Yämänle Märvä

Könüzäk mäs’älälär 02

Yämänle Märvä

Professor doktor Qudrät BÜLBÜL yazması

Qayçaq keçkenä problemalarnı bik küpertäbez. Problemalarnı ğına kürep, tormışnı üzebez, tirä-yağıbız, ilebez öçen qıyınlaştırabız. Mondıy çaqlarda problemağa çittän küz salu, yäşägän ilebezgä başqa küzlektän çığıp qaraw bik faydalı. Bu qısada tübändäge çın xikäyäne aňlatırğa telim.

Törkiyä kiçergän waqiğalarğa qaramastan könnän-kön belem birü üzägenä äylänä bara. Xäzerge waqıtta Törkiyädä 150 meň çit il studentı belem ala. Här uquçınıň tormışı ayırım moň, dastan, tırışlıq, ömet häm êzlänüder. Bu uquçılardan bersenä tuqtalıp kitärgä telim. Yämännän kilgän Märvä isemle qızğa.

Yämän – Qızıl diňgez, Adän qultığı, Oman diňgezenä yarı bulğan, strategik wazğiyäte arqasında tarixnıň här çorında diyärlek qayğı-xäsrät kürgän il. Törkiyä cähatennän isä Mäkkä häm Mädinäne saqlaw ul cirlärdä başlanğannan iň küp şähit birelgän cir. Çanakkalä belän bergä xalqıbız iň küp qayğırğan häm yöräge sızlağan urın ul Yämän.

Märvä Yämän başqalası Sana şähärennän kilä. 2014tä ilendä çıqqan watandaşlar suğışı arqasında ilendä kiläçägeneň bulmawın aňlıy ul. Tüntäreleş waqıtlarında qorallar tawışları ğına yaňğırıy, keşelek onıtıla. Yäşlär dä şulay uq.

2015tä Märvä kiläçäktä närsä bulır dip uylağanda kinät kenä ber yul açıla. Çit ildä yäşäwçe töreklär häm tuğandaş cämğiyätlär räislege tarafınnan Törkiyadä belem ala alaçağın öyränä ul. Törkiyägä kitep, uqu 150 Yämänle uquçı öçen ömet häm kiläçäkkä yul aça.

İllärendäge watandaşlar suğışı arqasında Sanadağı ilçeleklär yabılğan bula, kübese Ciddä şähärenä küçerelgän. İminlek arqasında oçqıç säfärläre dä başqarılmıy. Törkiyägä baru öçen viza kiräk. Monıň öçen berdänber yul – Ciddägä küçerelgän Törkiyä ilçelegenä avtoyuldan baru. Läkin bäreleşüçe törkemnär tikşerep torğan bu yullardan, bombalar, bäreleşlär, höcümnär, kontrol’ urınnarı arasınnan Soğud Ğaräbstanı çigenä barıp citü mömkin tügel. Barıp citkän oçraqta da ilgä kerü garantiya tügel.

Çarasızlıqta qalğan yäş’lär Sanada yış räweştä cıyıla başlıy. Ciddädäge Törkiyä ilçelege belän êlemtägä kerälär. Viza öçen pasportlarnı Ciddägä alıp barudan başqa yul bulmıy. Nihayät’ ber uquçı barlıq pasportlarnı Ciddägä alıp barırğa bula. Yäş’lär zur ömetlär belän Yämändäge uquçı pasportların cıyarğa totına. Läkin ömetläre tiz arada çelpärämä bula. Üzixtiyari uquçı bombalar astındağı Yämän şähärläre aşa uzudan waz kiçä.

Şul waqıt bar köçen cıyıp Märvä pasportlarnı alıp barırğa teläk belderä. Läkin ğailäse qarşı çığa, barğan oçraqta da üz pasportın ğına iltüen sorıy. Qıyu Märvä qararınnan waz kiçmiçä 90 pasportnı alıp, yulğa çığa. Uquçılarnıň qayberläre belän êlemtä özelgän bula, qayberläre isä anıň Soğud Ğaräbstanına kerä almayaçağın uylap, pasportların birmi.

Törkiyä ilçese Fazlı Çorman Märväneň bu qararına şatlana. Läkin barlıq risklarnı sanap uza. Märvä barlıq ixtimallarğa qarşı Ciddägä taba yul totuın yazıp cibärä aňa.

Qıyu qız ğailäse, qalğan uquçılar häm ğailäläreneň doğaları belän yulğa çığa. İke könen yulda uzdıra. Doğalar belän yulğa çıqqanğa küräseň, bäreleş yäisä bombalawğa duçar qalmıy. Şaqtıy kontrol’ urınında isä qız bala bulğanı öçen centekläp tikşerelmi. İrtänge 10nar tiräsendä Yämän tamğaxanäsenä barıp citä. Läkin aldında ozın çirat bula. Çiratta kötsä, ber könnän kübräk kötärgä kiräk. Yämänle xezmätkärlär beän söyläşep, tamğaxanäne dä uzıp kitä ul.

Soğud Ğaräbstanı tamğaxanäsendä isä êşlär alay ğına ciňel barmıy. Xezmätkärlär Märvägä ışanmıy. Açulanıp, ul könne bernärsä dä êşli almayaçaqların äytä. Çül urtasında berüze qala ul. Märvä ilçelek belän qabat êlemtägä kerä häm ilçelek faks cibärergä bula. Xezmätkärlär bu yulı yanında ätise yäisä abıysı yäki tormış iptäşe bulmıyça Soğud Ğaräbstanına kerä almayaçağın belderä. Märvä isä xac öçen kilmäwen, ildä 3 könnän artıq tormayaçağın, pasport êşlärennän soň qaytıp kitäçägen küp tapqır anlata. 9 sägät barğan söyläşüdän soň Märväne kertep cibärälär.

Törkiyä ilçelege xezmätkärläre Märväne söyenep qarşı ala. 3 köndä viza êşläre xäl itelä.

Läkin Märvä öçen qıyınlıqlar betmi, qaytu yulı da bik qurqınıç. Ul utırğan avtobus ber küperdä bombalanudan çaq qına qotıla. Avtobus çül êçennän, ara yullardan, ozaq waqıt kötep torulardan soň nihayät’ Sanağa kilep citä.

Märvä xäzer Yıldırım Bäyazit universitetında belem ala. Qalğan uquçılar da illärenä öleş kertü öçen Törkiyädä uqıylar.

Bu xikäyäne keşelärne tänqitläp, xätta mısqıllawçı, ädäpsezlekläre öçen küp närsägä layıq bulularına qaramastan üzläre oçraşqan keçkenä tänqittän soň, berqaya kitmäsälär dä, “bu ildä yäşäp bulmıy, kitäm” diyüçelärgä bağışlıym.

 

Professor doktor Qudrät BÜLBÜL - Änkara Yıldırım Beyazıt universitetınıñ säyäsi belemnär fakul'tetı dekan



Bäyläneşle xäbärlär