Παγκόσμια Προοπτική (2018-17)

Οι 32ες γενικές και οι πρώτες προεδρικές εκλογές της Τουρκίας

Παγκόσμια Προοπτική (2018-17)

 

Καθηγητής Κουντρέντ Μπουλμπούλ*

 

Στις 24 Ιουνίου 2018 θα διεξαχθούν οι 32ες γενικές εκλογές στην ιστορία της Τουρκίας και οι πρώτες προεδρικές εκλογές, κάτι που είναι σπάνιο σε πολλές χώρες.

Οι πρώτες γενικές εκλογές στην Τουρκία διεξήχθησαν το 1876 κατά την οθωμανική εποχή. Ακολούθησαν οι εκλογές του 1878, του 1908, του 1912, του 1914 και του 1919. Συνολικά διεξήχθησαν έξι εκλογές. Κατά την εποχή της Δημοκρατίας της Τουρκίας διεξήχθησαν 25 γενικές εκλογές, περιλαμβανομένης και της μονοκομματικής εποχής. Κατά την μονοκομματική εποχή έγιναν 6 εκλογές το 1923, το 1927, το 1931, το 1935, το 1939 και το 1943. Κατά το πολυκομματικό πολιτικό σύστημα που ξεκίνησε το 1946 και μέχρι σήμερα διεξήχθησαν 19 εκλογές. Στις 24 Ιουνίου 2018 θα διεξαχθούν οι 20ες εκλογές της πολυκομματικής εποχής.

Από το 1876 που πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες εκλογές στην Τουρκία μέχρι τις εκλογές της 24ης Ιουνίου θα έχουν διεξαχθεί 32 γενικές εκλογές σε 142 χρόνια. Από την άλλη υπάρχουν και ενδιάμεσες περίοδοι κατά τις οποίες δεν έγιναν εκλογές λόγω πραξικοπημάτων.

Διαφορετικές εκλογικές περίοδοι

Αναμφίβολα κάθε εκλογές ή προεκλογικές περίοδοι έχουν τα δικά τους μοναδικά χαρακτηριστικά. Οι εκλογές της οθωμανικής περιόδου έγιναν σε μια εποχή που υπήρχαν παραδοσιακοί θεσμοί όπως ο σουλτάνος και θρησκευτικοί θεσμοί όπως ο χαλίφης και ο σεϊχουλισλάμης. Επειδή η Τουρκία πέρασε στη Δημοκρατία σε μια εποχή που υπήρχαν θεσμοί όπως ο χαλίφης και ο σεϊχουλισλάμης δεν υπήρξαν πάρα πολλές αντιπαραθέσεις στη χώρα για το αν ήταν αρμονικές το Ισλάμ και η Δημοκρατία.

Οι εκλογές από το 1924 έως το 1943 ήταν μονοκομματικές. Αν και δεν επιτρεπόταν στα κόμματα της αντιπολίτευσης να λάβουν μέρος στις εκλογές, η συνέχιση τους ήταν σημαντικό για να μην ξεχαστεί η παράδοση των εκλογών που ξεκίνησε κατά την οθωμανική περίοδο και ότι συνεχίζονται έστω και τυπικά σε μια εποχή που η Δύση διολίσθαινε προς τον φασισμό και τον ναζισμό. Το 1946 η Τουρκία πέρασε ξανά στο πολυκομματικό πολιτικό σύστημα. Οι εκλογές από το 1876 έως το 1943 διεξάγονταν με έμμεση ψηφοφορία, από το 1946 και μέχρι σήμερα όλες οι εκλογές διεξήχθησαν με άμεση ψηφοφορία. Η έμμεση ψηφοφορία είναι ένα σύστημα που μοιάζει με το αμερικανικό. Στο σύστημα αυτό οι ψηφοφόροι εκλεγούν τους εκλέκτορες οι οποίοι με τη σειρά τους εκλέγουν τους βουλευτές. Το σύστημα της έμμεσης ψηφοφορίας είναι μια εκδήλωση της έλλειψης εμπιστοσύνης στη γενική ψήφο.

Στις 24 Ιουνίου 2018 μαζί με τις γενικές εκλογές θα διεξαχθούν για πρώτη φορά προεδρικές εκλογές στην Τουρκία. Από το 1876 μέχρι σήμερα η κυβέρνηση σχηματίζονταν μέσα στη Βουλή, τώρα για πρώτη φορά θα εκλεγούν ξεχωριστά οι βουλευτές και ο Πρόεδρος που θα σχηματίσει την κυβέρνηση. Όσοι θέλουν να μάθουν γιατί είναι αναγκαίο το προεδρικό σύστημα διακυβέρνησης μπορούν να ανατρέξουν στο βιβλίο μου με τον τίτλο «Προεδρικό Σύστημα για μια Ενεργή, Σταθερή και Ισχυρή Τουρκία» που έγραψα πριν από το δημοψήφισμα του 2017.

Η σημασία των εκλογών

Η Δημοκρατία στην ουσία αντλεί τη δύναμη της όχι από την μέθοδο που περιέχει αλλά από την νομιμότητα που παράσχει. Στις προηγούμενες περιόδους ίσχυαν διαφορετικοί μέθοδοι για την νομιμότητα των πολιτικών συστημάτων. Μπορεί στο μέλλον να γίνει λόγος για διαφορετικούς μεθόδους. Σήμερα όμως στον κόσμο η Δημοκρατία ίσως να είναι η μοναδική μέθοδος που δίνει κοινωνική νομιμότητα στα πολιτικά συστήματα. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο είναι πάρα πολύ σημαντικό τα πολιτικά συστήματα να θεωρούνται νόμιμα/να εγκρίνονται από τους κυβερνώμενους και για την συνοχή/αλληλεγγύη κράτους-Έθνους. Τα πολιτικά συστήματα που αντλούν δύναμη από το λαό τους μέσω εκλογών είναι πιο ισχυρά τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Ισχύει ακριβώς το αντίθετο για τα πολιτικά συστήματα που δεν έχουν κοινωνική νομιμότητα. Τέτοια καθεστώτα επιβιώνουν με περισσότερες καταπιέσεις και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθεριών στο εσωτερικό, αλλά είναι πιο αδύναμες στο εξωτερικό επειδή δεν μπορούν να αντλήσουν δύναμη από τις κοινωνίες τους. Γι’ αυτό το λόγο είναι αναγκασμένα να στηρίζονται περισσότερο σε παγκόσμιους πρωταγωνιστές απέναντι στον ίδιο τους το λαό.

Αν κοιτάξουμε τη σχέση Δημοκρατίας-επιπέδου ανάπτυξης θα διαπιστώσουμε καλύτερα το πόσο σημαντικό είναι τα πολιτικά συστήματα να θεωρούνται νόμιμα ή όχι από την κοινωνία τους. Οι πιο ανεπτυγμένες και ευημερούσες χώρες στον κόσμο σήμερα είναι οι δημοκρατικές. Ενώ αυτές που αντιμετωπίζουν τις περισσότερες δυσκολίες και τα περισσότερα προβλήματα είναι οι αντιδημοκρατικές χώρες. Από αυτήν την άποψη, πηγή της ειρήνης, της γαλήνης και της σταθερότητας σε μια χώρα δεν είναι το επίπεδο της οικονομικής της ανάπτυξης αλλά το αν διαθέτει αξίες όπως η Δημοκρατία, ο πλουραλισμός και η ελευθερία. Διότι η οικονομική ανάπτυξη είναι εφικτή μονάχα με αυτές τις αξίες. Δεν μπορεί να υπάρξει ανάπτυξη κάπου αν δεν υπάρχουν η ειρήνη και η γαλήνη.

Το πιο απτό παράδειγμα στη σχέση Δημοκρατίας, ελευθερίας, πλουραλισμού και οικονομικής ανάπτυξης είναι οι πολιτικές που εφάρμοσε η Τουρκία μετά τη δεκαετία του 2000. Με τις αντιδημοκρατικές και καταπιεστικές πολιτικές που τέθηκαν σε εφαρμογή κατά το Πραξικόπημα της 28ης Φεβρουαρίου και έπειτα, το κατά κεφαλήν εισόδημα στην Τουρκία μειώθηκε στα 2.000 δολάρια. Μετά την δεκαετία του 2000 το κατά κεφαλήν εισόδημα ξεπέρασε τα 10.000 δολάρια χάρη στις πιο φιλελεύθερες, δημοκρατικές και πλουραλιστικές πολιτικές που εφαρμόστηκαν.

Αν λάβουμε υπόψη ότι οι πρώτες εκλογές στην Τουρκία διεξήχθησαν το 1876, η ιστορία της Δημοκρατίας στην Τουρκία είναι παλαιότερη από πολλές χώρες. Αν και υπήρξαν διαφορετικά καθεστώτα κατά την περίοδο αυτή 142 ετών, η Τουρκία στην ουσία συνέχισε τις δημοκρατικές προσπάθειες. Αν ανατρέξουμε στο παρελθόν θα δούμε ότι από την άποψη των αντιδημοκρατικών πρακτικών ποτέ δεν υποβιβάστηκε σε δικτατορία που θα προσέγγιζε το γερμανικό ναζισμό ή τον ιταλικό φασισμό. Μετά την δεκαετία του 2000 ανέβασε τον πήχη στην Δημοκρατία και στις ελευθερίες, εγκαταλείποντας την αναζήτηση κηδεμονιών. Αν λάβουμε υπόψη ότι ακόμα και σήμερα χώρες όπως η Γερμανία, η Αυστρία και η Ολλανδία δεν επιτρέπουν την ελευθερία έκφρασης και του συνέρχεσθαι και τα πολιτικά δικαιώματα για να ψηφίσουν οι Τούρκοι ψηφοφόροι, η απόσταση που έχει διανύσει η Τουρκία και η δημοκρατική της εμπειρία είναι καθοδηγητική για πολλές χώρες. Όσοι θέλουν να μάθουν μπορούν να παρακολουθήσουν εκ του σύνεγγυς τις εκλογές στην Τουρκία όπου ίσως πραγματοποιούνται οι πιο αξιόπιστες εκλογές στον κόσμο χάρη στην εμπειρία 142 ετών, την διεξαγωγή της διαδικασίας σε δικαστικό έλεγχο την ενεργή συμμετοχή των πολιτικών κομμάτων και το γεγονός ότι είναι ανοιχτές προς όλους όσοι θέλουν να τις παρακολουθήσουν.

*Ο καθηγητής Κουντρέντ Μπουλμπούλ είναι κοσμήτορας της Σχολής Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Γιλντιρίμ Μπεγιαζίτ της Άνκαρα.



ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ