Pamukkalä häm Hierapolis borınğı qalası

Törkiyäneñ mädäniyät xäzinäläre 11

Pamukkalä häm Hierapolis borınğı qalası

Pamukkalä Denizli şähäreneñ 18 çaqrım tönyağında urın ala. Tarixnıñ iñ iske çorlarınnan bu waqıtqa qadär şifalı suları häm iskitkeç küreneşe belän keşelärneñ iğtibarın caläp itä.

Cir astı çığanaqlarınnan çıqqan qaynar sular 300 metrğa qadär suzılğan häm taw bitennän asqa aqqanda eçendäge uglerod dioksidnı hava belän qatışu näticäsendä yuğalta başlıy.

Ozın waqıt buyınça qat qat iskitkeç ap-aqlıqta,keşene pärilär dönyasına alıp kitkän maturlıqta basseyin häm izvestle utırmalarnı barlıqqa kiterä.

İzvestle utırma qaynar sunıñ açıq hawağa çıqqanda eçendäge uglerod dioksidınıñ parlanuı häm taşlarnıñ östenä akren genä qunuı belän barlıqqa kilä.

Berençe barlıqqa kilü waqıtında Pamukkalägä ışanmaslıq küreneşne bu barlıqqa kilüe tämin itä.

Xäzerge köndä dä yaña izvestle utırmalar barlıqqa kilergä däwam itä.

Borıñğı çorda da şifalı suları häm bu iskitkeç küreneşe belän keşe dönyasınıñ qızıqsınu üzäge ide.Frigiya çorında 3000 yıl elek monda ber şähärneñ qorılğanı belenä.

Soñınnan töbäkneñ xakimiyäten alğan, Bergama patşanıñ xäläl-cefete riwayätle Amazon patşa-bikäse Hiera arqasında bu şähargä Hierapolis isemen birelgäne belenä. Borıñğı şähär mohim külämdä Ellenistik- Böyek İskändärdän soñ grek arxitekturasınıñ üzençälegen üzena ala.

Zur cirteträw çılbırında urın alğan öçen uzdırğan 4nçe zur cirteträwdän soñ Rim İmperatorı Neron tarafınnan bezneñ eradan soñ 60 nçe yılında qabat qorılğan, zıyan kürgän binalar häm yullar tözätelgän. Xäzerge köngä ber Rim şähäre bularaq kilä.

Rim çorında waqıtlıça Anadolunıñ Vilayät başqalası bula.

Vizantiya çorında da mohim ber dini üzäge ide. Xz. Ğaysäneñ şäqertlärennän bulğan Aziz Philipnıñ monda üterelüe Xristianlıq cähätennän şähärnen ähämiyaten arttırğan. Töbäk 11nçe yöz yılında töreklärneñ xakimiyätena küçä.

1988nçe yıldan birle UNESCO tarafınnan mädäni häm tabiği üzençälekläre säbäbe belän Dönya Mädäniyät isemlegenä alına.

İlebezdä turistlarnıñ iğtibarın caläp itkän urınnarnıñ berse Pamukkalä häm Xiyerapolis här yıl meñnärçä cirle häm çit il turistnı caläp itä. Ber kön Denizligä kilsägez, borıñğı şähärdä bulğan tarixı binaları, bik küp xamamlar, gladiator suğışularnıñ da ütkärelgän arenanı, Apollon belän bergä ğibadätxanäläre häm iskitkeç sänğät äsärläre formasında yasalğan tufraq öste taş tabutlarnıñ bulğan Nekropol ziratın qarıy alasız.

Ayıruça xäzerge köndä Cähännäm qapqası bularaq isemländerelgän ämma Frigiya çorında din keşeläreneñ kereşkä kilep kötkännäre ber mäğärä dä bar.

Mäğärädän çıqqan uglerod dioksid gazlarına qarşı sulışnı almıyça ozın waqıt buyınça tüzergä tırışqan Frigiy din keşeläre ğibadätxanäneñ xezmätkäre bularaq eşliy alğannar.

Asılda xäzerge köndä intixar ğämäle bularaq qabul iteläçäk ber waqığa 3000 yıl elek ğibadätxanädä mohim wazıfalarnı başqarunın şartı ide.

Xristiyanlıq çorında töbäkkä yaña dinne tarata başlağan Ğaysänen şäkertlärennän Aziz Philipnıñ bezneñ eradan soñ 80lärdä monda täregä qadaqlap cäzalandırıp üterüe Xristiannar öçen zur ähämiyät qazana.

Xristiyanlıqnıñ Vizantiya çorında räsmi din bulu näticäsendä Azizneñ üterelgän cirdä ber Martiryon törbäse tözelgän. Xristiyannar öçen bu qaber urını ber Hac üzägenä äylänä.

Pamukkalä belän bäyle bik küp riwayät tä bar. Bolardan iñ tanılğanı häm törle versiyäläre bulğan Utınçı Qız riwayäte. Yämsez qızğa ir-atlar bik tä iğtibar itmiylär ikän.

Monnan bik tınıçsız bulğan qız berk ön Pamukkaläneñ tanılğan izvestle utırmalarnıñ bulğan basseyinğa töşä häm huştan yaza.

Ozın waqıttan soñ uyanıp bik üzgärep maturlana. Pamukkaläneñ iskitkeç şifalı suları anı ber Aq Qar börtegenä äyländerä.

Awğa çıqqan Denizli bay keşeneñ ulı basseyinda huştan yartı yazğan qıznı kürep ğaşıq bula.

Qıznı atına utırtıp ätiseneñ sarayına alıp kilep öylänä.

YUNESKO Mädäniyät Miras isemlegendä urın alğan ilebezneñ mädäniyät xäzinälärennän Pamukkalägä kilergä kiñaş itep sezne kötep qalabız.İsän-imin bulığız.



Bäyläneşle xäbärlär