برقراری ارتباط با آفریقا در یک جهان چند قطبی باید بر چه اساسی باشد؟

سزاوار است که با آفریقا همانند یک شریک همپایه در صحنه جهانی رفتار شود، این کشور اکنون نه به شکل جدیدی از استعمار بلکه به صلح، عدالت و ثبات نیاز دارد

برقراری ارتباط با آفریقا در یک جهان چند قطبی باید بر چه اساسی باشد؟

مقاله ابراهیم كالین سخنگوی ریاست جمهوری ترکیه که به تاریخ 29 دسامبر در روزنامه دیلی صاباح منتشر شد:

برقراری ارتباط با آفریقا در یک جهان چند قطبی باید بر چه اساسی باشد؟ 

سزاوار است که با آفریقا همانند یک شریک همپایه در صحنه جهانی رفتار شود، این کشور اکنون نه به شکل جدیدی از استعمار بلکه به صلح، عدالت و ثبات نیاز دارد.

آفریقا یک قاره بزرگ است که هیچ یک از مدل های یکپارچه مشارکتی نمی تواند پاسخگوی تنوع اجتماعی، اقتصادی و جغرافیایی آن باشد. برقراری ارتباط با آفریقا در یک جهان چند قطبی به یک رویکرد چند گانه نیاز دارد. ترکیه در دهه گذشته با حرکت از این اصل سعی در برقراری ارتباط با آفریقا داشته است.

دولت های آفریقایی همچنان با میراث استعمار، جنگ های داخلی، تروریسم، فساد، فقدان زیرساخت ها، مسائل مربوط به توسعه، محیط زیست و بسیاری از چالش های دیگر مبارزه می کنند. آنها همچنین از پتانسیل فوق العاده ای با منابع طبیعی غنی، جمعیت جوان و پویا برخوردار هستند و درهای خودرا به سوی جهان باز کرده اند. ترکیه از سال 2005 که از سیاست باز در مورد آفریقا پیروی می کند، این امر را مد نظر قرار داده و به این پویایی توجه کرده است، طبیعتا در عمل نیز نتایج آن را مشاهده می کند.

مثال بارز این امر رابطه ای است که ترکیه با سومالی برقرار کرده است. مدلی که ترکیه برای توسعه سومالی اعمال کرده، موثر بوده و در جهت جلوگیری از خشونت و تاسی درجه مشخصی از اقتدار سیاسی، نظم، آسایش و رفاه اجتماعی در این کشور کمک کرده است. هر چند سومالی هنوز هم با مشکلاتی نظیر تروریسم، فقر و فقدان یک دولت مرکزی قوی دست و پنجه نرم می کند، اما در مقایسه با پنج سال پیش در وضعیت بسیار بهتری قرار دارد. ترکیه به جای ایجاد شکل جدیدی از وابستگی و استثمار در سومالی از طریق سازمانها دولتی و نهادها مدنی، اقدام به سرمایه گذاری های قابل توجه در سومالی نمود.

طی ده سال گذشته، ترکیه تعداد سفارتخانه های خود را در آفریقا از 12 به 39 افزایش داد (در سال 2018 تعداد این سفارتخانه ها به 41 عدد خواهد رسید) و حجم تجارت خود با قاره آفریقا را پنج الی شش برابر افزایش داد. رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه طی چند سال گذشته از 24 کشور آفریقایی دیدن کرد و دو بار نیز نشست سران ترکیه و آفریقا را برگزار نمود.

وقتی از بعد اقتصادی به ارزیابی موضوع می پردازیم، می بینیم که بسیاری از کشورهای آفریقایی، علیرغم دارا بودن منابع طبیعی بسیار غنی، با فقر و فقدان توسعه دست و پنجه نرم می کنند. بر اساس اخیر ارزیابی و آنالیز بانک جهانی در مورد این قاره "چشم انداز اقتصادی منطقه هنوز در معرض ریسک است، زیرا رشد اقتصادی این قاره به مراتب پایین تر از حد متوسط پیش از بحران است. طی سالهای 2016/2017 تاثیر رشد اقتصادی متوسط در درآمد سرانه بسیار ناچیز خواهد بود و این امر دستیابی به رفاه مشترک و نیز مبارزه با فقر را با مشکل مواجه خواهد کرد. یا تسریع کاهش فقر خواهد بود." در قسمت دیگری از این گزارش چنین آمده است: "در کشورهای جنوبی صحرای آفریقا، انتظار بهبودی در وضعیت اقتصادی نسبتا بالاست. انتظار می رود که در سایه فعالیتهای اقتصادی پایدار، افزایش عرضه و تقاضا در بازارهای داخلی این کشورها و کاهش تورم؛ در سال 2018 شاهد 3.2٪ و در سال 2019 نیز شاهد 3.5٪ رشد اقتصادی باشیم.

هیچ دلیلی وجود ندارد که اقتصاد کشورهیای آفریقایی در سالهای آینده بهتر نباشد. همانطور که مرکز گرانشی اقتصاد جهانی به سمت جهان غیر غربی حرکت می کند، ممکن است برای کشورهای آفریقایی نیز فرصت های جدیدی در تنوع بخشیدن به اقتصادشان بوجود آید. اگر اولویت های ملی به شکلی درست مشخص شود و تجارت و سرمایه گذاری جهانی با نظم و انضباط خاصی همراه باشد، این امر می تواند به نفع کشورهای آفریقایی خواهد بود.

رییس جمهور اردوغان هفته گذشته از سه کشور آفریقایی سودان، چاد و تونس دیدن کرد. این دیدار که اولین دیدار در سطح ریاست جمهوری بود، با هدف بهبود روابط سیاسی و اقتصادی دوجانبه انجام گرفت که با امضای چندین توافق در زمینه های مختلف همراه بود.

در سودان، هزاران نفر از مردم از رئیس جمهور ترکیه استقبال کردند و به توسعه روابط دو کشور ابراز علاقه نمودند. رئیس جمهور ترکیه علاوه بر خارطوم، از بندر سودان و جزیره تاریخی سواکین نیز دیدن کرد که در طول قرن های متمادی به عنوان یک بندر زیارتی مهم برای زائران سفر حج از سراسر آفریقا مورد استفاده قرار گرفته است. آژانس همکاری و هماهنگی ترکیه (TIKA) که دو مسجد و یک تاسیسات بندری را در جزیره مرمت و بازسازی کرده است، در نظر دارد تا در دوره های آتی پروژه های بزرگتری را در این جزیره به مرحله اجرا درآورد. در حالت کلی ترکیه در نظر دارد تا پروژه ها و سرمایه گذاریهای بیشتری را در سودان به انجام رساند.

تحولات مشابهی در چاد نیز به وضوح قابل مشاهده بود. در چاد که یکی از فقیرترین کشورهای جهان است و نیاز به کمک های سازنده و پایدار در سطوح مختلف دارد،  حدود 150 بازرگان تركیه با همتایان خود از چاد دیدار كرده و فرصت های سرمایه گذاری در این کشور را مورد ارزیابی قرار دادند.

در تونس که از روابط تاریخی و فرهنگی دیرینه ای با ترکیه برخوردار است، روابط اقتصادی دو جانبه و مسائل سیاسی منطقه نظیر قدس و نیز رابطه قطر با دیگر کشورهای حوزه خلیج مورد بحث و بررسی قرار گرفت. ترکیه و تونس یک بار دیگر بر تحکیم و تقویت همکاریهای خود تاکید کردند. از نخستین روزهای آغاز انقلاب یاسمین در تونس، ترکیه هم با ارائه وام های اعتباری و هم از طریق آموزش نیروهای امنیتی و تأمین تجهیزات مورد نیاز این نیروها همیشه در کنار تونس بوده است.

لازم به ذکر است که کشورهای آفریقایی در رای گیری اخیر در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در مورد قدس نقش بسیار مثبتی ایفا کردند و تصمیم یکجانبه ایالات متحده آمریا در به رسمیت شناختن قدس بعنوان پایتخت اسرائیل را رد کردند. این امر تعجب آور نیست؛ زیرا که کشورهای آفریقایی درد و رنج مردم فلسطین را بهتر از هر کسی درک می کنند، چرا که آنها نیز قرن هاست که قربانی استعمار، ظلم، آپارتاید و مجازات های جمعی شده اند. مهمتر از همه اینکه موضع کلی کشورهای آفریقایی در مورد مساله فلسطین نشان داد که کشورهای آفریقایی بجای اولویت دادن به منافع سیاسی و اقتصادی کوتاه مدت بیش از هر چیز به دنبال حل مسائل منطقه ای و جهانی بر اساس حسن نیت، عدالت و وجدان بیدار هستند.  

آفریقا قاره ای بسیار دشوار و چند لایه است که در نگاه اول قابل فهم نیست. سزاوار است که با آفریقا همانند یک شریک همپایه در صحنه جهانی رفتار شود، این کشور اکنون نه به شکل جدیدی از استعمار بلکه به صلح، عدالت و ثبات نیاز دارد. در حالی که جهان سعی دارد تا آفریقا را از نو کشف گند، آفریقا نیز درهای خود را به سوی جهان باز می کند. این روند باید رابطه ای را بر اساس منافع متقابل، اعتماد و همکاری ایجاد کند. راه برقراری ارتباط با آفریقا در یک جهان چند قطبی باید مبتنی بر اعتماد و منفعت و همکاری متقابل باشد.



خبرهای مرتبط