تاثیر تحولات اخیر روسیه بر روابط این کشور با ترکیه و جهان غرب

اگر نگرانی های ترکیه از بین نرود، روند عادی سازی در روابط با آمریکا می تواند به دوره های بعدی موکول شود. در واقع این دقیقا همان چیزی است که روسیه مدتهاست انتظار آن را دارد

تاثیر تحولات اخیر روسیه بر روابط این کشور با ترکیه و جهان غرب

در فدراسیون روسیه میلیون ها نفر جهت انتخاب رییس جمهور این کشور پای صندوقهای رای رفتند. از سوی دیگر انگلستان، روسیه را مسئول کشته شدن سرگی اسکریپال جاسوس سابق روس اعلام کرد. در برنامه این هفته به ارزیابی این تحولات و انعکاس آنها در روابط ترکیه و روسیه خواهیم پرداخت.

ادر فدراسیون روسیه میلیون ها نفر جهت انتخاب رییس جمهور این کشور در تاریخ 18 مارس پای صندوقهای رای رفتند. در نتیجه این انتخابات ولادیمیر پوتین با بیش از ۷۶ درصد آرا برای چهارمین دوره رییس جمهور روسیه شد.

از سوی دیگر، در پی مسموم شدن سرگئی اسکریپال جاسوس سابق روسیه و دخترش با گاز اعصاب در انگلستان، ترزا می، نخست وزیر این کشور با ارائه توضیحاتی مستقیما روسیه را مسئول این امر معرفی کرد. بدین ترتیب تنش بین روسیه و کشورهای غربی وارد فاز جدیدی شد. کشورهای انگلستان، ایالات متحده آمریکا و آلمان با انتشار بیانیه ای مشترک اعلام کردند که پس از جنگ جهانی دوم گاز اعصاب برای اولین بار در اروپا مورد استفاده قرار گرفت که استفاده از این گاز مخالف پیمان منع سلاح های شیمیایی می باشد و بطور مستقیم حاکمیت انگلستان را مورد هدف قرار داده است. این بیانیه نشان می دهد که کشورهای غربی این موضوع را بعنوان تهدید جدی تلقی کرده اند.

روسیه با تشبیه این موضوع به «نمایش سیرک» به سخنان نخست وزیر انگلستان واکنش نشان داد. برخی از کارشناسان معتقدند که روسیه به عمد و آگاهانه از اصطلاح "نمایش سیرک" استفاده کرده است. چرا که سرویس اطلاعاتی انگلستان موسوم به MI-6 در میدان سیرک واقع در کمبریج لندن قرار دارد. به همین دلیل نیز MI-6 با عنوان "سیرک" مشهور است. در واقع روس ها با گفتن "نمایش سیرک" می خواهند به جهان بگویند که "این قتل یک بازی هوشمندانه طراحی شده از سوی سیستم اطلاعاتی انگلستان است و ما متوجه آن هستیم."

تنش های اخیر می تواند تنش بین مسکو و کشورهای غربی را افزایش دهد. در این صورت ممکن است تحریم ها علیه روسیه افزایش یابد. در چنین وضعیتی احتمال دارد که کشورهای غربی شروع به اعمال فشار بر روی ترکیه نمایند که در حال تقویت همکاری های خود در زمینه انرژی و نظامی با روسیه است. احتمال دارد که در صورت خرید موشک های S-400 از روسیه و اجرای پروژه های جریان گاز ترک و نیز نیروگاه هسته ای آک کویو، ترکیه با اعمال تحریم ها از سوی کشورهای غربی مواجه شود. بنابراین آنکارا باید برای مقابله با فشارهای احتمالی غرب آماده باشد.

به نظر می رسد که یک روح جدید جنگ سرد در سطح جهان در حال حرکت است. در حالی که جهان با یک چنین تحولاتی رودرروست، روابط ترکیه و روسیه در چه سطحی است؟ در روابط ترکیه و روسیه یک رقابت ژئوپولیتیک حاکم است، اما در عین حال زمینه های همکاری بین دو کشور نیز در حال گسترش است. ترکیه و روسیه پس از پایان جنگ سرد، زمینه های همکاری بین خود را در  بسیاری از زمینه ها توسعه دادند.

امروز روابط ترکیه و روسیه در سه محور اصلی انرژی (جریان گاز ترک)، نظامی (خرید موشک های S-400) و سوریه (عملیات شاخه زیتون) به نحوی هماهنگ اجرا می شود. ترکیه بعنوان یک کشور عضو ناتو به دلیل بحران سوریه با تهدید موشکی مواجه بود، اما سیستم های پدافند هوایی موشکی پاتریوت خیلی دیر به ترکیه آورده شد. به غیر از اسپانیا و ایتالیا کشورهای دیگر نیز در اولین فرصت، سیستم های متعاق به خود را به کشورهای خودشان منتقل کردند. امروزه سازمان تروریستی PKK-PYD-YPG مجهز به سلاح های سبک و سنگین ناتو است. مواد منفجره متعلق به ناتو توسط این تروریست ها در قلب استانبول مورد استفاده قرار گرفت. غرب همچنین در برابر اقدام به کودتای خونین فتو در 15 جولای نیز هیچ واکنشی از خود نشان نداد. در نتیجه همه این تحولات ترکیه مجبور شد در جستجوی گزینه های جایگزین برآید.                 

امروزه سیاست های دوگانه غرب، سبب تقویت همکاریهای بین ترکیه و روسیه در زمینه های مختلف شده است. بنابراین، فضای ایجاد شده در ابعاد بین المللی و منطقه ای، محیط سیاسی مناسبی را برای پروژه جریان گاز ترک فراهم کرده است. در نتیجه اجرای پروژه جریان گاز ترک؛ ترکیه به هدف خود در زمینه تامین امنیت عرضه انرژی و نیز تبدیل شدن به مرکز جهانی انرژی به عنوان یک کشور ترانزیت نزدیک خواهد شد. انتقال گاز روسیه از طریق ترکیه به اروپا، باعث تقویت ترکیه و روسیه خواهد شد. با این حال، می توانیم انتظار آغاز یک دوره جدید در روابط ترکیه و اتحادیه اروپا بر سر انرژی را نیز داشه باشیم.      

پروژه جریان گاز ترک در واقع نتیجه اعتماد روسیه به ترکیه است. پروژه جریان گاز ترک از نقطه نظر ایجاد یک مسیر جدید در انتقال انرژی و تأثیر مثبت بر روابط بین دو کشور مهم است. همچنین تاسیس اولین نیروگاه هسته ای ترکیه با نام نیروگاه هسته ای آک کویو از سوی یک شرکت انرژی روسی نیز باعث بروز بعد جدیدی به روابط دوجانبه خواهد شد.

بدون شک در دوره ای که جرقه های جدیدی از جنگ سرد در حال شعله افروزی است، طرفین سعی خواهند کرد تا ترکیه را به صفوف خود بکشند. اما بطور قطع ترکیه مطابق با منافع ملی خود عمل خواهد کرد. برای کسانی که با چشم باز به حوادث می نگرند، دیدن جزئیات بعد از 15 جولای و عملیات سپر فرات زیاد سخت نیست.

در روند آتی ایالات متحده آمریکا فشارهای خود بر روی متفقین روسیه وبخصوص ترکیه را افزایش خواهد داد. در این روند نیز سازمان تروریستی PKK / YPG بعنوان یک معضل مهم در شرق منبج و فرات همچنان وجود دارد. اگر نگرانی های ترکیه از بین نرود، روند عادی سازی در روابط با آمریکا می تواند به دوره های بعدی موکول شود. در واقع این دقیقا همان چیزی است که روسیه مدتهاست انتظار آن را دارد.

نویسنده: دکتر جمیل دوغاچ ایپک محقق رشته روابط بین الملل دانشگاه آتاترک



خبرهای مرتبط