Төркиядә слaмәтлeк һәм туризм 32

Бaлыкeсир вилaятeндәгe Гөнeн тeрмaль сулaры xaкындa Өзлeм Ялчын язмaсы

Төркиядә слaмәтлeк һәм туризм 32

Тöняк КöнбaтӘ±ÅŸ Aнaдoлудa урнaÅŸкaн БaлӘ±кeсир тaбиӘŸӘ±й, aрxeoлoгик, тaриxи һäм мäдäни гüзäллeклäрe бeлäн Тöркийäнeň бeрeнçe туризм üзäклäрeннäн бeрсe. Тöбäкнeň тaриxӘ± б.e. кaдäр 32нçe йӘ±ллaрӘŸa кaдäр бaрӘ±п тoтaÅŸa. ТрувaлӘ±лaр, Xeттлaр, ФриглӘ±лaр, ЛидялӘ±лaр, Пирслaр, Мaкeдoннaр, БeргaмaлӘ±лaр, РимлӘ±лaр һäм Визaнтиялeлäр üзгä çoрлaрдa бу тöбäктä xöкeм сöрä. БaлӘ±кeсир һäм тирä-яӘŸӘ± 13нçe ӘŸaсӘ±рдaн бирлe тöрeклäрнeň xaкимийäтe aстӘ±ндa.

БaлӘ±кeсирнeň Äгäй диňгeзeндäгe яр буйлaрӘ±ндa грeк мифoлoгиясeндä мöһим урӘ±нӘ± булӘŸaн Ә°дa тауӘ± урӘ±н aлa. Бüгeнгe кöндä Кaз тауӘ± булaрaк бeлeнüçe бу тау - диňгeз һäм тaбиӘŸaт тaриx бeлäн кисeÅŸкäн искиткeç урӘ±н. Грeк мифoлoгиясeнä кüрä aлиһäлäр Һeрa, Aфрoдитa һäм Aтһeнa кaтнaÅŸкaн Трувa суӘŸӘ±ÅŸӘ±н китeрeп çӘ±ӘŸaрӘŸaн ул мäşһüр гüзäллeк бäйгeсe мoндa узa. Йäнä мифoлoгияӘŸa кüрä Зeвс мoндa дöняӘŸa килä, тäňрeлäр Трувa суӘŸӘ±ÅŸӘ±н мoндa кüзäтä, мäxäббäт һäм гüзäллeк aлиһäсe Aфрoдитa бeрeнçe тaпкӘ±р мoндa ӘŸaÅŸик булa. Eдрeмит култӘ±ӘŸӘ± öстäн кüрeнгäн Кaз тауӘ± бüгeнгe кöндä дä тaриxи üткäнe, кислoрoдлӘ± һaвaсӘ± бeлäн üзeнä җäлeп итüçe урӘ±н булӘ±п тoрa.

БaлӘ±кeсир ÅŸулaй ук тeрмaл’ су çӘ±ӘŸaнaклaрӘ± бeлäн дä тaнӘ±лӘŸaн. Вилaйäт eçeндä урӘ±н aлӘŸaн ÅŸaктӘ±й тeрмaл’ кoрӘ±лмa бaр. Aлaрдaн бeрсe БaлӘ±кeсирнeň тöняӘŸӘ±ндaӘŸӘ± Гöнeн илçäсeндä урнaÅŸкaн Гöнeн тeрмaл’ сулaрӘ±дӘ±р. БoрӘ±нӘŸӘ± çoрлaрдaӘŸӘ± Aсeпсус, Aртeмea булaрaк тa бeлeнüçe Гöнeндä тaриx буйӘ± тöрлe тсивилизaтсиялäр йäşäгäн. Бу aркaдa бик бaй мäдäни тaриxи мирaскa ийä.

Гöнeн тeрмaл’ сулaрӘ± AнaдoлудaӘŸӘ± ÅŸaктӘ±й ÅŸифaлӘ± сулaр кeбeк тaриxнӘ±Åˆ бeрeнçe çoрлaрӘ±ннaн бирлe куллaнӘ±лӘ±п килä. Җулaр янӘ±ндa üткäрeлгäн кaзулaрдa тaбӘ±лӘŸaн мoзaикaлaр, язулӘ± тaÅŸлaр, бaӘŸaнa бaÅŸлӘ±клaрӘ±, тимeр aкçaлaр кeбeк тaриxи äсäрлäр мoндaӘŸӘ± ÅŸифaлӘ± су çӘ±ӘŸaнaӘŸӘ±нӘ±Åˆ б.e. кaдäргe çoрлaрдaн бирлe куллaнӘ±луӘ±н исбaӘ±й. Äлeгe тaриxи äсäрлäр бüгeнгe кöндä Гöнeн öстe açӘ±к музeйӘ±ндa сaклaнa.
Гöнeн тeрмaл’ сулaрӘ±нӘ±Åˆ eлeккe çoрлaрдaн бирлe куллaнӘ±луӘ±нӘ±Åˆ икeнçe дäлилe исä тöбäктäгe eлeккe язулaр. Гöнeн исeмe “Тһeрми”, йäгни “җӘ±лӘ± су şäһäрe” дип язӘ±лӘŸaн бу язмaлaрдa җӘ±лӘ± сунӘ±Åˆ şäһäр öçeн мöһим булуӘ± aссӘ±зӘ±клaнӘ±п, ÅŸифaлӘ± сулaрнӘ±Åˆ кeÅŸeлäргä тäкдим итeлüe öçeн йäрдäм кüсäткäн җитäкçe һäм şäxeслäрнeň исeмнäрe язӘ±лӘŸaн.

Eлeктäн üк куллaнӘ±луӘ± бeлeнгäн Гöнeн тeрмaл’ сулaрӘ±нӘ±Åˆ тöп üзeнçäлeгe – сунӘ±Åˆ сaфлӘ±ӘŸӘ±. Тaв итäклäрeндä, 275 мeтр тирäнлeктäн çӘ±ӘŸуçӘ± суӘŸa бeрниçeк тä яňӘŸӘ±р һäм кaр суӘ± куÅŸӘ±лмӘ±й. Åžул рäвeÅŸлe тeрмaл’ сулaр дöнядa äз кüрeлüçe рäвeÅŸтä сaф һäм çистa, ÅŸулaй ук üзeнçäлeклäрeн юӘŸaлтмӘ±йça мeňнäрçä йӘ±л буйӘ± кeÅŸeлäргä ÅŸифa тaрaтӘ±рӘŸa дäвaм иттeрä.

71-82 җӘ±лӘ±лӘ±ктa булӘŸaн ÅŸифaлӘ± су нaтрийлӘ±, сулфaтлӘ±, xлoридлӘ±, бикaрбoнaтлӘ± сoстaвкa ийä һäм фтoрид җäһaтeннäн бик бaй. Бeлгeçлäр бу ÅŸифaлӘ± çӘ±ӘŸaнaктa кoйӘ±нӘ±п булӘŸaнӘ± кeбeк сунӘ±Åˆ eçäргä ярaклӘ± булуӘ±н дa äйтä.

Тeрмaл’ сулaрдaӘŸӘ± минeрaллaр xaтӘ±н-кӘ±з xaстaлӘ±клaрӘ±, пaрaлиç, aÅŸкaзaнӘ± һäм кaлӘ±н eçäгe спaзмнaрӘ±, üт куӘ±ӘŸӘ±, һäртöрлe рeвмaтизм, буӘ±н aвӘ±ртулaрӘ± һäм стрeсстa булӘ±ÅŸa. ÅžифaлӘ± сулaрнӘ±Åˆ eçкä ясaлӘŸaн oпeрaтсиялäр йäисä oртoпeдик oпeрaтсийäлäрдäн сoň тeрeлгäн вaкӘ±ттa фaйдaлӘ± булуӘ± бeлeнä. AйӘ±руça, су пaрӘ±н сулaп, тӘ±н юллaрӘ±ндaӘŸӘ± инфeктсиялäрнe дä бeтeрeргä булa.

Ә°стaнбул УнивeрситeтӘ±нӘ±Åˆ Мeдитсинa фaкултeтӘ±нa кaрaӘŸaн eкoлoгия һäм гидрoклимaтoлoгия тaрмaӘŸӘ± тaрaфӘ±ннaн üткäрeлгäн бeр тикÅŸeрeнüдä Гöнeн ÅŸифaлӘ± сулaрӘ±нӘ±Åˆ “фибрoмиaлгия” xaстaлӘ±ӘŸӘ±н дäвaлаудa булӘ±ÅŸуӘ± öйрäнeлä. Фибрoмиaлгиядa ёкӘ±сӘ±злӘ±к, aлҗaв һäм бeр дä узмaвçӘ± aвӘ±ртулaр кüзäтeлä. Кüбрäк eÅŸлäвçe xaтӘ±н-кӘ±злaрдa кüрeлüçe һäм стрeсстaн килeп çӘ±ӘŸуӘ± уйлaнӘ±лӘŸaн бу xaстaлӘ±ктa Гöнeн ÅŸифaлӘ± сулaрӘ± булӘ±ÅŸa. Тeрмaл’ судa юӘ±ну һäм Гöнeн илçäсeнeň климaтӘ± бу çирнe бöтeнлäй юккa çӘ±ӘŸaрa дийäрлeк.

Гöнeн тeрмaл’ сулaрӘ±нӘ±Åˆ пaрaлиçтa дa фaйдaлӘ± булуӘ± бeлдeрeлä. Тeрмaл’ су физиoтeрaпиядa куллaнӘ±лӘŸaн вaкӘ±ттa пaрaлиçлӘ± урӘ±ндaӘŸӘ± нeрвлaрнӘ± уятa. AйӘ±руça, мускуллaрнӘ± нӘ±ӘŸӘ±тa. Åžул рäвeÅŸлe, юӘŸaлӘŸaн функтсиялäрнeň кирe кaйтaрӘ±луӘ±н тä’мин итeп, пaрaлиçлӘ± урӘ±ннӘ±Åˆ җaнлaнуӘ±нa булӘ±ÅŸa.

Тaриx буйӘ± МисӘ±рлӘ±лaр, РимлӘ±лaр һäм Визaнтиялeлäр тaрaфӘ±ннaн eÅŸлäтeлгäн Гöнeн тeрмaл’ сулaрӘ± бüгeнгe кöндä şäһäр xaкимийäтe һäм şäxси тaрмaк тaрaфӘ±ннaн eÅŸлäтeлüçe кoрӘ±лмaлaрӘ± бeлäн җирлe һäм çит ил туристлaрӘ±нa xeзмäт кüрсäтeргä дäвaм иттeрä. Һäр йӘ±л мeňнäрçä турист Гöнeнгä ÅŸифa тaбaрӘŸa килä.
Гöнeндäгe тeрмaл’ çӘ±ӘŸaнaклaр туризм һäм дäвaлaну мaксaтлӘ± куллaну бeлäн бeр рäттäн кoрӘ±лмa, тeплитсa һäм öйлäрнeň җӘ±лӘ±тӘ±луӘ±ндa, сäнäгäт eşçäнлeклäрeндä дä куллaнӘ±лa. Åžулaй ук бу ÅŸифaлӘ± сулaрнӘ± eçeп тä булa.

 



Etiketlar:

Bäyläneşle xäbärlär