خاورمیانه از دیدگاه ترکیه - تلاطمات سیاسی در لیبی

شهر سیرته و حوالی آن در لیبی که تحت کنترل سازمان تروریستی داعش قرار داشت، بعد از یک مبارزه فشرده شش ماهه نجات داده شد

خاورمیانه از دیدگاه ترکیه - تلاطمات سیاسی در لیبی

شهر سیرته و حوالی آن در لیبی که تحت کنترل سازمان تروریستی داعش قرار داشت، بعد از یک مبارزه فشرده شش ماهه نجات داده شد. این شهر از اوایل سال 2015 تحت حاکمیت داعش قرار داشت. این سازمان با استفاده از خلاء اتوریته در کشور، زمینه مناسبی برای خود در شهر پیدا کرده بود. بدون تردید نجات سیرته، موجودیت و تهدید داعش در لیبی در مقیاس بزرگی کاهش داد. فقط نجات لیبی از کائوس موجود مستلزم حل و فصل مسائل بیشتری می باشد. در این چهارچوب برداشتنگامهای جدی در زمینه حل موضوعات سیاسی، اقتصادی و امنیتی حکم ضرورت دارد.

سیرته از نظر اینکه تنها منطقه تحت کنترل داعش در خارج از خاکهای سوریه و عراق می باشد، حائز اهمیت بود. علاوه براین نزدیکی آن به اروپا نیز قابل ارزش می باشد. داعش بهمراه سیرته، نوار ساحلی 150 کیلومتری در سواحل مدیترانه را تحت کنترل گرفته بود. حکومت توافق ملی با حمایت سازمان ملل و شبه نظامیان مصراته ای بعد از تلاش فشرده ای توانستند داعش را از سیرته خارج بکنند.

حکومت توافق ملی از بدو کار در مقابل داعش صاحب تنها یک گزینه بود، و آن اینکه داعش را شکست داده و کنترل سیرته را تامین بکند. در غیر اینصورت تبدیل به یک گزینه در کشوری که سه حکومت جداگانه به موجودیت خود در آن ادامه می دهند، غیرممکن می شد. علاوه براین، موفقیت در سیرته بخاطر تبدیل به یک مرکز جاذبه برای گروههای شبه نظامی که حکومت توافق ملی را برسمیت نمی شناسند، الزم بود.

در نتیجه تنها گزینه مذکور فائض سراج رئیس حکومت توافق ملی را به طلب یاری از حکومت امریکا سوق داد. در این چهارچوب جنگنده های امریکا از اول اوت بمباران اهداف داعش را آغاز کردند. فقط نزاع واقعی با داعش را لیبیائیها انجام دادند. در درگیریهای واقع  730 نفر از نیروهای حکومت توافق ملی کشته و حدود 3 هزار نفر نیز مجروح شدند.

حال باید دید که تامین اتوریته حکومت توافق ملی در نتیجه پیروزی در مقابل داعش ئبا یاریهای نظامی امریکا راهگشای یکپارچگی لیبی خواهد شد یا خیر؟

متاسفانه این کار چندان هم آسان نخواهد بود. حکومتی که گروهها یدرگیر در لیبی را گردهم آورده است، باید برای تامین اتوربیته از عهده سه مسئله اصلی برآید:

1 – ظرفیت تشکیل تهدید مجدد داعش در نتیجه سازمان یابی مجدد

هیچ تردید وجود ندارد که سیرته از نظر استراتژی داعش، بدلیل موقعیت جغرافیایی شهر ایده آلی بود. فقط شکست استراتژیکی داعش در سیرته بمعنای شکست در تمامی لیبی نمی باشد. شبه نظامیان داعش می توانند در تمامی مناطق لیبی، با توجه به شرایط این مناطق مجددا تجدید بنیه بشوند. مناطق صحرایی که قوانین طبیعی در این مناطق حکمفرما می باشند، در زمینه جذب شبه نظامیان جدید برای سازمان مذکور شرایط مناسبی ارائه می کنند. مرزهای فاقد کنترل و منطقه کم جمعیت زمینه استراتژیکی برای عقب نشینی موقت سازمان تامین می کند. علاوه براین داعش، صاحب بافتی ست که می تواند براحتی با جو موجود هماهنگ بشود. این احتمال نیز وجود دارد که در این اقلیم با سازمانهای تروریستی بوکو حرام و القاعده همکاری بکند. برای همین نمی توان خطر و تهدید داعش را بطور کامل پاین یافته قلمداد کرد.

2 – احتمال دارد که نجات سیرته به تنش و درگیری بین حکومت توافق ملی و نیروهای شبه نظامی دامن ببخشد.

علی الخصوص این وضعیت ارتش ملی لیبی با فرماندهی ژنرال خلیه هافتر را که مجلس نامیندگان طبرق را تحت نفوذ خود قرار داده است، دربر می گیرد. ارتش ملی لیبی که نامش ارتش بوده و فرمانده آن یک ژنرال می باشد، ائتلاف نیروهای شبه نظامی محسوب می شود. نجات سیرته از نظر استراتژی کلی حکومت توافق ملی حائز یک ارزش سمبولیک می باشد. فقط برای جلوگیری از تبدیل این ارزش سمبولیک به یک سود کلان، هفتر وارد یک روند تکاپو جستجو شده است. کمااینکه با دیدار از مسکو سعی نمود تا حمایت روسیه را جلب کرده و از متفقین خود خواست که برای نجات طرابلس وارد عمل شوند.

3 – تعمیق رقابت بر سر حاکمیت بر منابع نفت

حاکمیت بر منابع  نفت، یکی از مهمترین عناصر تامین مشروعیت در کشور می باشد. زیرا قشری که کنترل منابع نفت را تامین کرده است، درآمد ملی را نیز تحت کنترل قرار داده و رفاه کلی جمعیت را نیز تحت تاثیر قرار خواهد داد. در حالیکه حکومت توافق ملی با داعش مبارزه می کند، اقدام ژنرال هفتر در زمینه تحت کنترل قرار دادن ذخایر نفتی، از این نظر حائز اهمیت می باشد. نجات سیرته به مثابه اقدامی برای پاک کردن اعتبار حکومت توافق ملی می باشد. هفتر و ارتش ملی لیبی با در دست گرفتن حاکمیت این منطقه، خواستند نشان بدهند که حکومت توافق ملی فاقد ظرفیت حراست از یک منبع استراتژیکی می باشند. علاوه براین با تامین آغاز مجدد صادرات نفت، به تقویت مشروعیت از سوی خود اشاره نمود.

آخرین موفقیت در سیرته به مردم لیبی نشان داد که شکست دادن تروریزم تنها با اتحاد در مقابل دشمن مشترک امکان پذیر می باشد. واقعیت دیگری که باید آنرا درک  کرد، این است که تجزیه و درگیری در بنیه خود موجب تشکیل زمینه ای برای داعش در لیبی می گردد. پایان بالفور درگیری بین گروههای سیاسی و شبه نظامی لیبیایی بر سر قدرت و ثروت  الزم می باشد.

واقعیت دیگری که کتمان آن غیرممکن است، نقش قدرتهای منطقه ای و بین المللی در دامن زدن به تجزیه و درگیری بین لیبیائیها  می باشد. بازی این قدرتها در لیبی حاوی یک آنگاژمان مثبت نمی باشد. حال اینکه، مردم لیبی نمی توانند در جو کائوتیک مسائل خود را به تنهایی حل بکنند.

علاوه براین قدرتهای منطقه ای و بین المللی باید در سیاستهای خود در قبال لیبی به توافق برسند. اگر بخواهیم که لیبی بصورت یک کل باقی بماند، باید کشورهای غربی و در راس امریکا با تامین توافق در سیاستهای خود، از بازی با بازیگران محلی مختلف اجتناب بورزند. حمایت حکومت توافق ملی از یک سو و نمایش جانبدارانه بارز از هفتر از طرف دیگر، لاینحلی را تحریک می کند.



خبرهای مرتبط