Ανάλυση Επικαιρότητας (2018-20)

Δύο σημαντικές εξελίξεις στι Μέση Ανατολή: Ιερουσαλήμ και οι εκλογές στο Ιράκ

Ανάλυση Επικαιρότητας (2018-20)

  του Τζαν Ατζούν*

 

Δυο σημαντικές εξελίξεις που αφορούν από κοντά την Τουρκία αλλά και την παγκόσμια κοινή γνώμη σημειώθηκαν στη Μέση Ανατολή. Η πρώτη ήταν η μεταφορά της πρεσβείας των ΗΠΑ από το Τελ Αβίβ στην Ιερουσαλήμ, η δολοφονία από το Ισραήλ 60 άοπλων Παλαιστινίων που διαδήλωναν και ο τραυματισμός 2770 αμάχων. Ενώ η δεύτερη ήταν οι εκλογές στο Ιράκ και η εκλογική νίκη του σιίτη ηγέτη Μοκτάντα Αλ Σαντρ.

Βροχή αντιδράσεων σε κάθε γωνιά του κόσμου προκάλεσε όταν ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε πως θα μεταφέρει την πρεσβεία των ΗΠΑ στο Τελ Αβίβ στην Ιερουσαλήμ. Η πλειοψηφία στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ψήφισε το ψήφισμα κατά της απόφασης των ΗΠΑ για τη μεταφορά της πρεσβείας αλλά οι ΗΠΑ, ασκώντας βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας εμπόδισαν την υιοθέτηση του ψηφίσματος. Το ψήφισμα που τέθηκε στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη δεύτερη φάση υιοθετήθηκε σχεδόν από όλο τον κόσμο. Δεν δημιουργήθηκε οποιαδήποτε κατάσταση που θα εμπόδιζε τις ΗΠΑ καθώς οι αποφάσεις που λαμβάνονται στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ δεν είναι δεσμευτικές. Ωστόσο αποδείχθηκε πως ο κόσμος είναι αντίθετος με την απόφαση των ΗΠΑ. Και ο Οργανισμός Ισλαμικής Συνεργασίας ο οποίος συγκλήθηκε έκτακτα μετά από την έκκληση της Τουρκίας καταδίκασε την απόφαση του Τραμπ και απεύθυνε έκκληση στον κόσμο. Το γεγονός ότι η στάση σχεδόν ολόκληρου του κόσμου παραμένει αναποτελεσματική ενώπιων του βέτο των ΗΠΑ αποδεικνύει το πόσο σωστή είναι η φράση του Προέδρου της Δημοκρατίας Ρετζέπ Ταγγίπ Ερντογάν πως ο «κόσμος είναι μεγαλύτερος από τους πέντε». Μετά από όλα αυτά τα γεγονότα που σημειώθηκαν ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δεν έκανε πίσω βήμα από την απόφαση του και επέδειξε αποφασιστικότητα στο να κάνει πραγματικότητα την προφητεία, που είναι μέρος της πίστης των ευαγγελιστών, ότι η Ιερουσαλήμ θα είναι πρωτεύουσα των Εβραίων.  Εξάλλου στο υπουργικό συμβούλιο του Τραμπ υπάρχουν πολλοί ευαγγελιστές. Ενώ ο  ιερέας που έστειλε ο Ντόναλντ Τραμπ στα εγκαίνια της πρεσβείας φημίζεται με τις ριζοσπαστικές ευαγγελιστικές πεποιθήσεις του. Η πρεσβεία εγκαινιάστηκε πριν από μερικές ημέρες από την κόρη και τον γαμπρό του Τραμπ ενώ την ίδια ώρα οι Παλαιστίνιοι διοργάνωναν ειρηνικές διαδηλώσεις κοντά στα σύνορα με το Ισραήλ στη Λωρίδα της Γάζας η οποία είναι η μεγαλύτερη ανοιχτή φυλακή του κόσμου. Κατά τις διαδηλώσεις των Παλαιστινίων στη Γάζα οι ισραηλινοί στρατιώτες έκαναν ανελέητα χρήση πραγματικών σφαίρων προκαλώντας τον θάνατο 60 Παλαιστινίων και τον τραυματισμό άλλων 2770. Ενώ από τη μια σκοτώνονταν οι Παλαιστίνιοι άμαχοι και ανοίγονταν πραγματικά πυρά καταπάνω τους, από την άλλη ο γαμπρός και η κόρη του Ντόνταλντ Τραμπ ήταν απασχολημένοι με το να εγκαινιάζουν την πρεσβεία με μεγάλες εορτασμούς. Παρόλο τα εκατοντάδες βίντεο και φωτογραφίες που αποδεικνύουν τα εγκλήματα που έχει διαπράξει το Ισραήλ οι διοίκηση των ΗΠΑ κατηγόρησε τη Χαμάς, δείχνει το θράσος των ΗΠΑ στο θέμα του Ισραήλ. Ένας από τους βασικότερους λόγους των άνετων συμπεριφορών της αμερικανικής διοίκησης είναι το γεγονός ότι τα αραβικά κράτη αντί να προστατέψουν τα δικαιώματα των Παλαιστινίων, στηρίζουν ανοιχτά τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προκειμένου να προστατέψουν το δικό τους θρόνο. Εξάλλου η Τουρκία είναι η χώρα η οποία δίνει το μεγαλύτερο αγώνα σε όλο τον κόσμο για τα δικαιώματα των Παλαιστινίων. Η Τουρκία κήρυξε τριήμερο πένθος για τον θάνατο των Παλαιστινίων αλλά συνάμα εξέδωσε ένα κοινό ανακοινωθέν στο κοινοβούλιο το οποίο καταδικάζει το Ισραήλ. Επίσης ανακαλέστηκαν οι πρέσβεις της Τουρκίας στις ΗΠΑ και το Ισραήλ ενώ ζητήθηκε από τον πρέσβη του Ισραήλ στην Τουρκία να επιστρέψει στη χώρα του.

‘Ένα άλλο σημαντικό θέμα ήταν οι γενικές εκλογές στο Ιράκ. Οι ιρακινές εκλογές είχαν ιδιαίτερη σημασία, κυρίως μετά την καταστροφή των πόλεων όπως Μουσούλη, Φαλούτζα και Ανμπάρ όπου επικρατεί αγώνας κατά της ΝΤΑΕΣ και την ανάκτηση του ελέγχου από την ιρακινή κεντρική κυβέρνηση πολλών αμφιλεγόμενων πόλεων όπως Κιρκούκ και Σιντζάρ μετά το δημοψήφισμα για ανεξαρτησία της Περιφερειακής Διοίκησης του Βορείου Ιράκ.  Αλλά η συμμετοχή στις εκλογές έμειναν σε ένα αρκετά χαμηλό ποσοστό, των 44%. Στις εκλογές αναμετρήθηκαν η λίστα του Ιρακινού Πρωθυπουργού Χαϊντάρ Αλ Αμπάντι, η λίστα του πρώην Ιρακινού πρωθυπουργού Νουρί Αλ Μαλίκι, η λίστα του σιίτη ηγέτη Μοκτάντα αλ Σαντρ και η λίστα Φετίχ που αποτελείται από ομάδας Χασντ Αλ Σαάμπι. Διακρίθηκαν επίσης ο συνασπισμός του σουννίτη ηγέτη Οσάμα Αλ Νουτζάιφι και ο Συνασπισμός Αλ Χίκμα υπό την ηγεσία του σιίτη ηγέτη Αμάρ Αλ Χακίμ. Στις ιρακινές εκλογές η λίστα του πρώην Ιρακινού Πρωθυπουργού Νουρί Αλ Μαλίκι και η λίστα Φετίχ των ομάδων Χασντ Αλ Σαάμπι χαρακτηρίζονται ως φιλο-ιρανικές, ενώ ο Χαϊντάρ Αλ Αμπάντι και ο Μοκτάντα Αλ Σαντρ έχουν συγκριτικά καλύτερες σχέσεις με την Αμερική και τη Σαουδική Αραβία. Το Ανώτατο Ανεξάρτητο Εκλογικό Συμβούλιο του Ιράκ δίνει προβάδισμα στη λίστα του Μοκτάντα Αλ Σαντρ ενώ η Φετίχ που συγκαταλέγεται από ομάδες Χασντ Αλ Σαάμπι βρίσκεται στη δεύτερη θέση. Όπως ανακοινώθηκε η λίστα του Ιρακινού Πρωθυπουργού Χαϊντάρ Αλ Αμπάντι βρίσκεται στη Τρίτη θέση. Ενώ η λίστα του πρώην Ιρακινού Πρωθυπουργού Νουρί Αλ Μαλίκι βρίσκεται στη τέταρτη σειρά. Μετά τις εκλογές αναμένεται να εξασθενίσει η δύναμη και το πεδίο επίδρασης του Ιράν στην εσωτερική πολιτική του Ιράκ. Εξάλλου στην κυβέρνηση αναμένεται δεν αναμένεται να πάρουν μέρος η λίστα του πρώην Ιρακινού Πρωθυπουργού Νουρί Αλ Μαλίκι και η λίστα των ομάδων Χασντ Αλ Σάαμπι Φετίχ. Αλλά από την άλλη ακόμα και να εξασθενίσει πολιτικά το πεδίο επίδραση του Ιράν στο Ιράκ, η χώρα θα συνεχίσει να είναι ένας σημαντικός παίχτης από στρατιωτική άποψη. Το γεγονός ότι οι ομάδες Χασντ Αλ Σαάμπι είναι μια δεύτερη ένοπλη δύναμη μέσα στους κόλπους του ιρακινού κράτους εκτός από τον ιρακινό στρατό, το οποίο μπορεί να ελεγχθεί άμεσα από το Ιράν αναμένεται να είναι ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα μπροστά από την μελλοντική ιρακινή κυβέρνηση. Αν κοιτάξουμε το αποτέλεσμα των ιρακινών εκλογών από την άποψη της πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής και της Σαουδικής Αραβίας να περιορίσουν το Ιράν στη Μέση Ανατολή είναι δυνατό να κάνουμε λόγο από μια περιορισμένη επιτυχία. Εξάλλου ο Σιίτης ηγέτης Μοκτάντα Αλ Σαντρ ενώ πριν από χρόνια διοικούσε μια ένοπλη αντιστασιακή ομάδα κατά των ΗΠΑ τώρα διαθέτει καλύτερες συγκριτικά σχέσεις και με τις ΗΠΑ και με τη Σαουδική Αραβία.  Εξάλλου και ο Ιρακινός Πρωθυπουργός Χαϊντάρ Αλ Αμπάντι είχε διοριστεί στην ηγεσία της χώρας από τις ΗΠΑ μετά από την κατάληψη της Μοσούλης από τη ΝΤΑΕΣ. Ο Αμπάντι ο οποίος τον τελευταίο καιρό διοργάνωσε υψηλόβαθμες επισκέψεις στη Σαουδικής Αραβία είναι έτοιμος να κινηθεί από κοινού με την Σ.Αραβία και τις ΗΠΑ προκειμένου να περιοριστεί το πεδίο επίδρασης του Ιράν στο Ιράκ.

Οι ιρακινές εκλογές έχουν ιδιαίτερη σημασία για την Τουρκία κυρίως από την άποψη της καταπολέμησης της τρομοκρατίας. Στο πλαίσιο αυτό οι στρατιωτικές επιδρομές  που διεξάγουν οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις κατά της τρομοκρατικής οργάνωσης PKK στα βόρεια του Ιράκ αναμένεται να μετατραπούν σε πιο ευρείας κλίμακας επιχείρηση μετά τις ιρακινές εκλογές. 

Μια περιεκτική επιχείρηση κατά της παρουσίας της τρομοκρατικής οργάνωσης PKK εντός των συνόρων του Ιράκ και με τη στήριξη της ιρακινής κεντρικής κυβέρνησης θα είναι μια πολύ σημαντική εξέλιξη και από την άποψη των σχέσεων Ιράκ -Τουρκίας. Οι τουρκικές δυνάμεις ασφαλείας οι οποίες κατάφεραν να μειώσουν τις δραστηριότητες της τρομοκρατικής οργάνωσης PKK μέσα στην Τουρκία στο ελάχιστο, σχεδιάζουν να συνεχίσουν την αντίληψη του αγώνα κατά της τρομοκρατικής παρουσίας, που απόδειξαν με την Επιχείρηση Ασπίδα του Ευφράτη και με την Επιχείρηση Κλαδί Ελιάς.

 

*O Τζαν Ατζούν είναι ερευνητής αρθρογράφος - Ίδρυμα Πολιτικών, Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών (SETA).

 


Λέξεις-κλειδιά: Ανάλυση Επικαιρότητας

ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ