روابط میان ترکیه و عراق

روابط میان ترکیه و عراق

روابط میان ترکیه و عراق

مدتی قبل بین انقره و بغداد در رابطه با موضوع موجودیت سربازان ترک در عراق و ایفای نقش ترکیه در عملیات موصل تنش ایجاد شد. در آخرین نقطه بطور متقابل در موضع طرفین تغییراتی مشاهده گردید. این نیز در حال حاضر زمینه یک توافق با احتمال قوی را تشکیل داد. براساس آخرین وضعیت، سربازان ترک وارد موصل نخواهند شد. علاوه براین بغداد نیز موجودیت ترکیه در منطقه را بعنوان یک مسئله مشاهده نخواهد کرد. ضمناً بنابه گفته حیدر العبادی نخست وزیر عراق نیز شبه نظامیان الحشد الشعبی که واکنش سنی ها را برمی انگیزند، وارد موصل نخواهند شد. فقط حضور شبه نظامیان الحشد الوطنی در عملیات که از مردم موصل تشکیل یافته و از سوی ترکیه آموزش دیده اند، مورد قبول واقع گردید.

ضمناً دیدارهای متقابل هیئتهای ترکیه و عراق نیز آغاز شده است. بنابه گفته بنعلی یلدیریم نخست وزیر ترکیه، جنگنده های ترکیه به عملیات موصل یاری کرده و از ترکیه برای شرکت در اجلاس پاریس دعوت بعمل آمد.

همچنین اقدامات ترکیه در رابطه با اینکه در خارج از معادله عملیات موصل باقی نماند، از سوی برخی از محافل بطور عمدی اشتباه تفسیر شد. حادثه به هیچ وجه با این موضوع که ترکیه بعنوان دولت عثمانی در تکاپوی حاکمیت در منطقه می باشد، ربطی ندارد.

ضمناً بی تفاوت ماندن ترکیه در مقابل جنگ داخلی در عراق و سوریه، بدلایل انسانی و امنیتی امکان پذیر نمی باشد. ترکیه بدلیل دارا بودن به مرزهای طولانی با عراق و سوریه، مجبور به اتخاذ موضعی در رابطه با آینده این کشورها می باشد. این مجبوریت نیز ترکیه را به حضور در میدان نبرد در عملیات موصل سوق می دهد.

این حقیقت را باید قبول کرد که موصل از نظر ترکیه ویژگی بسیار مهمی دارد. ترکیه در دوره ای که خاورمیانه مجددا شکل می گیرد، مجبور است تا در مورد آینده موصل حساس باشد. خلاء قدرتی که به احتمال قوی بعد از عملیات موصل ظاهر خواهد شد، انقره را نگران می کند. این موضوع که عنصر حاکم بعنوان قدرت مسئول از اداره کرد و امنیت در موصل چه کسی خواهد بود؟ از نظر ترکیه حائز اهمیت است. علاوه بر این ادامه موقعیتی علیه باز شدن حیطه ای برای سازمان تروریستی پی کا کا که از سالهای ۱۹۸۰ بدینطرف در رابطه با مسئله امنیتی ترکیه صاحب اهمیت مرکزی می باشد، نمی توانست مورد بحث گردد.

مسائل وجود دارد که بطور طبیعی ترکیه را نگران می کند، و این نیز تشکیل یک حکومت بالفعل و نظامی از سوی پی کا کا در سنجار واقع در غرب موصل می باشد. سازمان تروریستی سعی می کند با بسیج مردم سنجار، یک منطقه فعالیت از عراق تا نقاط تحت کنترل گروه تروریستی پی وای دی در سوریه تشکیل بدهد. نگرانی اصلی ترکیه پرکردن خلایی که در عراق ایجاد خواهد شد، از سوی سازمانهای تروریستی چون پی کا کا و داعش می باشد. مرکز سنجار از دست داعش نجات داده شده، فقط بغداد هنوز نتوانسته است در این منطقه حاکمیت برقرار بکند. ترکیه با در نظر گرفتن تحولات در دیگر مراکز مسکونی نجات یافته از دست داعش، نمی خواهد که وضعیت مشابهی در موصل نیز جریان بیابد. ترکیه خواهان حراست از بافت اجتماعی و تعادل سیاسی در عراق می باشد. تاثیرات منفی اجرائیات اشتباه و زورمدارانه دوره نوری المالکی بر روی سنی ها، چنان دیگر شهرها در موصل نیز موجب تقویت داعش شده است. برای همین ترکیه ورود شبه نظامیان الحشد الشعبی به همراه دیگر نیروها به موصل را مناسب نمی داند. این وضعیت بحران ها را عمیقتر می کرد. درگیریهای قومی و مذهبی جدید در موصل می تواند مسائل موجود در عراق و منطقه را صد افزون نماید.

مسئله دیگری که اهمیت عملیات موصل را بیشتر می کند، نفوذ فزاینده ایران در عراق و تاثیر آن بر روی سیاستهای حکومت بغداد می باشد. این وضعیت انقره را وامیدارد تا گامهای حراست کننده ای در زمینه تعادلات منطقه ای بردارد. در نتیجه این امر نیز بین ترکیه، حکومت کردستان و اعراب سنی با حرکت از نگرانیهای مشترک، زمینه شراکت جدیدی تشکیل یافت.

باتاسف، دشمنی بین سنی ها و شیعیان که ثمره سیاستهای اشتباه امریکا در پی اشغال ۲۰۰۳ می باشد، در اینروزها در عراق دامن گرفته است. این وضعیت از نظر اینکه موصل از سوی چه کسانی نجات خواهد یافت، حائز اهمیت می باشد. برای همین نیز عملکردهای گذشته عناصر افراط گرا در بین شبه نظامین الحشد الشعبی در دیگر شهرها مد نظر قرار داده می شد. رجب طیب اردوغان رئیس جمهوری ترکیه به شکل حق به جانب به این وضعیت تاکید نمود.

الحشد الشعبی با حملات به غیرنظامیانی که برای نجات از دست داعش از شهرهای تحت محاصره فرار می کنند، شناخته می شود. در گزارش ۹ ام جون کمیته دیده بان حقوق بشر، الحشد الشعبی بعنوان مسئول کشتار انسان، شکنجه ها، مفقودین و اجساد متلاشی شده نشان داده است. کمیته مذکور علاوه براین خواستار عدم مسئولیت پذیری این بافت در عملیات موصل گردیده بود. سازمان عفو بین الملل نیز در روز ۱۸ ام جولای یک گزارش ۷۰ صفحه ای منتشر کرده و طی آن شبه نظامیان شیعه را به ارتکاب جرائم جنگی متهم نمود.

بسیاری مردمان شهرهای مورد نظر برای نجات از دست داعش، نخواستند که با داعش مخاطب بشوند.این وضعیت در حال حاضر نیز ادامه دارد. نادیده گرفتن این وضعیت موجب تعمیق بحران مذهبی در منطقه میگردد.

ارزیابی خارج ساختن داعش از موصل در پی عملیات بعنوان یک موفقیت نظامی و اکتفا کردن بدان، راه حل نخواهد بود. مقیاس و اندازه موفقیت باید سیاسی باشد. همانگونه که مردم فلوجه نجات این شهر از دست داعش از سوی حکومت مرکزی را بعنوان یک نجات واقعی مشاهده نکرد، این وضعیت از نظر اکثر مردم موصل نیز چنین است.

همچنان، بغیر از واگذاری مسئولیت تامین آسایش در پی عملیات در موصل به واحدهای محلی با هدف احساس امنیت موصلی ها، گزینه دیگری وجود ندارد. تنها آزمون در پیش روی حکومت مرکزی عراق و متفقینش، نجات موصل نمی باشد. بغداد باید کاری را که از سال ۲۰۰۳ بدین طرف در انجام آن ناتوان مانده است، انجام بدهد. و آن نیز بدست آوردن قلب مردم موصل است.



اخبار مربوطه