تورک دیش پولیتیکاسینا باخیشلار (27)

بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینین اورتادوغودا یاییلماچی آرزولاری و تورکیه

تورک دیش پولیتیکاسینا باخیشلار (27)

سون ایللرده جدی بیر یاییلما سیاستی ایزله‌یه‌ن بیرلشمیش عرب امیرلیکلری بؤلگه‌سل گوجه چئوریلمک هدفین‌ده. دیگر طرف‌دن، بیرلشمیش عرب امیرلیکلری ایله تورکیه آراسین‌داکی گرگین‌لیک ده داوام ائدیر. بیز ده بو هفته پروگرامیمیزدا بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینین بؤلگه‌سل عمللرینی و تورکیه-بیرلشمیش عرب امیرلیکلری گرگینلیینی تحلیل ائدجییک.

آتاتورک اونیورسیته‌سی اولوسلارآراسی ایلیشکیلر بؤلومو خوجا‌سی دکتر جمیل دوغاچ ایپک‌ین قونو ایله باغلی دگرلندیرمه‌سینی سونوروق.

...

بیرلشمیش عرب امیرلیکلری سون ایللرده سس‌سیز اما درین‌دن بیر یاییلما سیاستی گودور. اساس آرزوسو ایسه اورتادوغو ایله قوزئی و دوغو آفریقانی شکیللندیرن بیر بؤلگه‌سل گوجه چئوریلمک. بیرلشمیش عرب امیرلیکلری، بؤلگه‌ده‌کی دئمک اولار کی، هر موباریزه‌نین ایچری‌سین‌ده بیرباشا و یا دولایی ایشتیراک ائدیر.

بیرلشمیش عرب امیرلیکلری، دونیانین نفت رزروی باخیمین‌دان ان زنگین آلتینجی اؤلکه‌سی. عرب یاریماداسینین باتیسین‌دا‌کی اؤلکه دوغو‌دا عمان، گونئی‌ده عربستانلا قونشو. باتیدا قطرله قوزئی‌ده ایسه ایرانلا دنیز سرحدی وار. بیرلشمیش عرب امیرلیکلری؛ ابوظبی، دوبی، شارجه، فجیره، راس الخیمه، ام القیوین و عجمان امیرلیکلرین‌دن عبارت ۷ امیرلیین بیر آرایا گلمه‌سی ایله ۱۹۷۱.جی ایلده یارادیلدی. بیرلشمیش عرب امیرلیکلری، بو ۷ امیرلیین یاراتدیغی بیر فدراسیون. بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینین، تورپاقلارینین و نفت گلیرینین تخمیناً %۹۰ی ابوظبی امیرلیین‌ده. ایکینجی بؤیوک امیرلیک ایسه دوبی.

بیرلشمیش عرب امیرلیکلری اوزون مدت‌دیر اورتادوغو‌دا موداخیله‌لرین، چئوریلیشلرین، داخایچ ساواشلارینر باش آکتورو. سون ایللرده پولونو، انرژی‌سینی، لوبی گوجونو اورتادوغودا قطب‌لاشما اوچون خرجله‌دی. بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینین بو جهدلرینین آرخاسین‌دا دوران هدفلرین‌دن ایلکی اقتصادی. دونیا نفت رزرولرینین %۱۰ونا مالیک و نفت صادراتین‌دا دونیا یئددینجی‌سی اولان بیرلشمیش عرب امیرلیکلری اوچون کؤرفزده‌کی انرژی منبع‌لرینین دیشارییا عرضه‌سی اؤنملی. یئنه اورتادوغو تیجارتین‌ده و مالیه سئکتورون‌دا دوبی اؤنم‌لی بیر مرکز. بئله‌لیکله، آسییا-آوروپا آراسین‌داکی دنیز تیجارت یوللارینی و انرژی مسیرلرینی کنترل ائتمک بیرلشمیش عرب امیرلیکلری اوچون حیاتی اؤنم‌ده. بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینین دیگر هدفلری ایسه سیاسی کاراکتئرلی. بونلاردان ایلکی، عرب دونیاسینین ایچ چاتیشمالارلا پارچالاندیغی و قاهیره، دمشق، بغداد کیمی قدیم مدنیت مرکزلرینین گوجدن دوشدویو بیر واخت‌دا دوغان بوش‌لوغو دولدورماق و نفوذ دایره‌سی گئنیش‌لنه‌ن تورکیه و ایرانین قارشی‌سینی کسمک. ایکینجی سیاسی هدفی، اورتادوغو‌دا‌کی دییشیک‌لیک دالغاسینا هر جور واسزه ایله قارشی دورماق و مومکون‌سه پروسه‌نی گئری چئویرمک.

اوزون زامان‌دان بری بیرلشمیش عرب امیرلیکلری ایله تورکیه آراسین‌دا سیخینتی یاشاندیغی سر دئییل. بیرلشمیش عرب امیرلیکلری، مصرده‌کی چئوریلیشه قدر تورکیه اوچون یاخشی بیر تیجارت و سیاسی اورتاق کیمی گؤرونوردو. آنجاق مصر چئوریلیشین‌دن سونرا ایشلر دییشمه‌یه باشلادی. ۲۰۱۳.جو ایلده مصرده‌کی چئوریلیش‌ده؛ تورکیه و قطر ایله (بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینین ده داخیل اولدوغو) عربیستان بلوکو فرق‌لی گوج مرکزلرینی ترجیح ائتدی. تورکیه و قطر دموکراتیک سئچیمله ایش باشینا گلمیش مورسی‌نی دستکلیرکه‌ن دیگر بلوک سیسی‌نی مادی و معنوی معنادا دستکله‌دی.

مصرده، تورکیه و قطر سئچیلمیش حکومتین حاقینی قوروماغا چالیشدی. بیرلشمیش عرب امیرلیکلری و متفیقلری ایسه سیسی‌یه احتیاجی اولان اقتصادی دستکلری سوندو. بیرلشمیش عرب امیرلیکلری، بئله‌جه اؤزون‌دن گؤزله‌مه‌یه‌جک سیاسی مانورلارلا مصر سیاسی حیاتینا گیردی. بونلاری ائدرکه‌ن عربستان و دیگر کؤرفز اؤلکه‌لری ده دستک وئردی.

بیرلشمیش عرب امیرلیکلری، تورکیه‌نی بؤلگه‌نی شکیللندیرمه چابالارینا مانع کیمی گؤرور. بالکانلاردان سومالییه قدر بیر چوخ بؤلگه‌ده تورکیه ایله رقابت ایچری‌سین‌ده. سومالی‌ده اقتصادی گوجونو، تورکیه کیمی سومالینی انشاء اوچون دئییل، تورکیه علیه‌ینه سیاسی پلاتفورملار قورماق اوچون ایستیفاده ائدیر. گزیدن ۱۵ ژوئنه، نه قدر تورکیه‌نین ثابیتلیینه گؤز دیکمیش قروپ وارسا امیرلیکدن دستک آلدی. یاخین زامان‌دا اولوسلارآراسی مطبوعات‌دا تورکیه‌ده‌کی ۱۵ ژوئیه دؤولت چئوریلیشی جهدینه، بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینین مالی دستک وئردیگی ایله باغلی خبرلر یئر آلدی. بو مسئله تورکیه مطبوعاتین‌دا زامان زامان گوند‌مه گلیر.

کؤرفز باش‌دا اولماقلا عربیستان یاریم آداسین‌داکی اؤلکه‌لرین ایستر شیعه اهالی، ایسترسه ده نوکلئر تهلوکه‌سیزلیکله باغلی اولان بیر ایران پروبلئمی وار. ایرانین تورکیه و قطرله اینکیشاف ائتدیرمه‌یه چالیشدیغی ایلیشکیلر بو راحاتسیز‌لیقلاری آرتیریر. قطر ایسه باشقا و آیری بیر پروبلئم کیمی کؤرفز اؤلکه‌لرینین اؤنون‌ده دورور. قطر آرتیق ایران و تورکیه ایله داها چوخ ارتباط ایچین‌ده. بون‌دان باشقا، مصرده‌کی مسلمان قارداشلاری دا دستکلییر. بوتون بونلار عربستان قدر بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینی ده هم راحاتسیز ائدیر، هم ده دوشوندورور. بیرلشمیش عرب امیرلیکلری، قطر و تورکیه‌نین بو مسئله‌ده بیرلیک‌ده حرکت ائتدیگینی دوشونور. تورکیه‌نین بو باخیم‌دان بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینه موداخیله ائتمه‌یه حاضیرلاشدیغی یؤنونده بیر پارانویا ایچریسینددیرلر.

بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینین ایر‌لی درجه‌ده تورکیه حساسیتینین ایران ایله اولان ایلیشکی‌لری باخیمین‌دان دا اله آلینماسی لازیم‌دیر. بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینده هم ایران، هم ده اونونلا ایش گؤره‌نلره قارشی اینانیلماز بیر ناراضی‌لیق وار. او اوزده‌ن بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینده دوشمنیمین دوستو دوشمنیم‌دیر هاواسی حس ائدیلیر. آیریجا قطرین تورکیه‌یه تورپاقلاری اوزرین‌ده بیر مرکز ساغلاماسی دا بو عمومی چرچیوه ایچری‌سین‌ده بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینی چوخ راحاتسیز ائدیر. طبیعی، بو یاخلاشیملاری نه قدر داوام ائد‌جک، بونو زامان و حادثه‌لر معین ائد‌جک. بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینین بو سالدیرقانلیغی دوردورولمادان اورتادوغویا باریش گلمه‌سی چتین. بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینین بو سالدیرقانلیغیندان عربستان داخیل اولماقلا بوتون آکتورلار منفی اولاراق ائتکیله‌نیر. بو سببله بیرلشمیش عرب امیرلیکلری پروبلئمینی مقبول و سوروملو اورتادوغو اؤلکه‌لرینین بیرلیک‌ده حل ائتمه‌سی لازیم‌دیر.

بیرلشمیش عرب امیرلیکلری، اورتادوغو‌دا خالقلارین احتیاجلارینی و دؤورون طلبلرینی نظره آلان یئرلی بیر سیاست یئرینه خاریج‌دن وارد ائدیلمیش عاغیللار و واسطه‌لرله کئچمیش دوزه‌نی گئری قایتارماغا چالیشیر. بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینین باشاری شان‌سی وارمی؟ منجه یوخ. بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینین سیاستی آنجاق ییخیما یول آچیر. بو سیاست ایله اینشا ائتمک و ثابت‌لیک مومکون دئییل. چونکو، بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینین گئرچک بیر بؤلگه ویزیونو یوخ.

...

آتاتورک اونیورسیته‌سی اولوسلارآراسی ایلیشکیلر بؤلومو خوجا‌سی دکتر جمیل دوغاچ ایپک‌ین قونو ایله باغلی دگرلندیرمه‌سینی سوندوق.



ایلگیلی‌لی خبرلر