د ترکیې د اجندا تحلیل

په سوریه کې مخالفین د هر ورځې په تیریدو سره مخ په ضعیفیدو دي

د ترکیې د اجندا تحلیل

د اسد ځواکونه د سوریې په سویل کې د دیرا په ښار د  روسیې او ایران په ملاتړ بریدونو ته  زور  ورته  کړی دی.

د ویلو ده چې  د اسد رژیم  ځواکونو  د دیرا په ښار د بریدونو سره  ډیرې زیاتې سیمې نیولي  دي. دا سیمه په سوریه کې د مخالفینو د اصلي کلا په توګه یادیده. د ویلو ده چې په سوریه کې د اسد پر خلاف د لومړي  ځل لپاره مخالفت او مقامت  د همدې سیمې نه پیل شو. د سیمې ډیری ملکي  وګړي  د اردن پولو ته  تښتیدلي  دي. اردن بیا  د نوموړو کډوالو پر مخ  خپلې  پولې  تړلي  دي. د همدې  امله سوریې او اردن په پولو کې سترانساني تراژیدي روانه ده.

د ویول ده چې په سوریه کې د مخالفو ترمنځه د اتحاد او اتفاق نشتوالي  او د اسد پر خلاف په ګده  د حرکت  نه کولو او ځینې  مخالفې ډلې  د روسیې  په منځګړتوب د اسد رژیم سره تفاهم  کول  ددې لامل ګرځیدلي  دي  چې  د مخالفینو  تر کنټرول لاندې یو زیات شمیر ښارونه یو د بل پسې  د اسد ځواکونو لاس ته وغورځیږي. همداشان د سوریې په سویل کې بله لویه ستونزه بیا د ایران او اسراییلو ترمنځه  رقابت  دی. د ویلو ده چې  د اسراییلو پولو ته د ایراني  ملیشه ځواکونو نږدې کیدل  کیدای شي چې ددې  دووهیواودنو ترمنځه  یو ځل بیا ټنۍ په ټنۍ جګړه پیل شي.

د ترکیې د سیاست، اقتصاد او ټولنیزو څیړونو ټولنې څیړونکي او لیکوال  جان اجون دمسلې په اړه ارزونې کړي چې ستاسې پام ورته  رااړوم.

د روان میلادي کال د جون په  میاشت کې خبري  رسنیو داسې  معلومات ترلاسه کړل چې د اسد ځواکونه   د سوریې په سویل کې د دیرا پر ډیرو سترو عملیاتو  چمتووالی نیسي.

ددینه سمدلاسه وروسته  د اسد ځواکونو سیمې ته د عسکري  وسایلو او وسلو او مهماتو په انتقالولو پیل وکړ. د یادولو وړ  ده  چې  په دیرا  کې  تر اوسه پورې  د اسد ځواکونو او مخالفو ډلو ترمنځه  قوي نښته اوجګړې نوې رامنځته شوې. ځکه چې امریکا او روسیې په سیمه کې  د شدت د کچې د راټیټولو په خاطر تړون لاسلیک کړی وو. دا سیمه د تاوتریخوالي  د کچې د راټیټولو  د سیمې  په توګه اعلان کړې وه.

خو  له بده مرغه چې  کله د اسد پلوي ځواکونو په سیمې  بریدونه پیل کړل امریکا  اعلان وکړ چې د سوري مخالفینو دفاع کولی نشي  دا ځکه چې  امریکا خپل  سیاسي  ملاتړ په شا کړی دی.

د په اردن کې د امریکا  سفارت سوري  مخالفینو ته د لیک په استولو سره ویلي دي  چې د ټولو تړونونو  او تفاهمونو  سره سره امریکا د روسیې او اسد رژیم  پر خلاف جګړه  او ددوې نه دفاع کولی نشي.

د بله پلوه د اسد او ایراني  ځواکونو لخوا د دیرا په ښار د مځکنیو او هوايي عملیاتو د پیلولو نه سمدلاسه وروسته روسیې  په دیرا کې  د تاوتریخوالي  د امن په نامه اعلان کړې سیمه لغوه کړه.

ددې سیمې  په لویه برخه کې  خلک میشت وو  او خپل کور او کلي  يي نه وو پریښي خو د روسیې  او ایران پر ملاتړ د اسد ځواکونو لخوا په سیمه د عملیاتو او هوايي بریدونو د پیلولو نه وروسته د سیمې نه د کډوالۍ ډیره لویه څپه پیل شوه. خلک خپل کور او کلو پریښودو ته اړ شول او د ځانونو د امنیت په خاطر يي  نثبتآ باامنه سیمو ته کډه وکړه.

ویل کیږي  د دیرا  د سیمې  نه تر اوسه پورې ۲۷۰ زرو تنو خپل کور او کلي پریښي او نورو سیمو ته کډه شوي  دي.

د ملګروملتونو سازمان ویلي  دي  چې ددې ۲۷۰ زرو تنو نه  تر ۴۰ زرو تنو ډیر سوري کډوال  د اردن  پولو ته رسیدلي  او اردن  ته د تیریدو هڅه کوي.

د ویلو ده چې  اردن  نن ورځ  د ۶۵۰ زرو تنو سوري کډوالو  کوربه توب کوي  چې  نوو کډوالو  پر مخ  يي خپلې پولې تړلي  دي.

سره ددې چې اردن  د پولې نه پورې غاړې د سوریې په خاوره  کې  د سوري کډوالو سره د بشري مرستو هڅه کوي خو د دیرا ښار پر لورې د اسد د ځواکونو پرمختګ  دې خلکو ژوند ته لا زیات خطر مخامخوي.

د همدې امله  ملګروملتونو سازمان  په اردن باندې د نوموړو کډوالو پر مخ د خپلو پولو د پرانیستو غږ وکړ.

د ویلو ده چې  د دیرا  په  سیمه کې د اسد او د هغه د پلوي  ځواکونو او مخالفینو ترمنځه  جګړه  دوام لري. خو د اسد رژیم لخوا په ډیرې چټکۍ سره  د لاجات د سیمې نیولو نه وروسته  یو زیات شمیر مخالفې ډلې  د روسیې په منځګړتوب  د اسد رژیم سره روغه جوړه  کړې.

د دایل، بصره الشام او ابتا  په ښارونو کې مخالفو ډلو  خپلې وسلې په مځکه ایښي  او ښارونه يي اسد  رژیم ته  تسلیم  کړي  دي. د بله پلوه د روسیې لخوا په سیمه درندو هوايي بریدونو او مخالفو ډلو سره د امریکا  لخوا  د مرستو پرې کیدو د اسد رژیم پر خلاف  وسله وال مقامت  ډیر ضعیفه کړی دی.

د یادولو وړ ده چې  د سوريې په سویل کې د اسد او ایراني  ځواکونو اسراییل اندیښمن کړي  دي.

د ویلو ده چې اسراییلي  چارواکیو د  نوموړو عملیاتو نه مخکې  د روسي مقاماتو سره په لیدنه کې  په  عملیاتو کې ایراني  ځواکونو ته د برخې نه  ورکولو غوښتنه  کړې وه او پدې  مسله کې سره په تفاهم  رسیدلي  وو.

خو داسې ونه شول. نن ورځ  د جګړې  په لومړنیو لیکو کې ایراني  ځواکونه قرار لري.

سره ددې چې اسراییلو تر اوسه پورې څو ځله په ایراني  ځواکونو هوايي بریدونه  کړي  خو ایراني ځواکونه  د اسراییلو د پولو پر لورې پرمختګ ته دوام ورکوي.

داسې ښکاري  چې دا  مسله به په نږدې  راتلوونکي  کې  ددې دوو هیوادونو ترمنځه یو ځل بیا ستره شخړه پیل کړي.



اړوند خبرونه