Globalna perspektiva 31

Tri vrste stava prema zapadu

Globalna perspektiva 31

Globalna perspektiva 31

Analiza dekana Fakulteta političkih nauka na univerzitetu Yildirim Beyazit prof.dr. Kudreta Bulbula.

Kada pogledamo na poslednjih 200 godina, jedna od glavnih rasprava mislioca poslednjeg perioda Osmanske imperije, kao i mislioca prvog perioda Republike Turske i današnjice je kakav stav treba zauzeti u odnosima sa zapadom. Rasprave koje su vođene pod različitim pojmovima u periodu reformi u osmanskom periodu, kao i rasprava u vezi zapadne civilizacije, EU i globalizacije, tj. uopšteno o našem odnosu sa zapadom predstavljaju samo odraz glavne rasprave o našoj poziciji u odnosima sa zapadom.

Mislioci u posljednjem osmanskom periodu su razvili tri glavna stava u vezi sa odnosom prema zapadu i zapadnoj civilizaciji.

Prvi stav, koji se može opisati i kao potpuna predaja idejama zapada, predstavljao je stav vlasnika i pisca revije Ictihad Abdullaha Cevdeta. Prema tvrdnjama Cevdeta postoji samo jedna civilizacija i to je zapadna civilizacija. I svi ostali trebaju da prihvate ovu civilizaciju sa svim pozitivnim i negativnim stranama. U suprotnom prema njemu, svi ostali su osuđeni na propast.

Drugi stav se zasniva na potpunom odbijanju i negaciji zapada i zapadne civilizacije. Prema ovom stavu odbija se sve što je sa zapada i zapad se vidi kao izvor svih negativnih stvari.

Treći stav se može opisati kao trezveni ili stav sa više samopouzdanja. U ovom stavu ne zapostavljaju se imperijalističke ideje zapada na jednoj strani, dok se na drugoj strani pazi da mržnja prema zapadu ne utiče na zapostavljanje dobrih razvoja na zapadu i da ne utiču na zaborav svojih negativnih stavova i razvoja. Konkretan primer za to može biti stav osmanskog sadrazama Said Halim paše tokom 1. svetskog rata. Prema paši i pored svih dešavanja sa suživot zapada i istoka potrebno je da jednu druge dobro poznaju. On ističe da u sukobu zapada i istoka krivica ne pada samo na zapad i da dosta krivice pada i na istok. U delu po imenu Taassub Said Halim paša kaže da cilj ovog dela nije povećanje neprijateljstva i mržnje između dve strane nego uklanjanje ideja i zablude koje sprečavaju osnivanje dobrih odnosa između strana koje moraju da se bolje upoznaju i žive jedna pored druge.

Pogrešno pozicioniranje i rezultati tog stava

Ove rasprave nisu ostale samo u prošlosti i danas se vode na još destruktivniji način. Sa procesom globalizacije danas više nije jasno gde počinje i gde se završava istok, zapad, sever i jug. Danas je svet više povezan i veoma je teško ostati samo u okviru svojih kulturnih granica.

Danas na zapadu živi više miliona emigranata i Muslimana. Za ovu raspravu možemo njih uzeti kao osnovu, jer na osnovu ovih zajednica koje žive na zapadu možemo bolje shvatiti ove pojmove i ujedno bolje sagledati sve pozitivne i negativne rezultate. U isto vreme njihov stav nije van tri stava i pozicije prema zapadu koja smo ranije naveli.

Među zajednicama koje danas žive na zapadu možemo videti dosta proširena dva stava potpune negacije ili potpune predaje zapadu i zapadnim idejama. Zbog toga ljudi koji su ušli u psihologiju poraza spremni su na svaku vrstu radikalnog stava.

Doseljenici u različitim zemljama poput Australije, Kanade i SAD mogu da žive slobodnije sa različitim identitetima i kulturama. U tom slučaju zajednice koje žive u slobodnijim zemljama mogu posedovati manji nivo reakcija. I zbog toga integracija je dosta proširenija u ovom slučaju. Na drugoj strani u evropskim zemljama pošto postoji veći pritisak i veći nivo prisilne asimilacije, mogu se videti i veće reakcije među doseljeničkim zajednicama.

Posebno društva čiji identiteti i kulture nisu prihvaćene u zapadnim zemaljama i koje ne mogu da se predstave na najbolji način, znaju da u potpunosti negiraju institucije i kulture zemalja u kojima žive. Ove zajednice nakon izvesnog perioda potpuno se udaljavaju od društva u kojem žive. Ova zajednice nakon toga ne ostvaruju pozitivan doprinos ni za sebe, niti za zemlje iz kojih dolaze niti za društvo u kojem žive. U ovim zajednicama brojne terorističke organizacije pronalaze utočiste i zbog toga najveći broj pristalica u terorističkoj organizaciji ISIL-a dolazi iz zapadnih zemalja. Za osobe koje negiraju sve vrednosti i koje se nalaze u psihološkom stanju propadanja čak i terorističke organizacije mogu da predstavljaju spas. Neki od njih su veoma dobro obrazovani. Znaju vrlo dobro jezik i kulturu zemalja iz kojih dolaze. Da svoje znanje iskoriste na najbolji način, predstavljali bi svetionik za zemlje iz kojih dolaze ali zbog pogrešnog stava postaju pioni u rukama terorističkih organizacija i nestaju. Oni koji u velikoj meri negiraju sve, ne poseduju nikakvu dobru budućnost za društva u kojima žive. Zbog toga ove vrste osoba često znaju biti iskorištene i od strane zapadnih obaveštajnih službi. Čak ove organizacije rade na izvozu ovih ideologija i grupa u broje muslimanske zemlje.

Na drugoj strani, suprotno od toga stav potpune predaje je isto pogrešan. Jer ovaj stav ima za cilj napuštanje vrednosti, kulture i vere koju poseduju ove zajednice i njihova potpuna asimilacija. Ove osobe pošto potpuno gube svoje vrednosti, gube i potencijal doprinosa razvoju društva u kojem žive. Ove osobe čak stvaraju određenu reakciju prema svojim izvornim kulturama pod strahom od budućnosti ili mogućeg negativnog stava prema njima. Kod njih se stvara kompleks niže vrednosti i negativno reaguju na sve strano, čak više i od osoba koje vode porijeklo iz zemalja u kojima žive. Ovo stvara još veći problem u odnosima sa zajednicama doseljenika na zapadu i zemljama iz kojih dolaze.

Nastavićemo da govorimo o trećem umerenom stavu.



Povezane vesti