تنها نشان داد که جهان با تصمیم ایالات متحده مخالف است. سازمان همکاریهای اسلامی نیز بنا به دعوت تورکیه تشکیل جلسه فوری داد و با محکوم کردن تصمیم ترامپ از کشورهای جهان دعوت به واکنش و اقدام در برابر این امر کرد. به هیچ شمرده شدن واکنش و تصمیمات جهان در برابر حق وتوی آمریکا یک بار دیگر بر این جمله رجب طیب اردوغان رئیس جمهور تورکیه مبنی بر اینکه "جهان بزرگتر از پنج است" صحه گذاشت.

            علیرغم تمامی این حوادث، دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا از تصمیم خود صرفنظر نکرد و در راستای تحقق عقیده مسیحیان اوانجلیست مبنی بر اینکه بیت المقدس پایتخت یهودیان خواهد شد، وارد عمل شد. چنانچه در کابینه دونالد ترامپ تعداد زیادی اوانجلیست وجود دارد. کشیش اعزامی دونالد ترامپ به بیت المقدس در مراسم افتتاح سفارت آمریکا نیز فردی است که با اعتقادات اوانجلیست بسیار رادیکال مشهور است. در جریان افتتاح سفارت آمریکا در بیت المقدس توسط دختر و داماد دونالد ترامپ، فلسطینی ها نیز اقدام به برپایی تظاهرات مسالمت آمیز کردند. در جریان تظاهرات مسالمت آمیز غزه که به صفت  بزرگترین زندان فضای باز جهان شناخته میشود، سربازان اسرائیلی بااستفاده از مرمی های واقعی باعث به شهادت رسانیدن 60 تن و زخمی شدن 2770 تن فلسطینی شدند. در حالیکه از یک سو غیرنظامیان فلسطینی با فیر مرمیهای اسرائیلی یکی پی دیگری به شهادت رسانیده میشدند، از سوی دیگر دختر و داماد دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا با برپایی جشنی بزرگ مشغول افتتاح سفارت این کشور در بیت المقدس بودند. با وجود موجودیت صدها فیلم و تصویر از جنایات اسرائیل علیه مردم فلسطین، متهم شدن حماس از سوی آمریکا در واقع نشانگر گستاخی ایالات متحده در این مورد است. یکی از دلایل اصلی این موضع ترامپ دراین است که کشورهای عربی به جای حمایت از حقوق مردم مظلوم فلسطین در برابر آمریکا و اسرائیل تنها در صدد حفظ تاج و تخت خود هستند و به قیمت پایمال کردن حقوق فلسطینیان به شکلی آشکار از ترامپ حمایت میکنند. در واقع بزرگترین مبارز و مدافع حقوق فلسطینیان در سراسر جهان، تورکیه است. با کشته شدن فلسطینی ها در تورکیه 3 روز عزای عمومی اعلام شد و مجلس نیز با انتشار بیانیه ای اقدامات اسرائیل و آمریکا را محکوم کرد. تورکیه همچنین سفرای خود از آمریکا و اسرائیل را فرا خواند و از سفیر اسرائیل در تورکیه نیز خواست تا خاک تورکیه را ترک نماید.

             مسئله دیگریکه در شرقمیانه بسیار مهم است، عبارت از برگزاری انتخابات عمومی در عراق میباشد. پس از اینکه شهرهای موصل، فلوجه و انبار در درگیری با داعش با خاک یکسان شدند و پس از برگزاری ریفراندوم استقلال در شمال عراق و بدست گیری کنترل مناطق مورد اختلاف نظیر کرکوک و سینجار از سوی حکومت مرکزی، برگزاری این انتخابات از اهمیت ویژه ای برخوردار بود. ولی تنها 44 فیصد از واجدین شرایط رای دادن در این انتخابات شرکت کردند. فهرست حیدر العبادی نخست وزیر کنونی عراق، فهرست نوری المالکی نخست وزیر قبلی عراق، فهرست مقتدی صدر رهبر شیعه و فهرست فتح از گروه های حشد الشعبی از مهمترین و مطرح ترین گروههای انتخاباتی بودند. علاوه بر این، ائتلاف تصمیم به رهبری اسامه النجیفی از رهبران سنی و ائتلاف حکمت به رهبری عمار الحکیم از رهبران شیعه، از نامزدهای مهم انتخابات عراق بوده اند. در حالی که لیست نوری المالکی نخست وزیر قبلی عراق و لیست فتح که متعلق به گروههای حشد الشعبی می باشد، بعنوان گروههای طرفدار ایران شهرت دارند، لیست حیدر العبادی نخست وزیر کنونی عراق و لیست مقتدا صدر نیز با امریکا و عربستان سعودی از روابط نسبتا خوبی برخوردار هستند. بر اساس اعلام کمیساریای عالی انتخابات عراق، انتظار میرود لیست مقتدی صدر به عنوان گروه اول، لیست الفتح یعنی لیست گروههای حشد الشعبی بعنوان گروه دوم، لیست حیدرالعبادی نخست وزیر عراق بعنوان گروه سوم و لیست نوری المالکی نخست وزیر سابق عراق بعنوان گروه چهارم برنده این انتخابات شوند. پیش بینی می شود که پس از برگزاری این انتخابات قدرت و نفوذ ایران در سیاست داخلی عراق تضعیف شود. مثلا انتظار نمیرود که فهرست نوری المالکی نخست وزیر قبلی عراق و فهرست الفتح یعنی گروه های حشد الشعبی در دولت صاحب مقام و منصب شوند. اما از سوی دیگر، حتی اگر نفوذ ایران در عراق از لحاظ سیاسی تضعیف شود، ایران در معنای نظامی همچنان نقش مهمی در عراق بازی خواهد کرد. بویژه وجود حشد الشعبی در بنیه اردوی عراق منحیث دومین قدرت نظامی این کشور و کنترل این گروه به شکلی مستقیم از سوی ایران، یکی از مهمترین چالش های پیش روی دولت آینده عراق خواهد بود. هنگامی که نتایج انتخابات عراق را در چارچوب سیاست ایالات متحده امریکا وعربستان سعودی در جهت محدود کردن ایران در شرقمیانه مورد ارزیابی قرار میدهیم، میتوانیم از موفقیت های نسبی صحبت کنیم. بطور مثال در حالی که رهبر شیعه مقتدی الصدر، چند سال قبل علیه ایالات متحده حکم جهاد داده بود، اکنون رابطه بهتری با عربستان سعودی و آمریکا دارد. همچنین حیدر العبادی نخست وزیر عراق که پس از تصرف موصل توسط ایالات متحده در این کشور بر سر کار آورده شد، هم اکنون با انجام سفر به عربستان سعودی با مقامات عالی رتبه این کشور دیدار میکند و آماده است تا برای محدود کردن نفوذ ایران در عراق با عربستان سعودی و ایالات متحده همکاری نماید. بطور خلاصه میتوان گفت که انتخابات عراق بویژه در بعد مبارزه با تروریزم از اهمیت خاصی نزد تورکیه برخوردار است. در واقع انتظار میرود عملیات نظامی نیروهای مسلح تورکیه علیه سازمان تروریستی پ.ک.ک در شمال عراق بعد از برگزاری انتخابات گسترده تر شود. انجام عملیات بسیار گسترده و فراگیر علیه سازمان تروریستی پ ک ک با حمایت حکومت مرکزی این کشور باعث توسعه روابط بین تورکیه و عراق خواهد شد. تورکیه در نظر دارد با انجام عملیات ها در داخل و خارج از کشور فعالیت های این سازمان تروریستی را به حداقل رسانیده و بطور کامل آن را نابود نماید.

 نویسنده: جان آجون نویسنده و محقق مرکز تحقیقات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی تورکیه



اخبار مربوطه