Επικαιρότητα στα Βαλκάνια (2016-45)

Το χρηματοπιστωτικό σύστημα στις Βαλκανικές χώρες

Επικαιρότητα στα Βαλκάνια (2016-45)

Σε μια οικονομία ο ρόλος του χρηματοπιστωτικού συστήματος είναι η μεταφορά των πόρων από τομείς με περισσότερο κεφαλαίο σε τομείς με λιγότερο κεφάλαιο. Για το λόγο αυτό το χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι μείζονος σημασίας για την ανάπτυξη της οικονομίας. Συμβάλλει στη μεσολάβηση αυτών που κατέχουν το κεφάλαιο με αυτούς που το απαιτούν. Χάρη σε εναλλακτικά χρηματοδοτικά μέσα το χρηματοπιστωτικό σύστημα συμβάλλει στην αύξηση των κεφαλαίων επίσης των επενδύσεων και των εσόδων. Στις βαλκανικές χώρες όπου κυριάρχησε για αρκετό διάστημα η κεντρικά προγραμματισμένη περίοδος η ανάπτυξη προχώρησε με πολύ αργό ρυθμό.

Στην περίοδο αυτή με κεντρικά προγραμματισμένη περίοδο εκτός της Ελλάδας τα κύρια χαρακτηριστικά των βαλκανικών χωρών ήταν ότι το κράτος είχε πάντα επιδράσεις πάνω στην κοινωνία και την οικονομία. Σε αυτές τις οικονομίες έχουν απαγορευτεί η παραγωγή, τα κεφάλαια και τα μέσα για την παραγωγή διότι τα είχε στα χέρια τους τα κράτη στις βαλκανικές χώρες. Το χρηματοπιστωτικό σύστημα βρίσκεται υπό την επιτήρηση της κυβέρνησης το οποίο απαιτεί χρηματοπιστωτική ρύθμιση και εποπτεία. Από την άλλη οι τράπεζες δεν έχουν καθήκοντα να ελέγχουν την αξιοπιστία των εταιριών επίσης δεν μπορούν να απορρίπτουν και το αίτημα τους για δάνεια και να τους αναγκάσουν για πτώχευση. Εκτός της εξασφάλισης των δανείων σε δημόσια ιδρύματα με αρνητικά πραγματικά επιτόκια επίσης δόθηκαν εγγυήσεις για τη εξωτερικό χρέος των επιχειρήσεων αυτών. Λόγω μη ανάπτυξης των χρηματοοικονομικών μέσων στις βαλκανικές χώρες δεν υπάρχουν τα χρηματιστήρια αξιών. Ήταν μείζονος σημασίας η δημιουργία του χρηματοπιστωτικού συστήματος στη περίοδο κατά τη διάρκεια της μετάβασης στην οικονομία της αγοράς. Οι πόλεμοι και παρόμοιες εξελίξεις όπως υψηλός προϋπολογισμός από την περίοδο κεντρικά προγραμματισμένης περιόδου δεν αναπτύχθηκε το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Στα βαλκάνια σημειώθηκαν διάφορες εξελίξεις που επίδρασαν αρνητικά στον τραπεζικό τομέα για παράδειγμα στην πρώην Γιουγκοσλαβία την περίοδο του 1990 έχουν παγωθεί οι αποταμιεύσεις σε ξένο νόμισμα του λαού. Για το λόγο αυτό ο λαός προτίμησε να έχει μαζί του τα ξένα νομίσματα. Ένας άλλος λόγος που επηρέασε αρνητικά τον τραπεζικό τομέα ήταν μερικές από τις τράπεζες που είχαν αρνητικές εφαρμογές προς το λαό. Οι τράπεζες Yugoskandik και Dafiment Banka στη Σερβικά μάζεψαν λεφτά από το λαό και ανέφεραν ότι θα δώσουν υψηλά επιτόκια και μετά εξαφανίστηκαν.

Ένα άλλο παράδειγμα βλέπουμε στην Αλβανία όπου την ίδια περίοδο δηλαδή την περίοδο του 1990 εμφανίστηκαν οι εταιρείες παρομοίως των τραπεζών που έδωσαν υψηλά επιτόκια αλλά μερικές από αυτές τις εταιρείες το 1997 κήρυξαν την πτώχευση τους και ακολούθησαν οι οι εξεγέρσεις στη χώρα.

Η δυσπιστία προς τις τράπεζες, η μη ανάπτυξη των αγορών κεφαλαίων και άλλων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και λόγω των χαμηλών εισοδημάτων δεν εξασφαλίστηκαν τα απαραίτητα κεφάλαια στις βαλκανικές χώρες. Για την ανάπτυξη χρειάζονται επενδύσεις και για τις επενδύσεις τα κεφάλαια. Οι βαλκανικές χώρες στην αρχή δεν προσέγγισαν θετικά σε μεταρρυθμίσεις αλλά αξιολογεί μεταρρυθμίσεις άρχισαν να εφαρμόζονται μετά την περίοδο του 1990. Στα πλαίσια αυτά έχει αναπτυχθεί το νομικό πλαίσιο επίσης έχει ενδυναμωθεί ο οικονομικός έλεγχος. Η κατάργηση των περιορισμών σε τραπεζικό τομέα, η απελευθέρωση της εισόδου στον σχετικό τομέα και η ιδιωτικοποίηση των δημοσίων τραπεζών άρχισε να ετοιμάσει το κατάλληλο έδαφος για τις ξένες επενδύσεις. Σήμερα τα περιουσιακά στοιχεία του χρηματοπιστωτικού συστήματος σε ποσοστό 90% ανήκουν στις τράπεζες. Αλλά παραμένουν σε χαμηλό επίπεδο οι υπόλοιπες χρηματοοικονομικές δραστηριότητες όπως η ασφάλιση και τα συνταξιοδοτικά ταμεία.

Στην ιδιωτικοποίηση των τραπεζών στις βαλκανικές χώρες οφείλεται σε μεγάλο ποσοστό στις ξένες επενδύσεις. Το μερίδιο των ξένων τραπεζών στις σχετικές χώρες είναι γύρω στα 75%-95%. Το μερίδιο των δημοσίων τραπεζών έχει μειωθεί στο χαμηλότερο επίπεδο όπου στην Αλβανία και το Μαυροβούνιο έχει μηδενιστεί.

Η ύπαρξη των ξένων τραπεζών είναι αποδεικτικά στοιχεία ότι έχουν γίνει οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις σε χρηματοπιστωτικές αγορές. Με όλες αυτές τις εξελίξεις φαίνεται ότι οι ξένες τράπεζες έφεραν μαζί τις τεχνικές γνώσεις και οικονομικές καινοτομίες και εξασφάλισαν την ενδυνάμωση του τραπεζικού τομέα στις βαλκανικές χώρες. Όμως λόγω των υψηλών ξένων κεφαλαίων ο τραπεζικός τομέας στις χώρες αυτές άρχισαν να επηρεάζονται σε περισσότερο ποσοστό από τις παγκόσμιες κρίσεις.



ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ