چشم انداز تمدن جهانی از دیدگاه تورکیه چهارشنبه 6 سرطان 1397 هجری شمسی -26-

تورکیه بیست و هفتمین دوره از انتخابات سراسری و اولین انتخابات ریاست جمهوری را پشت سر گذاشت

چشم انداز تمدن جهانی از دیدگاه تورکیه چهارشنبه 6 سرطان 1397 هجری شمسی -26-

چشم انداز تمدن جهانی از دیدگاه تورکیه چهارشنبه 6 سرطان 1397

تورکیه بیست و هفتمین دور انتخابات سراسری و اولین انتخابات ریاست جمهوری را پشت سر گذاشت. اینبار نیزبر اساس نتایج انتخابات که به سرعت اعلام شد، رجب طیب اردوغان رئیس جمهور و رهبر حزب عدالت و توسعه با کسب 52.5 فیصد آراء بدون نیاز به دور دوم انتخابات، اولین رئیس جمهور نظام جدید ریاست جمهوری در تورکیه شد. محرم اینجه کاندیدای ریاست جمهوری از حزب جمهوری خواه با کسب 30.6 فیصد آراء در ردیف دوم قرار گرفت. حزب عدالت و توسعه پس از سال 2002 (جز انتخابات جون سال 2015) برای اولین بار اکثریت در مجلس را از دست داد.

دوستان عزیز اکنون ارزیابی های پروفسور قدرت بلبل رئیس دانشکده علوم سیاسی دانشگاه ییلدیریم بایزید در این زمینه را به سمعتان میرسانیم.

آنچه که بعد از برگزاری انتخابات در جوی کاملا باز، شفاف و رقابتی که نشانگر اوج دموکراسی در کشور است، به چشم میخورد را میتوانیم بدین شکل توضیح دهیم:

ریکارد سطح مشارکت: 87.5 فیصد از حدود 60 میلیون واجد شرایط در این انتخابات شرکت کردند. این میزان میتواند از جنبه انتخابات شفاف، باز و رقابتی برگزار شده در تورکیه و به ویژه در سطح جهان ریکارد نونه در مشارکت مردم محسوب شود. این حد بالای مشارکت، نشانگر ریشه دواندن راهپیمایی دموکراسی است که در سال 1876 آغاز شد. علیرغم اینکه در شبکه های اجتماعی گفته میشود "در کشورهای غربی به اندازه کافی صندوق هست ولی واجد شرایط به اندازه کافی نیست، در کشورهای شرقی واجد شرایط هست ولی صندوق به اندازه کافی نیست. " وجود همزمان هم صندوق و هم واجدین شرایط در تورکیه از جنبه آینده دموکراسی مان بسیار امیدوار کننده است.

تداوم ثبات سیاسی: حزب عدالت و توسعه، از سال 2002 بدین طرف برای پنجمین بار متوالی در انتخابات به پیروزی دست یافت و این حادثه ایست که به ندرت ممکن است اتفاق بیافتد. با در نظر گرفتن، تلاشی که برای تضعیف اقتدار صورت میگیرد، پیروزی مجدد حزب عدالت و توسعه در انتخابات، نشانگر رضایت عمومی و حمایتی است که در نتیجه تداوم ثبات سیاسی در کشور به عمل می آید. انتقادات، نگرانی ها و گفتمان های پوپولیستی مطرح شده از سوی احزاب مخالف تاثیری کافی در این انتخابات را نداشت.

تایید مجدد سیستم ریاست جمهوری: قبل از انتخابات، احزاب مخالف و اتحاد ملت که زیر چتر آن با یکدیگر متحد شده اند، وعده داده بودند که در صورت پیروزی مجددا به سیستم پارلمانی بازخواهند گشت. از اینرو میتوان به این انتخابات با دید یک همه پرسی مجدد در خصوص سیستم ریاست جمهوری که در سال 2017 مورد قبول واقع شده بود، نگریست. سیستم ریاست جمهوری در همه پرسی قبلی با کسب 51.4 فیصد آراء مورد قبول واقع شده بود. آراء 52.5 فیصدی که اردوغان به طور فزاینده کسب کرد، را نیز میتوان به صفت قبول مجدد سیستم ریاست جمهوری از سوی رای دهندگان مورد ارزیابی قرار داد. شراکت و انتقال پذیری رای بین احزاب: نتایج انتخابات نشان میدهد که شراکت و انتقال پذیری رای معینی تقریبا بین همه احزاب وجود داشته است. انتقال برخی از آراء از حزب عدالت و توسعه به جنبش ملی گرا، از حزب جمهوری خلق به حزب نیک و حزب دموکراتیک خلق ها، به وضوح قابل مشاهده است. رجب طیب اردوغان رئیس جمهور تورکیه، طی سخنرانی اش که به طور سنتی درختم هر پیروزی درانتخابات از بالکن دفتر حزب متبوعش ایراد میکند، اعلام کرد که متوجه کاهش آراء حزب عدالت و توسعه بوده و در این زمینه اقدامات لازمه را انجام خواهند داد. کسب آراء بیشتر اردوغان و اینجه در مقایسه با احزاب متبوعشان نشان میدهد که آراء این رهبران از دیگر احزاب کسب شده است. در همین راستا میتوان گفت که اردوغان در حد معینی حمایت را نیز جلب کرده است.

توان تغییر ترجیح توسط رای دهندگان، از جنبه یک دموکراسی فعال، اساسا وضعیتی سالم به شمار میرود. انتقال پذیری بین احزاب، سبب افزایش توجه احزاب سیاسی به ترجیح رای دهندگان خواهد شد.

میزان بالای نمایندگی در مجلس: سیستم حدنساب 10 فیصدی در مجلس، باعث شده بود تا اراده بخش مشخصی از رای دهندگان بازتابی در مجلس پیدا نکند. با سیستم تشکیل اتحاد که در انتخابات اخیر به صورت قانونی درآمد، به شکل بی سابقه ای در تورکیه کاندیداهای 8 حزب و یا نمایندگانی که این احزاب در داخل اتحادها معرفی کرده بودند، موفق به راه یابی به مجلس شدند. این احزاب عبارتند از: حزب عدالت و توسعه، حزب جمهوری خلق، حزب جنبش ملی گرا، حزب دموکراتیک خلق ها، حزب نیک، حزب سعادت، حزب اتحاد بزرگ و حزب دموکرات. در طول حیات سیاسی چند حزبی مان بعد از سال 1950، صرفا در انتخابات سال 1969، 8 حزب موفق به ورود به پارلمان شده بودند.

اثرتوافق پذیری سیستم جدید: در مقاله هفته گذشته ام به تاثیر توافق پذیرانه سیستم جدید در تورکیه و پشت سر گذاشته شدن نظامی که به حامیان یک حزب خاص متمایل است، اشاره کرده بودم. تحولات رخ داده در جریان برگزاری انتخابات و پس از آن نیز نشانگر تاثیر لزوم کسب 50 فیصد +1 آراء میباشد. انتخاب رئیس جمهور از طریق کسب 50 فیصد +1 آراء، تورکیه را به سمت عادی شدن و احزاب سیاسی را نیز به سوی توجه به نه فقط آراء حامیان شان بلکه اقشار مختلف جامعه سوق میدهد. بدین ترتیب کشور، بیشتر از پیش به سوی دموکراتیک شدن پیشرفته و آزاد تر خواهد شد. این وضعیت نیز طبیعتا، زمینه صلح داخلی را فراهم خواهد کرد.

بی توجهی به رویکرد های متکبرانه و مستبدانه بازیگران جهانی: همانند انتخابات قبلی، برخی از دول غربی، شرکت های جهانی و نهادهای رسانه ای علیرغم عدم ضرورت، در روند انتخابات دخیل شده و از زبانی تهدید آمیز و متهم کننده در قبال حزب عدالت و توسعه استفاده کردند. این درحالی است که همانند دیگر انتخابات، رای دهندگان اینبار نیز ترجیح خود بدون توجه به انتظارات بازیگران بین المللی انتخاب کردند. همین وضعیت در آراء بدست آمده در خارج از کشور نیز مشاهده میشود. به رغم برخوردهای نقض حقوق سیاسی برخی از کشورهای غربی که آزادی بیان و تجمع را هیچ شمرده و علنا تورک ها را تهدید میکنند، رای دهندگان در خارج از کشور، باز مشارکتی در حد ریکارد از خود نشان دادند. این رای دهندگان نشان دادند که انتخاب خود را نه بر مبنای خواسته های کشورهای غربی بلکه در راستای ایده ها و آرمان های خود و بیشتر در راستای حمایت از حزب عدالت و توسعه داخل صندوق های رای انداختند. رای دهندگان نه بر اساس فشارهای جهانی، بلکه بر اساس ترجیح خود در انتخابات شرکت کردند. این امرهم از جنبه کشورهای مذکور، بازیگران جهانی که برای ترجیح مردم احترام قائلند و همچنین از جنبه صلح جهانی بسیار ارزشمند است.

تورکیه بعد از گذراندن سالهای دهه 2000 درآمد ملی خود را از 2000 به 10000 دالر افزایش داده است. تورکیه در این راستا سطح توقعات ناشی از آزادی و دموکراسی را نیز بالا برده است. تورکیه موفق شد تا برغم کلیه تحولات ناخوشایندی که در کشورهای اطراف و حتی هسایه اش از جمله سوریه، عراق، ایران، یونان، لیبیا، اسرائیل، اوکراین و گرجستان به وقوع میپیوندد، همانند یک بندر صلح، امید و آرامش باقی بماند. تورکیه موفق شد سازمان تروریستی فتح الله گولن و دیگر اقدامات کودتا را دفع کند. تورکیه با برگزاری رفراندوم در سال 2017 و انتخابات این هفته، در طول تاریخ 150 ساله دموکراسی اش، با یک تغییر ریشه ای وارد سیستم ریاست جمهوری شده است. اساسا تورکیه با سیستم سیاسی دموکراتیک اش به این موفقیت ها دست یافته است. اگر تورکیه با سیستم های آزاد، شفاف و رقابتی، صاحب یک نظام سیاسی مبتنی بر کسب مشروعیت قوی سیاسی و اجتماعی از سوی ملت نبود، دست یابی به این تغییر و تحول دموکراتیک امکان ناپذیر میشد.  تورکیه با این موفقیت ها نه تنها از تورکیه بلکه باری از دوش کشورهای منطقه و غرب کم کرده است. در حالی که کشورهای غربی نگران چند مهاجر هستند، تورکیه از 3.5 میلیون پناهجو میزبانی میکند. لازم است تا همگان به دموکراسی و ثبات در تورکیه ارزش بسزایی قائل شوند.

نویسنده: پروفیسور دکتور قدرت بلبل رئیس دانشکده علوم سیاسی دانشگاه ییلدیریم بایزید 

Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Kudret BÜLBÜL

 

 

 

 

 



اخبار مربوطه