بار دیگر رمضان و ترکیه ای که برای حل بحران ها با هر آنچه در توان دارد تلاش میکند

در دوره ای که جهان به سوی روندی غیرقابل مدیریت هدایت شده و به ورطه ترور، جنگ داخلی، درگیری و بی ثباتی کشانده شده است، یکبار دیگر با اخبار و گزارشات شهیدان غزه به پیشواز ماه رحمت و مغفرت ماه مبارک رمضان رفتیم.

بار دیگر رمضان و ترکیه ای که برای حل بحران ها با هر آنچه در توان دارد تلاش میکند

در دوره ای که جهان به سوی روندی غیرقابل مدیریت هدایت شده و به ورطه ترور، جنگ داخلی، درگیری و بی ثباتی کشانده شده است، یکبار دیگر با اخبار و گزارشات شهیدان غزه به پیشواز ماه رحمت و مغفرت ماه مبارک رمضان رفتیم.

در سالگرد تاسیس اسرائیل، تبعید بی رحمانه حدود 750 هزار فلسطینی از سرزمین هایشان و آواره شدن آنان در خاک های خود، ظالمانی که درصدد تحمیل صلح با سرکوب هستند، بر سر کار بودند.

موقعیت قدس

به قدس به عنوان شهر مقدس همه ادیان ابراهیمی، بیهوده قرن ها جایگاه ویژه ای داده نشده است. عدم قبول قدس به عنوان پایتخت یک کشور از سوی دول کل جهان و همچنین عدم قرار داشتن سفارتخانه هیچ کشور در قدس دلیل خاصی دارد. چنانچه قطعنامه شماره 181 سازمان ملل متحد به تاریخ 1947، برای قدس یک رژیم بین المللی با اداره سازمان ملل پیش بینی میکرد. اسرائیل پس از تاسیس در سال 1948، ابتدا قدس غربی و در سال 1967 نیز طی جنگ شش روزه  نیز قدس شرقی را اشغال کرد. اگر چه شورای امنیت سازمان ملل، با هدف تامین یک صلح پایدار و عادلانه در خاورمیانه، اصول لازمه را مطرح کرده و طی قطعنامه 242، اسرائیل را در خلال جنگ 1967 به عقب نشینی از سرزمین هایی که تحت اشغال خود درآورده است، فراخواند، ولی اسرائیل از آن تاریخ تاکنون قدس را عملا به عنوان پایتخت خود و میزبان پارلمان و وزارتخانه های اینکشور به رسمیت میشناسد. اسرائیل در سال 1980، با تدوین قانونی در رابطه با قدس ، کل این شهر را به عنوان پایتخت غیرقابل تقسیم خود اعلام کرد. این حکم با قطعنامه شماره 478 شورای امنیت محکوم شده و از کلیه کشورهایی که در قدس نمایندگی دیپلماتیک دارند خواسته شد تا نمایندگی های خود را به تل آویو منتقل کنند. ایالات متحده آمریکا، یکی از اعضای دائمی این سازمان، در رای گیری شرکت نکرد ولی این تصمیم را وتو هم نکرد. از آن روز، کشورهای دارای نمایندگی های دیپلماتیک در قدس، از جمله بولیوی، جمهوری دومینیک، اکوادور، گوآتمالا، هائیتی، هلند، کلمبیا، پاناما، شیلی، اروگوئه و ونزوئلا، نمایندگی های خود را به تل آویو منتقل کردند. با نقل مکان سفارتخانه های السالوادور و کاستاریکا به تل آویو در سال 2006 نیز ساختمان هیچ سفارتخانه ای در قدس باقی نماند.

آمریکا در تلاش انجام چه کاری است؟

کنگره آمریکا در سال 1995، مغایر با قطعنامه شماره 478 شورای امنیت سازمان ملل قانون انتقال سفارتخانه قدس (Jerusalem Embassy Act of 1995)  که پیش بینی کننده اعلام قدس به عنوان پایتخت اسرائیل و انتقال سفارتخانه آمریکا در اسرائیل از تل آویو به قدس بود را به تصویب رساند. اگر چه در این قانون لزوم تاسیس سفارتخانه در قدس تا ماه می 1999 جای داده شده بود ولی تاکنون روسای جمهور آمریکا با در نظر گرفتن عواقب این اقدام، حساسیت و تاثیر آن بر مسئله خاورمیانه متمادیا انجام آن را به تعویق انداختند.

در تاریخ ششم دسامبر سال 2017، صد سال پس از صدور بیانیه بالفور که طی آن وعده ایجاد یک وطن ملی برای یهودیان در خاکهای عثمانی داده شده بود، دونالد ترامپ چهل و پنجمین رئیس جمهوری آمریکا از تصمیم خود در راستای انتقال سفارتخانه آمریکا از تل آویو به قدس خبر داد. این تصمیم، از جنبه آسیبی که به روند صلح خاورمیانه میرساند و خدشه دار کردن ثباتی که منطقه به آن نیاز دارد، یک تصمیم تاریخی به همان اندازه نیز ناگوار تلقی میشود. انتقال سفارتخانه، نه یک نقل و انتقال ساده بلکه تلاشی برای تحمیل و مشروعیت بخشیدن بین المللی به اشغال محسوب میشود.

ایالات متحده آمریکا، با علم به اینکه این تصمیم زمینه بروز تنش و درگیری در منطقه را فراهم خواهد کرد، با "بله" گفتن به "نه" ای که جامعه بین المللی در کمال سازش یکصدا گفته بودند، در مقابل چشمان جهان، تصمیم کاملا مغایر با حقوق بین المللی اش را به مورد اجرا درآورده و سفارتخانه خود در اسرائیل را به قدس منتقل کرد.

این تصمیم به مثابه همان دیوار حائل و محاصره برای فلسطینیان بود. عدم عقبگرد آمریکا به رغم واکنش شدید افکار عمومی جهان و برداشته شدن این گام، طبیعتا با خشم و واکنش فلسطینیان مواجه شد. نتیجتا، بر علیه هزاران غیرنظامی که از طریق نافرمانی مدنی و مقاومت غیرفعال خواهان حق و عدالت شده بودند، باز هم از قوه قهریه استفاده شد و یکبار دیگر ظلم، خون و اشک به وجود آمد. فلسطینیان در مقابل چشمان جامعه بین المللی و رسانه ها از سوی پلیس اسرائیل شکار شده و به شهادت رسانده شدند. هزاران نفر نیز مجروح گردیدند. به رغم گذشت 70 سال از سالروز تاسیس اسرائیل که فلسطینیان به خاطر مواجه با قتل عام ، تبعید اجباری و فریب کارانه از سرزمین هایشان، آواره شدن و حتی تبدیل به پناهنده و بی وطن شدن در خاک های خودشان، آن را  روز نکبت نامیده اند، سنگینی آن همچنان ادامه دارد و این موضوع یکبار دیگر با تمامی برهنگی اش آشکار شد.

ترکیه ای که در تلاش آب ریختن بر روی آتش خاورمیانه است

بنا به دعوت جناب رئیس جمهوری ترکیه به عنوان رئیس ادواری سازمان همکاری اسلامی، در تاریخ 19 می 2018، نشست قدس برگزار شد. برگزاری این نشست از جنبه هشدار دادن در خصوص لزوم متوقف ساختن این اقدامات غیرمنطقی و غیرحقوقی بسیار حائز اهمیت بود. این نشست که بازتاب وسیعی در سطح جهان داشت، موفق به انجام کاری شد که از عهده بسیاری از نهادهای منطقه ای و بین المللی ساخته نبود. حساسیت و پیشگامی ترکیه در مسائل انسانی، یکبار دیگر عدم تغییر کیفی، غیرمنطقی و غیرحقوقی موقعیت قدس را به منصه ظهور رساند.

ترکیه همانند همیشه یکبار دیگر اعلام کرد که برداشته شدن این نوع گام ها در راس به ضرر اسرائیل بوده، نقشی در حل مسئله فلسطین که از بدو تاسیس سازمان ملل تاکنون لاینحل باقی مانده نداشته و باز منطقه را به آتش خواهد کشید. کشوری که برای تامین صلح پایدار در منطقه و ممانعت از درگیری ها و بحران ها تلاش کرده و از خود فداکاری نشان داد، ترکیه بود. متاسفانه این تلاش ها نیز از سوی مخاطبین آنطور که شایسته آن بود مورد تقدیر قرار نگرفته و امید به صلح همچنان با بی پروایی و بی تفاوتی از بین برده شد.

هنگامی کشتی مرمره آبی  با هدف مرهم گذاشتن بر روی زخم های مظلومین اعزام گردید، انسانهای مظلوم و بی دفاع کشته شدند.  وقتی هنوز رنج ناشی از این رویداد ها تازه بود، صرفا با هدف کاهش فشار بر روی فلسطینیان، ترکیه فرصت پرداخت غرامت و عذرخواهی را در اختیار اسرائیل قرار داد. ولی اینبار نیز از کمک های ارسال شده با افترا و تبلیغات سوء بر علیه ترکیه ممانعت به عمل آمد. در حالی که ترکیه در تلاش رساندن غذای گرم به انسانهایی بود که زیر آتش و بمباران قرار داشتند، افترا زدند که ترکیه این غذاها را نه به نیازمندان بلکه به تروریست ها ارسال میکند. سازمان تیکا، سازمانی است که برای تامین رفاه، صلح و آرامش در جامعه ای با ساختار منظم که انسانها را رادیکالیزه نکرده و برای آنان زندگی سالمی را فراهم میکند، تلاش کرده و زمینه تشکیل زندگی بیش از 4000 جوان را فراهم کرده است. این درحالی است که این سازمان مهم به حمایت از تروریسم متهم شد.

اگر با ذهنی سالم اندیشیده شود، در اصل چگونگی کاهش تنش توسط کمک های ترکیه و نقشی که این کمک های در کاهش تاثیرات بد بحران ها داشته است، مشاهده خواهد شد. ترکیه به رغم همه اینها به زنده نگه داشتن انگیزه تاسیس مجدد صلح و آرامش در منطقه ادامه داده و خواهد داد. در طول این ماه رمضان نیز با هدف مرهم گذاشتن بر زخمها، به خانه های مجروحین با خودرو خدمات درمانی ارسال خواهد شد. لوازم بهداشتی و دارو به دست مردم غزه رسانده خواهد شد. در طول این ماه مبارک در بین 1000 خانواده و در مجموع به 200 هزار نفر غذای گرم توزیع خواهد شد. به 12 هزار نیازمند کمک های غذایی ارائه خواهد شد. با ارائه کمک های فوری انسانی، بهبودی وضعیت انسانی حتی اگر کم هم که باشد مد نظر قرار داده خواهد شد. به واسطه کمک های طولانی مدت توسعه ای نیز زمینه رفاه مردم فلسطین فراهم خواهد شد.

این تلاش های ترکیه بر محور عدالت و صلح استوار بوده و با حمایت از راه حل دو دولتی در اصل به تلاش اسرائیل در راستای مشروعیت بخشیدن به موجودیت اش در مطنقه پاسخ داده و از مردم فلسطین نیز حمایت میکند. اسرائیل باید بداند که نه با تلاش برای نابود سازی فلسطینیان از طریق احداث دیوارهای حائل، اعدام های غیرقانونی، سلاح و بمباران بلکه با مدیریت دلسوزانه و عادلانه دولت میتواند زمینه مشروعیت خود را فراهم کند.

ترکیه ای که برای پایان بخشیدن به بحران ها با هر آنچه که در توان دارد تلاش میکند

ترکیه با رسالت تاریخی و سنت حکومتی اش در راستای دفاع از ارزشهایی نظیر عدالت و مرحمت، بدون در نظر گرفتن دین، زبان و نژاد همواره در برابر ظالمان در کنار مظلومین جای گرفته است. میتوان نمونه های بی شماری از این را در طول تاریخ یافت. در سال 1492 نزدیک به 200 هزار یهودی، با فرار از ظلم و فشاری که در اسپانیا بر علیه آنها اعمال شده بود، به عثمانی پناه آورده و در این آب و خاک به آرامش و امنیت دست یافتند. یهودی ها توانستند در امپراتوری عثمانی، به پست های مهمی در جامعه و دولت منصوب شوند. نمونه های مشابه آن در تاریخ جمهوریت نیز قابل مشاهده است. ترکیه در جریان جنگ جهانی دوم با هر آنچه در توان داشت برای محافظت از یهودیان در برابر ظلم و ستم نازی ها، تلاش کرد. نجدت کنت کنسول وقت مارسیل، با به خطر انداختن جان خود برای چندین یهودی که در فرانسه تحت اشغال نازی ها زندگی میکردند و قرار بود به اردوگاه های کار اجباری آلمان نازی فرستاده شوند، گذرنامه ترکیه صادر کرده و آنان را از این ظلم نجات داده بود. باز در همین دوره، صلاح الدین اولکومن که به عنوان سرکنسول ترکیه در رودس انجام وظیفه کرده و به شیندلر ترک معروف بود، با به جان خریدن بروز یک بحران بین ترکیه و آلمان، یهودیان ترکی که از جزیره رودس به اردوگاه های کار اجباری آلمان نازی فرستاده میشدند را به ژنرال آلمانی تحویل نداد. با نگاهی به نمونه های مشابه این در طول تاریخ، تلاش های کنونی ترک ها بیشتر قابل درک خواهد بود.

باید ارزش تلاش های ترکیه در راستای تامین صلح و ثبات در جغرافیایی که خود را بخش لاینفکی از آن میبیند، دانسته شده و باید این فرصت تاریخی به خوبی مورد ارزیابی قرار بگیرد. امپراتوری عثمانی موفق شده تا منطقه ای را که امروز به عنوان مرکز درگیری  و بی ثباتی شناخته میشود، به مدت 400 سال در کمال عدالت اداره کرده و زمینه همزیستی مسالمت آمیز و توآم با آرامش و صلح عناصر منسوب به ادیان و نژادهای مختلف را فراهم کند و امروز دولتی که میراث این امپراتوری را به همراه دارد، بی شک نقش مهمی در حل مسائل مربوط به درگیری ها و بی ثباتی در منطقه ایفا خواهد کرد.

ترکیه هیچگاه با اهداف سلطه جویانه و استعمارگرایانه درصدد تحقق منافع خودخواهانه خود برنیامده است. بر عکس، برای فراهم کردن زمینه تبدیل محل زندگی انسانهای خارج از مرزهای خود، به مکان هایی عادلانه و قابل زندگی تلاش کرده است. از اینرو ترکیه به دنبال اهدافی است که نه به 80 میلیون نفر بلکه به 8 و نیم میلیارد نفر مربوط میشود. ترکیه صداقت اش در این زمینه را اخیرا در میانمار و بنگلادش از خود نشان داده است. ترکیه به روی مظلومانی که در آراکان با قتل عام مواجه شده و هزاران نفر از آنان به بنگلادش پناهنده شده اند، آغوش گشوده است. رئیس جمهوریمان از بدو بروز این بحران، با یک ترافیک دیپلماسی فشرده برای جلب توجه جهان به این بحران انسانی تلاش کرده و جهت کاهش تاثیرات این بحران با اعزام خانواده خود به آنجا کمک های کشورمان را به دست نیازمندان رسانده است. تیکا به توزیع غذای گرم در بین صدها هزار مهاجری که در اردوگاه های بنگلادش زندگی میکنند، ادامه میدهد. چه کسی میتواند بگوید که ترکیه با ارسال این کمک ها از فاصله 5.500 هزار کیلومتری، به فکر منافع خود میباشد؟ تلاش های ترکیه چیزی نیست بجز متوقف کردن نظامی که در راستای رسیدن به منافع خود دنیا را به مکانی غیرقابل مدیریت تبدیل کرده است.

روابط ترکیه با اسرائیل

جمهوری ترکیه، به روابط دیپلماتیک اش با اسرائیل به عنوان بخشی از تلاش های انجام شده در راستای تامین صلح و ثبات در منطقه مینگرد. با توجه به جنگها و درگیری های بین اسرائیل و کشورهای منطقه، تداوم سالم این روابط، مانع از انزوای اسرائیل در منطقه میشود.

در پی هر بحرانی که با فلسطین ایجاد میشود، روابط ترکیه و اسرائیل تنش آلود میگردد. حساسیت ترکیه و موضع انسانی آن، اغلب با نارضایتی حکومت اسرائیل مواجه شده و این وضعیت روابط دیپلماتیک بین دو کشور را تحت تاثیر قرار میدهد. در پی آخرین بحران ایجاد شده در غره و بازگشت موقت سفیران به کشورهای خود، این سوال را مطرح کرد که آیا سطح روابط دیپلماتیک کاهش خواهد یافت یا خیر؟ بازگشت موقت سفرای دو کشور گام بسیار صحیحی بوده ولی قطع طولانی مدت روابط دیپلماتیک بین دو کشور، به طور غیرمستقیم در معنای اعمال یک تحریم بر علیه فلسطینیان خواهد بود. در پی حمله به کشتی کمک رسان مرمره آبی، در سایه توافقی که طی آن اعزام متقابل سفیران دو کشور تحقق یافت، تنش شش ساله کاهش داده شد. آغاز مجدد روابط دیپلماتیک به رغم همه چیز نقش ترکیه در حمایت از مسئله فلسطین را پر رنگ تر و زمینه ارسال کمک های انسانی به نیازمندان را فراهم کرده بود. چنانچه، قدس تحت اشغال و غزه و کرانه باختری تحت محاصره قرار دارند و تنها راه دسترسی به فلسطین، اگر چه غیرحقوقی است ولی تحت کنترل اسرائیل قرار دارد. از اینرو باید در چنین وضعیتی از احساسات دوری کرد. باید با عقل سلیم حرکت کرده و از برداشتن گام هایی که میتواند منجر به تعمیق مسائل شود، اجتناب ورزید. نهادهایمان نیز باید در این راستا به طور هماهنگ عمل کرده و فعالیت های خود را با رایزنی با نمایندگی های دیپلماتیک و دفتر تیکا که به طور فعال در عرصه حضور دارد، به مورد اجرا دربیاورند.

دولت اسرائیل، اگر چه تاکنون چنین اقدامی نکرده ولی دیگر باید به صدای جامعه بین المللی گوش سپرده و به ظلمی که بر فلسطینیان اعمال میکند، پایان ببخشد. نمایندگان ملتی که بیش از همه با تبعید مواجه شده اند، نباید انسانهای دیگر را متحمل رنج هایی کنند که  در گذشته مشابه آن را تجربه کرده اند. از طرفی، باید همگان بدانند، کشوری که زمینه تعمیق بحران در منطقه و تحریک انسان ها را فراهم کرده و منطقه را به ورطه بی ثباتی کشانده است دیگر قادر به ایفای نقش "میانجی" نخواهد بود. قدس که از صد سال پیش در حسرت برقراری صلح میباشد، همانند گذشته باید محل زندگی منسوبین باورهای مختلف در کمال صلح و آرامش باشد.

بی شک، در هر شهری که مردم آن بتوانند آزادانه و در کمال امنیت حرکت کرده و تجارت آن رونق داشته باشد، صلح نیز برقرار خواهد شد. رسالت تیکا نیز چیزی بجز تقویت زیرساخت توسعه اقتصادی موجود در هر شهر، حفظ صلح و آرامش و تاسیس مجدد نظم در مناطقی تخریب شده نبوده است.     

 



خبرهای مرتبط