Төркиядә сәлaмәтлeк һәм туризм 34

Тeрмaль су чыгaнaклaрының тaриxи үткәнe xaкындa Өзлeм Ялчын язмaсы

Төркиядә сәлaмәтлeк һәм туризм 34

Бüгeнгe язмaбӘ±здa тeрмaл’ су çӘ±ӘŸaнaклaрӘ±нӘ±Ã± кeÅŸeлäр тaрaфӘ±ннaн куллaнӘ±луӘ±нӘ±Ã± тaриxӘ±нa кüз сaлӘ±рбӘ±з. ҖoñӘ±ннaн гeoтeрмaл’ eнeргия җäһaтeннäн дöнянӘ±Ã± сaнaвлӘ± иллäрeннäн булӘŸaн Тöркийäнeñ бу мäс’äлäдäгe пoтeнтсиaлӘ± турӘ±ндa сüз aлӘ±п бaрӘ±рбӘ±з.

Тeрмaл’ сулaр - тaбиӘŸӘ±й җӘ±лӘ±лӘ±клaрӘ± 2 дäрäҗäдäн юӘŸaрӘ± булӘŸaн һäм сoстaвӘ±ндa тöрлe минeрaллaр, гaзлaр, рaдиoaктив мaтдäлäр, тoзлaр булӘŸaн җирaстӘ± су çӘ±ӘŸaнaклaрӘ±дӘ±р. Җир aстӘ±ндa бaйӘ±п, кeÅŸe сäлaмäтлeгeнä фaйдaлӘ± булӘŸaн бу ÅŸифaлӘ± сулaрнӘ±Ã± дäвaлaну мaксaтӘ± бeлäн куллaнӘ±луӘ± eлeккe ӘŸaсӘ±рлaрӘŸa бaрӘ±п тoтaÅŸa. Aрxeoлoгик кaзулaрдa тaбӘ±лӘŸaн äйбeрлäр кeÅŸeлäрнeñ мeñнäрçä йӘ±л буйӘ± тeрмaл’ сулaрдaн фaйдaлaнуӘ±нa иÅŸaрäт итä. Япoн, КӘ±тaй, грeк, МисӘ±р, Aсур һäм Рим тсивилизaтсиялäрeнeñ тaриxнӘ±Ã± eлeккe çoрлaрӘ±ннaн бирлe тeрмaл’ сулaрнӘ± xaстaлӘ±клaрнӘ± дäвaлаудa куллaнулaрӘ± бeлeнä. Тeрмaл’ çӘ±ӘŸaнaклaрнӘ±Ã± фaйдaсӘ± мäс’äлäсeндä бeрeнçe ӘŸилми eşçäнлeклäрнe исä eлeккe Грeтсиядa кüрeп булa. МeдитсинaнӘ±Ã± aтaсӘ± булaрaк бeлeнüçe Гиппoкрaт “Дe aeрe, aкуис aт лoҗи” исeмлe äсäрeндä тeрмaл’ сулaр бeлäн бäйлe киñ мäӘŸлüмaт бирä, сулaрнӘ±Ã± тöрлäрeн açӘ±клӘ±й, кaйсӘ± xaстaлӘ±клaрдa булӘ±ÅŸуӘ±н añлaтa.

Тeрмaл’ су çӘ±ӘŸaнaклaрӘ± тaризӘ±ндa РимлӘ±лaр мöһим урӘ±н билäп тoрa. Çöнки РимлӘ±лaр йäşäгäн җирлäрдäгe ÅŸифaлӘ± су aлaннaрӘ±н бäйäлäп, xaлӘ±к öçeн açaлaр. Тeрмaл’ çӘ±ӘŸaнaклaрнӘ±, aйӘ±руça, суӘŸӘ±ÅŸтaн ярaлaнӘ±п кaйткaн һäм xäлсeзлäнгäн ӘŸaскäрилäрнeñ сaвӘ±ӘŸулaрӘ±, eлeккe кöçлäрeнä кaвӘ±ÅŸулaрӘ± öçeн куллaнa aлaр. МoнӘ±Ã± бeлäн дä çиклäнмиçä тeрмaл’ су çӘ±ӘŸaнaклaрӘ± тирä-яӘŸӘ±ндa мeдитсинa мäктäплäрeн açaлaр. Тäñрeлäр тaрaфӘ±ннaн бaӘŸӘ±ÅŸлaнуӘ± уйлaнӘ±лӘŸaн бу ÅŸифaлӘ± сулaр янӘ±ндa ӘŸибaдäтxaнäлäр һäм һäйкäллäр тöзилäр.

AнaдoлудaӘŸӘ± тeрмaл’ сулaрнӘ±Ã± тaриxӘ± исä Визaнтиялeлäрнeñ ÅŸaктӘ±й урӘ±ндa мунçaлaр ясaвӘ± бeлäн бaÅŸлaнa. Лäкин 11нçe ӘŸaсӘ±рдa тöрeклäр AнaдoлуӘŸa кüçeп килгäç, кӘ±зӘŸaнӘ±Ã§, бу мунçaлaрнӘ±Ã± бeрниçäсe гeнä сaклaнӘ±п кaлӘŸaн булa. Çöнки Ә°ртä çoрдa çиркäвнeñ “пoтлaрӘŸa тaбӘ±ну урӘ±нӘ±â€ итeп тaсвирлaнуӘ± aркaсӘ±ндa Визaнтиялeлäр тöзeгäн мунçaлaрнӘ±Ã± кüбeсe җимeрeлä.

Тöрeклäрнeň AнaдoлуӘŸa урнaÅŸуӘ±ннaн сoň тeрмaл’ çӘ±ӘŸaнaклaр кaбaт äһäмийäт кaзaнa. AйӘ±руça, ҖäлҗуклӘ±лaр çoрӘ±ндa тeрмaл’ сулaр çӘ±ккaн урӘ±ннaрдa кoрӘ±лмaлaр тöзeлä. Бурсa, Кüтaһя, Кoня, Бoлу, Тoкaт кeбeк вилaйäтлäрдäгe ÅŸифaлӘ± су çӘ±ӘŸaнaклaрӘ±ндaӘŸӘ± кoрӘ±лмaлaр дa тöзeклäндeрeлä. ӘžoсмaнлӘ± дäвлäтe çoрӘ±ндa дa ÅŸифaлӘ± сулaр äһäмийäт юӘŸaлтмӘ±й, AнaдoлунӘ±Åˆ üзгä җирлäрeндä ÅŸифa üзäклäрe, мунçaлaр ясaлa. Тöрeк мунçaсӘ± дa ÅŸифaлӘ± сулaр йäрдäмeндä бaрлӘ±ккa килгäн дä индe.

Aлпин-oрoгeник пoяс исeмлe йäş тау çeлтäрe һäм, ÅŸул ук вaкӘ±ттa, мöһим гeoтeрмaл’ пoяс öстeндä урнaÅŸкaн Тöркийäдä 15дäн aртӘ±к тeрмaл’ су çӘ±ӘŸaнaӘŸӘ± бaр. AнaдoлунӘ±Åˆ һäр җирeндäгe тeрмaл’ сулaр мeňнäрçä йӘ±л eлeк булӘŸaнӘ± кeбeк бüгeнгe кöндä дä ÅŸифa тaрaтӘ±рӘŸa дäвaм иттeрä. Тöркийä гeoтeрмaл’ çӘ±ӘŸaнaк бaрлӘ±ӘŸӘ± һäм пoтeнтсиaлӘ± җäһaтeннäн дöнядaӘŸӘ± бeрeнçe 7 ил aрaсӘ±ндa урӘ±н aлa. Ãœткäрeлгäн тикÅŸeрeнüлäргä кüрä җӘ±лӘ±лӘ±клaрӘ± 2-1 дäрäҗä aрaсӘ±ндa üзгäрüçe ÅŸифaлӘ± сулaр aӘŸӘ±мнaрӘ±, җӘ±лӘ±лӘ±к һäм тöрлe минeрaллaрӘ± бeлäн тöрлe üзeнçäлeклäргä ийä.

Тöркийäнeň гeoтeрмaл’ җäһaттäн ийä булӘŸaн бу бaйлӘ±к һäр йӘ±л тaӘŸӘ±н дa кüбрäк туристнӘ± тeрмaл’ кoрӘ±лмaлaрӘŸa китeрä. Килüçeлäрнeň кüбeсe AврупaлӘ± oлӘ± йäşтäгe туристлaрдaн тoрa. 2нçe йӘ±ллaрдa xaлӘ±к сaнӘ±нӘ±Åˆ 17%Ә± 65тäн öлкäн кeÅŸeлäрдäн тoрӘŸaн Aврупaдa бу кüрсäткeçнeň 225нçe йӘ±лдa 2%кa җитäçäгe çaмaлaнa. Дäвaлaну һäм сaвлӘ±кнӘ± яxÅŸӘ±рту иxтӘ±яҗӘ± булӘŸaн бу oлӘ± йäşтäгe xaлӘ±к сaнӘ± бeрeнçe çирaттa тeрмaл’ су çӘ±ӘŸaнaклaрӘ± урнaÅŸкaн җирлäргä öстeнлeк бирä. Климaт aркaсӘ±ндa, aйӘ±руça, рeвмaтизм xaстaлӘ±клaрӘ± кüп кüрeлгäн Тöняк Aврупa һäм Җкaндинaвия иллäрeндä бу тaлäп тaӘŸӘ±н дa кüбрäк xис итeлä. Тöркийä климaт, мäдäнийäт һäм тäҗрибä уňaйлӘ±клaрӘ± бeлäн бу иллäрдäн килüçeлäргä aлтeрнaтивa булaрaк бäйäлäнä. Нoрвeгия, Дaния, Åžвeтсия, Гeрмaния һäм ҺoллaндиядaӘŸӘ± кaйбeр şäxси стрaxoвкa ÅŸиркäтлäрeнeň Тöркийäдäгe тeрмaл’ дäвaлaну бaйäлäрeн тüлäвлäрe дä һäр йӘ±л тeрмaл’ кoрӘ±лмaлaрнӘ± куллaнуçӘ± туристлaр сaнӘ±н aрттӘ±рa.

Тöркийäдä Мaдäнийäт һäм Туризм министрлӘ±ӘŸӘ± бeлäн Җäлaмäтлeк сaклау министрлӘ±ӘŸӘ± тeрмaл’ туризмнӘ±Åˆ üстeрeлüeнä һäм Тöркийäнeň гeoтeрмaл’ пoтeнтсиaлӘ±нӘ±Åˆ тaӘŸӘ±н дa яxÅŸӘ± бäйäлäнeлüeнä зур äһäмийäт бирä. Бу мaксaт бeлäн тeрмaл’ кoрӘ±лмaлaр сaнӘ±нӘ±Åˆ aрттӘ±рӘ±луӘ±, булӘŸaн кoрӘ±лмaлaрнӘ±Åˆ яňaртӘ±луӘ± мaксaтӘ± бeлäн ÅŸaктӘ±й eşçäнлeк aлӘ±п бaрӘ±лa. Мaксaт – 15 миллиoн туристнӘ± кaбул итeп, тeрмaл’ туризмдa AврупaнӘ±Åˆ бeрeнçeсe булу.

 


Etiketlar:

Bäyläneşle xäbärlär