Η εποχή της αβεβαιότητας και της ταπεινότητας

Το νέο άρθρο του εκπροσώπου της Προεδρίας Ιμπραχίμ Καλίν που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Daily Sabah στις 20 Οκτωβρίου 2017

Η εποχή της αβεβαιότητας και της ταπεινότητας

 

Καταστρέφοντας το σύμπαν του οποίου ισχυριζόμαστε ότι είμαστε οι κυρίαρχοι, καταστρέφουμε το παρόν και το μέλλον μας. Ελπίζω να συνειδητοποιήσουμε αυτό το απλό αλλά θεμελιώδες γεγονός προτού είναι πολύ αργά

 

Η αβεβαιότητα έχει γίνει μια διαχωριστική ιδιότητα στη ζωή μας κατά τον 21ο αιώνα. Ακόμα και ο Χάιζενμπεργκ που διατύπωσε την αρχή της απροσδιοριστίας, θα εκπλησσόταν με τον βαθμό στον οποίον τα πράγματα έχουν γίνει ασταθή και αβέβαια. Αυτό είναι αρκετά ειρωνικό γιατί υποτίθεται ότι είναι η εποχή του διαφωτισμένου ορθολογισμού, της επιστήμης και της ελευθερίας. Αλλά οι πραγματικότητες του μεταμοντέρνου και μεταβιομηχανικού κόσμου παρουσιάζουν διαφορετική εικόνα.

 

Οι ειρωνείες του σήμερα δεν περιορίζονται στην αρχή της αβεβαιότητας. Αυτή υποτίθεται ότι θα γινόταν η εποχή του υψηλού ανθρωπισμού, όπου ο «γενναίος νέος κόσμος» του Χάξλεϋ θα είχε προστατεύσει τις ανθρώπινες ζωές και θα είχε διαφυλάξει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Η υπόσχεση της νεωτερικότητας ήταν η δικαιοσύνη, η ελευθερία και η ισότητα για όλους. Βλέπουμε ωστόσο κάποιες από τις πιο απάνθρωπες και βάρβαρες φρικαλεότητες να συμβαίνουν μπροστά στα μάτια μας στον 21ο αιώνα. Η παγκόσμια προσφυγική κρίση αρκεί για να δείξει το επίπεδο της υποκρισίας και των δύο μέτρων και δύο σταθμών ενώπιον των υψηλών ιδανικών της παρούσας παγκόσμιας τάξης. Οι πρόσφυγες οι Σύροι, οι Λίβυοι, οι Αφγανοί, οι Σομαλοί και οι Ροχίνγια, μεταξύ άλλων, παρουσιάζουν μια ντροπιαστική ιστορία αδιαφορίας και ασέβειας. Το γεγονός ότι πρόκειται να είναι μουσουλμάνοι, δίνει μια ιδέα για τις εθνοκεντρικές αντιλήψεις της ανθρώπινης κατάστασης στην τωρινή εποχή.

 

Η αβεβαιότητα βρίσκεται πίσω από πολλά της σημερινής παγκόσμιας τάξης. Μεγάλα παιχνίδια εξουσίας, ανταγωνισμοί εθνικών κρατών, πόλεμοι δι’ αντιπροσώπων, εμφύλιοι πόλεμοι, διακρατικά εταιρικά συμφέροντα και πλήθος άλλων παραγόντων αυξάνουν την περιπλοκότητα της παρούσας κατάστασης του κόσμου. Οι αξίες και τα συμφέροντα έχουν καταστεί τόσο αποκλίνοντα που είναι αδύνατο να βρεθεί ένα modus vivendi που θα κρατήσει μαζί τις παγκόσμιες κοινότητες με τρόπο διαχειρίσιμο. Η αβεβαιότητα του παρόντος και του μέλλοντος παρέχει λίγη καθοδήγηση για έναν καλύτερο κόσμο.

 

Αλλά η αβεβαιότητα δεν είναι πάντα κάτι κακό. Μπορεί να μας διδάξει ένα δυο πράγματα σχετικά με την ανθρώπινη κατάσταση και τα όρια των φανταστικών μας δυνάμεων. Μας προκαλεί να είμαστε έτοιμοι για το απροσδόκητο. Μας διατηρεί φρέσκους και ευέλικτους μπροστά σε ευχάριστες ή δυσάρεστες εκπλήξεις. Μας αναγκάζει να είμαστε πιο προσεκτικοί απέναντι σε περίπλοκα προβλήματα με τρόπο που είναι περιεκτικός παρά αποκλειστικός.

 

Αλλά πάνω απ’ όλα, η αβεβαιότητα μπορεί να μας διδάξει ταπεινότητα - μια βασική αρετή που έχουμε ξεχάσει στον σύγχρονο κόσμο. Η φιλοσοφία του Διαφωτισμού έβαλε τον άνθρωπο στο κέντρο ενός άπειρου και αυτορυθμιζόμενου σύμπαντος και απαλλάχθηκε από τις μεσαιωνικές αντιλήψεις περί Θεού και δημιουργημένου-οριοθετημένου κόσμου. Συνεπώς έκανε τους ανθρώπους κύρίαρχους του σύμπαντος. Με τα μέσα και τις δυνατότητες που προσέφερε η επιστημονική και τεχνολογική πρόοδος, οι άνθρωποι του Διαφωτισμού θεώρησαν τους εαυτούς τους ως τους νέους κυρόαρχους του κόσμου. Δεν πήρε πολύ καιρό για να μετατραπεί αυτός ο «κυρίαρχος» σε εκμεταλλευτή και πηγή προβλημάτων.

 

 

Το να παίζεις με τον Θεό δεν εξυπηρετεί τα ανθρώπινα όντα. Δεν είμαστε οι κυρίαρχοι αλλά μάλλον οι προστάτες και θεματοφύλακες του σύμπαντος. Ο κόσμος της φύσης μας έχει δοθεί ως «παρακαταθήκη» (amanah) και είμαστε επιφορτισμένοι με το καθήκον να φυλάμε αυτή την παρακαταθήκη. Η ακραία ακαμψία των κυρίων του σύμπαντος εκδηλώνεται παντού από τον καλό πεπαλαιωμένο ρατσισμό που κάνει κάποιους ανθρώπους κυρίαρχους επί άλλων ανθρώπων μέχρι την περιβαλλοντολογική κρίση.

 

Το να λειτουργείς σαν θεματοφύλακας του σύμπαντος δεν σημαίνει πασιφισμός ή στάση αδιαφορίας προς τον κόσμο. Αντιθέτως, αναπτύσσει μια πιο ισορροπημένη, ανθρώπινη και παραγωγική σχέση μεταξύ των ανθρώπων και του κόσμου της φύσης. Σημαίνει εξυπηρέτηση των ανθρώπινων αναγκών και συμφερόντων προστατεύοντας το φυσικό περιβάλλον.

 

Η αβεβαιότητα μπορεί να μην είναι κάτι επιθυμητό σε όλα. Η βεβαιότητα αποτελεί βασικό στοιχείο των πεποιθήσεων και των ενεργειών μας. Αλλά δεδομένης της ύβρεως και της υπεροψίας του σύγχρονου πολιτισμού που έχουμε οικοδομήσει, θα ήταν συνετό να αναγνωρίσουμε τα όρια μας και να ενεργήσουμε με μια αίσθηση ταπεινότητας απέναντι στα άλλα ανθρώπινα όντα και το σύμπαν του οποίου είμαστε μέρος. Καταστρέφοντας το σύμπαν του οποίου ισχυριζόμαστε ότι είμαστε οι κυρίαρχοι, καταστρέφουμε το παρόν και το μέλλον μας. Ελπίζω να συνειδητοποιήσουμε αυτό το απλό αλλά θεμελιώδες γεγονός προτού είναι πολύ αργά.

 


Λέξεις-κλειδιά: άρθρο Ιμπραχίμ Καλίν

ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ