خاورمیانه از دیدگاه ترکیه - نگاهی بر تحولات اخیر در عربستان سعودی

مدت مدیدیست در عربستان سعودی تغییر و تحول جدی که تاکنون مشاهده نشده است، صورت می گیرد

خاورمیانه از دیدگاه ترکیه - نگاهی بر تحولات اخیر در عربستان سعودی

 مدت مدیدیست در عربستان سعودی تغییر و تحول جدی که تاکنون مشاهده نشده است، صورت می گیرد. آیا این تحولات نشانگر یک تغییر جدی می باشد؟ و یا اینکه بازی بر سر تاج و تخت را در میان می گذارد؟

بازداشتها در عربستان سعودی بلافاصله در پی تشکیل کمیسیون فساد مالی به سرپرستی محمد بن سلمان ولیعهد این کشور در 4 ام نوامبر آغاز شد. دهها ولیعهد، صاحبان کار بنام و نظامیان بلند پایه در چهارچوب مبارزه با فساد مالی بازداشت شده و حسابهای بانکی این افراد راکد گردید. در کابینه تغییراتی صورت گرفته و برخی از فرماندهان قوا تغییر یافتند.

آیا بازداشت بیش از 30 مقام عالیرتبه منجمله 11 ولیعهد در چهارچوب یک فرمان غیرمترقبه نشانگر یک تغییر ریشه دار می باشد؟ حساسیت ولیعهد محمد در مورد فساد مالی در این کشور سهم بزرگی دارد. فقط ایفای نقش دلایل مهم دیگری در این تصمیم نیز مورد بحث می باشد. ولیعهد 32 ساله با آغاز از سال جاری که تاریخ شروع ماموریت خود می باشد، نشان داد که در راستای انجام رفورمهای جدی سیاسی، اجتماعی و اقتصادی مصمم می باشد. موضع مذکور وی نشان داد که با کادرهای محافظه کار رو در رو مانده است. شاید ولیعهد جوان خواسته است که با تصمیم اخیر خود، موقعیتش در مقابل مخالفین و رقبایش را مستحکمتر بکند. به عقیده برخی از مفسرین، این مسئله یک نقطه عطف می باشد. زیرا این تحول می بایست آغاز بشود. این واقعگرایی نیز دیگر به سطح غیرقابل جلوگیری رسیده بود. بعضی ها نیز براین عقیده اند که در پشت پرده این تصمیم امریکا نهفته است.

تحولاتی چون تشکیل پیمان بین مصر، امریکا و اسرائیل، اعمال فشار علیه قطر، بازداشت ولیعهدها، مخالفت شدید با ایران و فتوای علمای سعود علیه اسرائیل، اجرائیاتی ست که بعد از بر سر کار آمدن ولیعهد محمد تحقق یافته اند. فقط فاعل تمامی این تحولات پادشاه سلمان بوده و ولیعهد محمد نیز اجراکننده این تصمیم می باشد.

هزینه های نظامی عربستان سعودی در سالهای اخیر، فکر آمادگی برای یک جنگ دراز مدت را تداعی می کند. ادعا بر این است که این تلاش از سوی امریکا و اسرائیل نیز حمایت می گردد. اعمال سیاست تجرید علیه قطر را نیز می توان بعنوان سیاست دخیل ساختن این کشور در ائتلاف مذکور ارزیابی کرد. فقط بزرگترین ضعف عربستان، وجود شکنندگی ها در بنیه این کشور می باشد. ولیعهد محمد در نتیجه تصمیمات خود و اجرای پروژه های مختلف در معرض ریسکهای بزرگ قرار گرفته است. روابط تاج و تخت، اقتصاد، رقابت با ایران، فعالیتهای نظامی در یمن و همکاری با امریکا از جمله مسائل عدیده ای هستند که باید از عهده آنها برآید. کوچکترین اشتباه در مقابله با این مسائل موجب مواجه شدن کشور و خانواده خود با ضرر و زیان جبران ناپذیر خواهد شد.

عربستان سعودی هم از نظر انرژی و هم از نظر منابع انسانی کشور مهمی می باشد. تصمیمات اتخاذ شده و واکنشها علیه این تصمیمات، تمامی بازیگران منطقه را از نزدیک علاقه دار می کند. فقط کوچکترین تغییر سیاسی در منطقه، راهگشای گرانی انرژی و بروز درگیریهای مذهبی خواهد شد. این نیز موضوع را حساستر خواهد کرد.

جمهوری ترکیه نیز در حال حاضر این تحولات را بعنوان سیاست داخلی عربستان سعودی ارزیابی می کند. سخنان ابراهیم کالین سخنگوی ریاست جمهوری ترکیه در رابطه با این موضوع جالب توجه می باشد. وی چنین گفته بودند، بافت ذهنی چگونه تغییر خواهد یافت؟ تلاشهای مربوط به برداشتن گامهای ذیعلاقه با این موضوع ادامه دارد. تنظیمات مربوط به تعین یک پادشاه جدید و سیاستهای ذیربط انجام می گیرد. ویزیونی موسوم به ویزیون 2030 وجود دارد. امیدواریم که روندی در راستای صلح عربستان سعودی جریان بیابد.

متفقین اجرائیات پادشاه و ولیعهد عربستان سعودی در دیگر کشورها، دیگر جنبه نگرانی ترکیه در رابطه با تحولات واقع در این کشور تشکیل می دهد. دست داشتن محمد بن زاید ولیعهد ابوظبی و محمد دحلان مصری در این کار می تواند نگرانیهای ترکیه را افزایش بدهد.

به احتمال قوی ترکیه بجای طرف شدن با این تنش، به منافع امنیتی خود متمرکز خواهد شد. زیرا بافت پ ک ک / پ ی د که سعی می شود در سوریه و شمال عراق تشکیل داده شود، بزرگترین تهدید برای ترکیه محسوب می شود. ترکیه گامهای ذیربط با از میان برداشتن این تهدید را بر می دارد.

ترکیه می تواند در روندهای آتی این بحران، نقش دیپلماتیک برعهده بگیرد. زیرا اختلاف بین کشورهای منطقه، نفوذ بازیگران خارج از منطقه را افزایش می دهد. این وضعیت نیز حیطه ای برای سازمانهای تروریستی باز می کند. جلوگیری از تنش های ناشی از خلاء قدرت در منطقه، از نظر ترکیه یک امر اولویت دار می باشد. ترکیه می تواند در صورت تعمیق بحران، نقش فعالی برعهده بگیرد. زیرا جلوگیری از بحرانهایی که بطور مستقیم جمهوری ترکیه را تحت تاثیر قرار بدهند، جزو اولویتهای سیاست خارجی آنکارا می باشد.     



خبرهای مرتبط