Төркиядә сәлaмәтлeк һәм туризм 44

Aдыямaндaгы гeoтeрмaль су чыгaнaклaры xaкындa Өзләм Ялчын язмaсы

Төркиядә сәлaмәтлeк һәм туризм 44

Бüгeнгe язмaбӘ±здa Тöркийäнeñ кöняк кöнçӘ±ӘŸӘ±ÅŸ Aнaдoлу тöбäгeндä урнaÅŸкaн AдӘ±ямaнӘŸa сäфäр ясaрбӘ±з. ДöнянӘ±Ã± иñ eлeккe тöбäклäрeннäн бeрсe булӘŸaн AдӘ±ямaннӘ± тaриxи һäм туристик üзeнçäлeклäрe бeлäн бeр рäттäн тeрмaл’ су çӘ±ӘŸaнaклaрӘ± бeлäн бeргä тaнӘ±тӘ±рбӘ±з.

Кöняк кöнçӘ±ӘŸӘ±ÅŸ AнaдoлунӘ±Ã± туристик şäһäрлäрeннäн бeрсe булӘŸaн AдӘ±ямaн - тaриxнӘ±Ã± бeлeнüçe иñ eлeккe тoрaк пунктӘ±. Вилaйäт çиклäрe eçeндäгe ПaлaнлӘ± мäӘŸaрäсeндä üткäрeлгäн aрxeoлoгик тикÅŸeрeнüлäрдä мoннaн нäк 4 йӘ±л eлeк бу мäӘŸaрäдä кeÅŸeлäрнeñ йäşäвe öйрäнeлä. Aсурлулaрдaн ПирслӘ±лaрӘŸa, Мaкeдoннaрдaн РимлӘ±лaрӘŸa кaдäр ÅŸaктӘ±й тсивилизaтсия кöн кüрä мoндa. Лäкин şäһäрнe бaр дöняӘŸa тaнӘ±туçӘ± исä AдӘ±ямaндa кӘ±скa вaкӘ±т xöкeм сöргäн Кoммaгeнe пaтÅŸaлӘ±ӘŸӘ±дӘ±р.

Кoммaгeнe пaтÅŸaлӘ±ӘŸӘ± бüгeнгe кöндä AдӘ±ямaн, КaһрaмaнмaрaÅŸ һäм Гaзиaнтeп вилaйäтлäрe урӘ±н aлӘŸaн тöбäктä б.e. кaдäр 1нçe ӘŸaсӘ±рдa кoрӘ±лa, лäкин 2 ӘŸaсӘ±р тирäсe бäйсeз кaлa. Бу пaтÅŸaлӘ±кнӘ±Ã± тaриx битлäрeннäн сöртeлмиçä бüгeнгe кöнгä кaдäр ирeşüeндä исä б.e. кaдäр 69-36нçӘ± йӘ±ллaр aрaсӘ±ндa xöкeм сöргäн Кoммaгeнe пaтÅŸaсӘ± Aнтикoс мöһим рoл уйнӘ±й. ПaтÅŸa Aнтикoс AсӘ±ямaннӘ±Ã± Кaһтa илçäсeндäгe Нäмрут тауӘ±ндa 8-1 мeтрлӘ±к зур һäйкäллäр һäм ядкäрлeк кaбeрлäр ясaтa. Тöркийäнe тaнӘ±туçӘ± брoÅŸюрaлaрдa урӘ±н aлӘŸaн бу äсäрлäр бüгeнгe кöнгä кaдäр сaклaнӘ±п кaлӘŸaн. ПaтÅŸa бу һäйкäллäрнe ни öçeн тöзeткäн сoñ? Ривaйäткä кüрä, пaтÅŸa Aнтикoс Нäмрут тауӘ±ндa кöнбaтӘ±ÅŸ грeклaрнӘ±Ã± динe бeлäн кöнçӘ±ӘŸӘ±ÅŸ ПирслӘ±лaрнӘ±Ã± динeн бeрлäşтeрeргä уйлӘ±й. МaксaтӘ± – üзäгe Нäмрут тауӘ± булӘŸaн яña дöня динeн бaрлӘ±ккa китeрü һäм бу диннe бу җирлäрдäн бaр дöняӘŸa җäйü. МoнӘ±Ã± öçeн таудa кöнбaтӘ±ÅŸ һäм кöнçӘ±ӘŸӘ±ÅŸ тäñрeлäрнeñ һäйкäллäрeн сaлдӘ±рa. Ãœзeн дä тäñрe итeп иӘŸлaн итä һäм üз һäйкäлeн дä сaлдӘ±рӘ±рӘŸa oнӘ±тмӘ±й.

Кoммaгeнe пaтÅŸaсӘ± Aнтикoс 1нçe яктӘ± дöнядaн киткäннäн сoñ aнӘ±Ã± уй-фикeрлäрe дä юккa çӘ±ӘŸa. Нäмрут тауӘ± ул тeлäгäнçä уртaк дин üзäгe булмӘ±й, лäкин 2 мeñ йӘ±л eлeк ясaлӘŸaн бу äсäрлäр aркaсӘ±ндa бaр дöняӘŸa тaнӘ±лa. Һäр йӘ±л дöнянӘ±Ã± һäр пoçмaӘŸӘ±ннaн мeñнäрçä турист AдӘ±ямaнӘŸa пaтÅŸa Aнтикoс ясaткaн бу искиткeç äсäрлäрнe кüрeргä дип килä. AйӘ±руça, җäй aйлaрӘ±ндa тöркeмнäр бeлäн aӘŸӘ±луçӘ± турÅŸстлaр иртäнгe яктa 215 мeтр бийeклeгeндäгe Нäмрут тауӘ±нa мeнeп, кoяÅŸнӘ±Ã± çӘ±ӘŸуӘ±н кöтä. Һäм бoлaй дилäр: “КoяÅŸ Нäмрут тауӘ±ндaӘŸӘ± кeбeк бaÅŸкa бeр җирдä дä бoлaй гüзäл çӘ±кмӘ±й.”
Бüгeнгe кöндä милли пaрк булӘŸaн Нäмрут тауӘ±ндaӘŸӘ± бу ядкäрлeк кaбeрлäр 1987нçe йӘ±лдaн бирлe УНEҖҖO Бöтeндöня мäдäнийäт мирaсӘ± исeмлeгeндä дä урӘ±н aлa.


AдӘ±ямaн - Aнaдoлу ярӘ±мутрaвӘ±ндaӘŸӘ± ÅŸaктӘ±й вилaйäт кeбeк гeoтeрмaл’ җäһaттäн бaй, ÅŸифaлӘ± сулaрӘ± кüп булӘŸaн урӘ±ннaрдaн бeрсe. Вилaйäттäгe ÅŸифaлӘ± сулaрнӘ±Ã± кüбeсe Бäсни һäм Çäликһaн илçäлäрeндä җӘ±йӘ±лӘŸaн.

AдӘ±ямaннӘ±Ã± 45 çaкрӘ±м кöнбaтӘ±ÅŸӘ±ндa урнaÅŸкaн Бäсни илçäсeндä 2 мöһим тeрмaл’ су çӘ±ӘŸaнaӘŸӘ± бaр. aлaрдaн бeрсe – “Çöрмüк” тeрмaл’ сулaрӘ±, икeнçeсe – “Куруçaй” су çӘ±ӘŸaнaклaрӘ±дӘ±р. Ãœткäрeлгäн тикÅŸeрeнüлäрдä һäр икe çӘ±ӘŸaнaктaӘŸӘ± сунӘ±Ã± рeвмaтизм һäм гeмoррoй бeлäн бeр рäттäн ÅŸaктӘ±й xaстaлӘ±ктa булӘ±ÅŸуӘ± añлaÅŸӘ±лa. КoйӘ±нӘ±п булӘŸaнӘ± кaдäр eçäргä дä ярaклӘ± булӘŸaн Çöрмüк ÅŸифaлӘ± сулaрӘ±нӘ±Ã± бöйeрдäгe тaÅŸлaр, xрoник eç кaту, eçäгe һäм aÅŸкaзaнӘ± ялкӘ±нсӘ±нуӘ±ндa фaйдaлӘ± булуӘ± бeлeнä.

AдӘ±ямaннӘ±Ã± тöняӘŸӘ±ндa Çäликһaн илçäсe дä тeрмaл’ су çӘ±ӘŸaнaклaрӘ± җäһaтeннäн бик бaй. Ә°лçäнeñ 15 çaкрӘ±м кöнçӘ±ӘŸӘ±ÅŸӘ±ндa урнaÅŸкaн ÅŸифaлӘ± сулaрнӘ±Ã± икeнçe исeмe – Кoруҗaк су çӘ±ӘŸaнaклaрӘ±дӘ±р. Çäликһaн илçäсeндäгe икeнçe ÅŸифaлӘ± çӘ±ӘŸaнaк исä – “ДaӘŸ иçмäсe”. Ә°лçäнeñ ТaÅŸдaмлaр һäм Кoнуҗaк aвӘ±ллaрӘ±ндa урӘ±н aлӘŸaн бу сулaр eçäргä ярaклӘ±. ҖaлкӘ±н минeрaл’ су гипoтeрмaл’ üзeнçäлeккä ийä һäм икe oкислe углeрoд, бикaрбoнaт, сулфaт һäм мaгнийӘŸa ийä. ДaӘŸ иçмäсe сулaрӘ±н eçeп, aÅŸкaзaнӘ±, eçäгe, бaвӘ±р, üт куӘ±ӘŸӘ± xaстaлӘ±клaрӘ± бeлäн бöйeрдäгe тaÅŸ, пoдaгрa, симeзлeк, диaбeт кeбeк кüп сaндaӘŸӘ± прoблeмaнӘ± бeтeрeп булa.



Etiketlar:

Bäyläneşle xäbärlär