چشم انداز تمدن جهانی از دیدگاه تورکیه چهارشنبه 13سرطان 1397 هجری شمسی

پروفیسور دکتر فواد سیزگین، دانشمندی که زندگی خود را به یاری مسلمانان به علوم مدرن وقف کرده بود، در هفته جاری و در 94 سالگی درگذشت

چشم انداز تمدن جهانی از دیدگاه تورکیه چهارشنبه 13سرطان 1397 هجری شمسی

چشم انداز تمدن جهانی از دیدگاه تورکیه چهارشنبه 4 سرطان

دوستان عزیز اکنون ارزیابی های پروفسور قدرت بلبل رئیس دانشکده علوم سیاسی دانشگاه ییلدیریم بایزید در این زمینه را به سمعتان میرسانیم.

پروفیسور دکتر فواد سیزگین، دانشمندی که زندگی خود را به یاری مسلمانان به علوم مدرن وقف کرده بود، در هفته جاری و در 94 سالگی درگذشت. بصراحت می توان گفت که موفقیتها و میراث بجای مانده از مرحوم، بیشتر از موفقیت و کرده های چند انسان می باشد. فواد سیزگین مانند ساعتی یک عمر کار کرده همچنان با اولین باز ایستادن ساعت، بدرود حیات گفته است.

مسافرت از بیتلیس به جهان ...

استاد فواد در سال 1924 در بیتلیس بدنیا آمده و علوم اصلی دینی و پایه های زبان عربی را از پدرش که مفتی اولوسوالی بود، فرا میگیرد. تنها گناه او ریاست برادرش بر حزب دموکرات ولایت بود. در حالیکه استاد در 36 سالگی آکادمیسین جوانی بیش نبود، در تورکیه در بیکاری و ناچاری بسر میبرد. ولی مانند همیشه، برغم بسته شدن تمامی دربها بر روی انسانهای صادق، پرکار و تولید کننده در کشور آبایی شان، بطور حتم در دیگر کشورها دربهای جدید باز میشود. استاد فواد سالها بعد در باب سپاسگزاری از افسرانی که وی را از دانشگاه اخراج کرده بودند، چنین گفت، اقدامات و سیاستهای شما را نمیپسندم. ولی از شما سپاسگزارم. زیرا اگر مرا از دانشگاه اخراج نمیکردید، نمیتوانستم فعالیتهای علمی در آلمان را انجام بدهم.

با بسته شدن تمامی دربها بر رویش، از امریکا و آلمان دعوت دریافت کرده و با این اندیشه که بتواند براحتی به تورکیه آمده و بازگردد، دعوت آلمان را قبول میکند. وی با انجام فعالیتهای علمی در عرصه های تاریخ اسلام و علوم تاریخ در این کشور، شاید هم بعنوان معتبرترین دانشمند جهان شناخته می شود.

آیا مسلمانان در تاریخ وجود نداشتند؟

با بررسی زندگی استاد فواد، وی بسان فاتح جهان علم مشاهده میشود. او تمامی کتابخانه ها را زیر پا گذاشته و دهها سال تنها به فعالیتهای علمی پرداخت. وی درغذای نهار به نان و پنیر اکتفا میکرد. چه چیزی باعث شده بود که استاد فواد را با یک همت فوق العاده بالا به کار و کوشش بدون وقفه سوق بدهد؟ به اندازه احترام به علم، نبود یاری مسلمانان به علوم مدرن و اعتقاد به اتکا داشتن علم و تکنولوژی امروزی یونان و یونانیان و سپس تحولات در اروپا علت اصلی این امر را تشکیل میدهد. به گفته خود وی، در روزهای آغازین و ابتدایی کارش با این تضاد عقیدتی روبرو شده بود. وی میگوید، خانم معلمی که در دومین و یا سومین هفته دوره ابتدایی موضوع کروی بودن جهان را به ما توضیح میداد، میگفت، عالمان مسلمان بر این عقیده اند که جهان بر روی شاخهای گاو قرار داشته و حمل میشود. من بیچاره نیز که هنوز خورد سال و معلوماتی در باره اساسات و عملکردهایجهان اسلام درگذشته و علوم اسلامی نداشتم، نمیدانستم که 30 سال بعد خواهم فهمید که مسلمانان طول خط استوا را در قرن 9 ام با استفاده از چند روش در حدود 40 هزار کیلومتر اندازه گیری کرده اند.

فواد سیزگین با فعالیتهایش، یاری عالمان مسلمان به علوم طبیعی و تحولات تکنولوژیکی را بطور واضح در میان گذاشته است. وی برعلاوه یاریهای منحصر بفرد علمای اسلامی، بوضوع تثبیت کرده است که پیشرفت امروزی در ساحه علوم و تکنالوژی امروزی جهان غرب و بالخاصه یونانیان در سایه اکتشافات علمای جهان اسلام بوده است. برغم تمامی اینها، حقایق در تاریخ باقی نمی ماند وکتمان آن نیز ممکن نیست. همچنان استاد فواد براساس فعالیتهای علمی و تحقیقی حویش به اثبات رسانید و توضیح داده است که برای چه  بسیاری ازکشورهای غربی به تناسب کشورهای اسلامی در زمینه عملی علوم، ساینس و تکنالوژی پیشگام اند.

شخصیت، موضع ویاریهای فواد سیزگین   

فواد سیزگین تحت تاثیرنکته نظرات وانضباط کاری هیلموت ریترقرارگرفته بود. وی در اولین دیدار با ریتر، نام عده یی ازعالمان بزرگ اسلام را که او از آنها بحث میکرد، قبلا نشنیده بود. ریتردرآغاز کار با استاد فواد از وی میپرسد که روزانه چند ساعت کار میکنی؟ فواد میگوید روزانه 13 ، 14 ساعت کار میکنم. ریتر نیز میگوید، این نحوه کار نمیتوانی عالم بشوی. استاد فواد نیز تا سنین پیری مدت کار روزانه خود را به 17، 18 ساعت میرساند. بدین ترتیب استاد مفاهیمی چون خستگی وتوقف را ازذهن خود دور میسازد. استاد فواد هرگز به علوم، تمدن اسلام، غرب و یا دیگران با تابعیت از یک موضع مخالف نزدیک نمیشد. وی ازاعتماد به نفسی که دانشمندان مسلمان در اعصار تحت نفوذ خود صاحب آن بودند، برخوردار بود. برای همین درهنگام کار با انسانهای صاحب زبان، دین و قوم مختلف، در راستای در میان گذاشتن و جمع آوری اطلاعات علمی و تسلیم یک حق، با اعتماد به نفس کامل عمل میکرد. بدون شبهه آثار استاد دایر بر یاریهای عالمان مسلمان به علم و تکنولوژی بسیار با ارزش میباشند. وی نه تنها یک دانشمند، بلکه بنیانگذار وقف و انستیتوت با هدف شکل دادن به ساختار آکادمیک ذکر شده بود. در این چهارچوب میتوان از انستیتوت تاریخ علوم عرب – اسلام در فرانکفورت نام برد. استاد تمامی درآمد مالی خود را در این راه هزینه کرده بود. وی به این نیز بسنده نکرده و با هدف مشاهده هر چه بیشتر یاریهای مسلمانان به علم و تکنولوژی، در فرانکفورت و ولایت استانبول موزیم های تاریخ علوم و تکنولوژی اسلامی را تاسیس نمود.

آلمان دوگانه

آلمان در زندگی استاد فواد جایگاه گسترده ای دارد. هنگامیکه با کودتای 1960 دربها بسته شدند، تاریخ علوم مدیون آلمان گردید. در اصل استاد فواد نیز این را متمادیا بر زبان می آورد. آلمان در آن سالها با اعتماد به نفس حرکت کرده و از این فعالیتها حمایت میکرد. بنابر این آلمان در آن سالها شایان تقدیر بوده است.  ولی آلمان امروزی از موضع اصلی و گذشته اش دور مانده است. هنگامیکه استاد فواد تصمیم گرفت تا کتابخانه ای را که خود تاسیس کرده بود به تورکیه انتقال بدهد، به اتهام غصب کتابها، علیه وی اقامه دعوی گردید. بدین ترتیب بر درب کتابخانه قفل زده شده و از ورود استاد به کتابخانه جلوگیری بعمل آمد. برغم این استاد در راستای جلوگیری از سیاسی ساختن موضوع و انتقال آن به دستور کار در نزد افکار عمومی تلاش بخرج داد. صرفا با نگرش به عملکرد دیروز و امروز آلمان در مقابل استاد فواد، میتوان مشاهده کرد که این کشور با تغییر و تحول منفی امروزی، در لاک خود فرو رفته است. تا تاریخ نزدیک جهان تورک واسلام، متوجه استاد فواد نبود. زیرا این جهان نمیداند که ظرف چند صد سال چه چیزهایی را از دست داده است. حتی نمیدانست که استاد فواد چه چیزی را پیدا کرده است. استاد فواد با اقدامات و آثار خود مشعل بزرگی برای دانشمندان روشن کرده و بدرود حیات گفت.

نویسنده: پروفیسور دکتور قدرت بلبل رئیس دانشکده علوم سیاسی دانشگاه ییلدیریم بایزید 

Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Kudret BÜLBÜL



اخبار مربوطه