خاورمیانه از دیدگاه ترکیه - تحولات بعد از همه پرسی غیرقانونی اداره منطقه ای کرد شمال عراق

بیش از یکماه از همه پرسی غیرقانونی اداره منطقه ای کرد شمال عراق که برغم تمامی اعتراض ها برگزار گردید، سپری شده است

خاورمیانه از دیدگاه ترکیه - تحولات بعد از همه پرسی غیرقانونی اداره منطقه ای کرد شمال عراق

 

بیش از یکماه از همه پرسی مغایر با حقوق بین المللی اداره منطقه ای کرد شمال عراق سپری شد.

بیش از یکماه از همه پرسی غیرقانونی اداره منطقه ای کرد شمال عراق که برغم تمامی اعتراض ها برگزار گردید، سپری شده است. حکومت عراق در پی این همه پرسی وارد عمل شده و اداره منطقه ای کرد شمال عراق، عقب نشینی به حوالی مرزهای سال 2003 را آغاز کرد. در حالیکه یکماه قبل پیرامون استقلال مباحثه می شد، اکنون نیز در رابطه با وابستگی این منطقه فدرال به بغداد سخن گفته می شود.

این همه پرسی راه تغییر و تحول جدی در عراق را باز کرد. وارد عمل شدن ارتش عراق و جهش های مشترک ایران، ترکیه و عراق طرح برنامه ریزی شده را نقش بر آب کرد. اداره کرد کرکوک و مناطق مباحثه آفرین مجددا به حکومت مرکزی واگذار شده و گذرگاههای مرزی و فرودگاهها از سوی بغداد کنترل می شود. ارتش عراق نیز در گذرگاه مرزی هابور مستقر گردید. مرز مشترک سوریه – عراق نیز تحت کنترل حکومت مرکزی قرار گرفت. جنگ داخلی در سوریه، عضویت ترکیه در ناتو و موضع میانه روی تهران در مقابل پژاک شاخه سازمان تروریستی پ ک ک در ایران موجب شد، ترکیه و ایران که در زمینه موضوعات بسیاری اختلاف نظر دارند، بسرعت به یکدیگر نزدیک بشوند. هر دو کشور قویا در کنار بغداد جای گرفتند. بهمین شکل رهبران عراق و ترکیه که یکسال قبل در چهارچوب بحران اردوگاه بعشیقه یکدیگر را متهم می کردند، پیمان قوی تشکیل دادند.

در این نقطه اداره منطقه ای کرد شمال عراق نه تنها انتظار دایر بر استقلال، بلکه امتیازات ناشی از ایجاد وضعیت بالفعل در قانون اساسی از سال 2005 بدین طرف را نیز از دست داد. نخست حاکمیت در کرکوک و سپس نیز کنترل منابع اقتصادی را از دست داد. بهمراه تحولات اخیر، از دو امتیاز اقتصادی مهم محروم مانده و مجددا بصورت وابسته به حکومت مرکزی در آمد. مهمترین این امتیازات، قطع درآمدهای نفتی مناطق مباحثه آفرین می باشد. حکومت عراق می خواهد که کنترل تمامی گذرگاههای مرزی را در دست بگیرد. این وضعیت از نظر فرد، حزب و رهبران شمال عراق که از اوایل سالهای 1990 بدین طرف با درآمدهای حاصله از گذرگاههای مرزی، اقتصاد قوی تامین کرده و بصورت خان نشینی های محلی در آمده اند، حداقل به اندازه از دست دادن درآمدهای نفتی مهم می باشد.

پیمان ترکیه – ایران – عراق قبل از هر چیز تلاشهای قدرتهای خارجی را که از اداره منطقه ای کرد شمال عراق حمایت می کنند، به هدر داده و مرزهای قدرت آنها در منطقه را در میان گذاشت. لغو  140 امین ماده قانون اساسی عراق در رابطه با کرکوک و مناطق مباحثه آفرین، در این روزها در دستورکار حکومت مرکزی این کشور قرار دارد. شاید هم بغداد بتواند با برداشتن گام دیگری اداره منطقه ای کرد شمال عراق را لغو بکند.

در روند آتی می تواند تکاپوی حزب دموکرات کردستان عراق و اتحادیه میهن دوستان کردستان عراق در راستای حراست از قدرت و بازگشت به نظام سابق خود، موجب افزایش اغتشاش و بلبشو در شمال عراق بشود. حتی می تواند راهگشای تجزیه اداره منطقه ای کرد شمال عراق گردد. در این وضعیت می توانیم با یک جغرافیای جدید عراق که در آن بیش از روابط اربیل – بغداد، روابط سلیمانیه – بغداد مباحثه شود، رو در رو بشویم.

عراق با آغاز از ماه نوامبر وارد بعد جدیدی شده است. که می داند، شاید هم بتواند دوره اشغال 14 ساله با اقدامات حکومت مرکزی عراق پایان بیابد. هویت ملی عراق که ادعا می گردد به دلیلی تمایزات قومی و مذهبی، بطور ساختگی سرپا نگاهداشته شده، در پی همه پرسی اداره منطقه ای کرد شمال عراق تقویت یافته است. ترکمنان شیعه و سنی که دوش در دوش هم در بنیه حشدی شعبی می جنگند و همچنین فرماندهان کرد مامور خدمت در ارتش عراق که علیه پیشمرگان مبارزه می کنند، نشانگر این امر می باشند. سال آینده در عراق انتخابات برگزار خواهد شد. به احتمال قوی این انتخابات با تاثیر از حوادث مذکور شکل خواهد گرفت. اگر حیدر العبادی نخست وزیر عراق بتواند موفقیت در ساحه را به سیاست انتقال بدهد، عراق می تواند وارد یک روند اتحاد جدیدی بشود. زیرا عراق، ترکیه و ایران نیز این را می خواهند.

احتمال دارد که در روزها و ماههای آینده روابط عراق و ترکیه رفته رفته تعمیق یافته و به گامهای ملموسی تبدیل بشود. چونکه ترکیه از تامین حاکمیت مجدد حکومت مرکزی عراق حمایت بعمل آورده است. توسعه همکاری بین دو کشور در زمینه مبارزه با تروریزم در دستورکار قرار داشته و چنین بنظر می رسد که پیرامون اردوگاه بعشیقه در عراق توافق حاصل شده است. بزرگترین انتظار ترکیه از حکومت مرکزی عراق که در مبارزه با سازمان تروریستی داعش پیشرفت مهمی قید کرده است، برداشتن گامهای مشابهی علیه سازمان تروریستی پ ک ک می باشد. طرف عراق نیز به این موضوع تمایل نشان می دهد. فقط برای رسیدن روابط دوجانبه به سطح مورد نظر، طرف عراق بایستی بیشتر از تمایل، نتایج ملموسی در میان بگذارد.



خبرهای مرتبط