آمریکانین ایستراتژیک سهوی

دیگر آمریکا مقام‌لاری و حتی سیا، پ.ی.د-نین پ.ک.ک-نین بیر قولو اولدوغو حقیقتینی تصدیق ائتمیش وضعیتده‌دیرلر

آمریکانین ایستراتژیک سهوی

آمریکانین ایستراتژیک سهوی

آدام مک‌کونل

 

ایکی هفته اوّل آمریکا‌لی مقام‌لاردان عبارت کیچیک بیر دسته، تورک سیاستچی‌لرله دانیشیق‌لار آپارماق اوچون آنکارایا گلیب. طرف‌لرین گؤروشمه‌لره یوکسک حرارتله یؤنلتمه‌سینه باخمایا‌راق، اورتا‌داکی تک آچیق نتیجه، قارشی‌داکی آی اوچون قارشییا قویولموش، ایکی طرف آراسین‌داکی اونسیت اذیتینی یونگول‌لش‌دیرمک مقصدیله بیلاواسیطه بیر دیالوق مکانیزمی‌نین یارادیلماسی کیمی گؤرونور.

بو تک گلیشمه‌نین خاریجینده، دیگر مسئله‌لر سون دؤرد ایلده نئجه باخیرسا عینی شکیلده داوام ائدیر کیمی. تورک مقام‌لاری آمریکانین پ.ی.د/پ.ک.ک ایله امکداش‌لیق ایچینده اولماسینی هر الله‌ین گونو تنقید ائدیر، آمریکالی مقام‌لاری ایسه بونا موقابیل عینی آرا‌لیقدا اؤلکه‌لری‌نین اؤز قوروم‌لاری طرفین‌دن "ترورچو" کیمی کاتقوریزه ائدیلن بیر تشکیلاتلا علاقه‌سینی فرق‌لی گؤسترمه‌یه، قارالامایا و یا قاچاماق جواب‌لارلا موضوعنو دییشدیرمه‌یه چالیشیر.

دیگر آمریکا مقام‌لاری و حتی سیا، پ.ی.د-نین پ.ک.ک-نین بیر قولو اولدوغو حقیقتینی تصدیق ائتمیش وضعیتده‌دیرلر. لاکین آمریکا‌لی نماینده‌لر و یا دیگر بعضی آمریکا مقام‌لاری تورک مقام‌لاری آمریکانین پ.ی.د/پ.ک.ک اتفاقینی تنقید ائتدیگی زامان شوک اولموش، حتی قیزمیش نؤمره‌سی ائدیرلر. تورک توپلومو‌نون آمریکایا قارشی غضبی آرتارکن و تورکیه‌نین آمریکانین نیّت‌لرینه قارشی دویدوغو اینامسیزلیق درینلشرکن، اونلارین یگانه ائتدیگی، قیزدیریجی و بئزگین تون‌لاردا سس افکتی اورتمک. باشقا احتیمال‌لارا قاپی آچمایا‌جاق درجه‌ده آیدین بیر شکیلده اؤز یانلیش ایستیقامتلندیریلمیش سیاست‌لرین‌دن ایره‌لی گلن نتیجه‌لر اوچون تورکیه مطبوعاتینی و یا "زیبیل آدام‌لاری" گوناهلاندیریرلار.

پ.ی.د/پ.ک.ک، تورک توپراق بوتؤو‌لوگونه تهدید یارا‌دیر

آمریکانین پ.ی.د/پ.ک.ک ایله امکداش‌لیق ائتمک و آردیندا دا بیر ایش علاقه‌سی و نیظامی علاقه یاراتماق قراری، 2014-جی ایلین سون‌لارینا اوزانیر. بو قرارین آلینماسی، داعشین، تورکیه مرزینده بیر قوزئی سوریه بؤلگه‌سی اولان روژاوایا حیاتا کئچیردیگی سالدیری زامانی اولدو؛ تورک حکومتی، قوزئی عراق کورد بؤلگه‌سل حکومتی‌نین (ایکبی) سیلاحلی میلیتانلاری‌نین روژاوایا گیرمه‌سی اوچون تورکیه‌دن کئچمه‌سینه ده ایجازه وئرمیشدی.

اوباما حکومتی مقام‌لاری‌نین آنلامادیغی شئی، پ.ی.د/پ.ک.ک- ایلا علاقه قورماغین، تورک-آمریکا آلیانسی‌نین تمل داشلاریندان‌ بیری‌نین آلتینی اویا‌جاق اولماسی ایدی کی رئال بیر یؤندن باخیلا‌جاق اولورسا، 30لی  یاشیندا و گؤزو رومانجیلیق-دا اولان بیری (Ben Rhodes)، پرزیدنت اوبامانین خاریجی سیاست‌دکی باش دانیشمانی اولسا، اولا‌جاق اولان دا بودو.

بو اتفاقین ان اؤنملی تمل داشی ایسه تورکیه‌نین بعضی سیاست بیلیمچی‌لرین آدلاندیردیغی کیمی - بیر "مرز اؤته‌سی موتعادول ائدیجی"یه دویدوغو عنعنوی احتیاج‌دیر. اون دوققوزونجو عصرین سونلاریندان‌ اعتباراً، اولا عثمانلی، سونرا دا تورکیه جمهوریتی‌نین مقام‌لاری اوچون اساس ناراحات‌لیق قایناغی، عثمانلی و یا تورک حاکمیتینه قارشی بیرباشا تهدیدلره قارشی بیر دالغاقیران یارادارکن، اؤزو بیر طرف‌دن آیری بیر تهلوکه یاراتمایا‌جاق بیر سوپر گوج موتتفیق تاپاجاقدی.

تورکیه ان سونوندا بئله بیر موتتفیقی، ایکینجی دونیا ساواشسی زامانی آمریکانین سیماسیندا تاپدی. آمریکا مقاملاری ایسه، سووئت‌لره بئل باغلامایاجاغینا و اونلارلا اوزون سوره‌جک بیر سیاسی موباریزه‌نین الی قولاغیندا اولدوغونا قرار وئردیک‌لری 1946 ایله قدر، تورکیه ایله بیر اتفاقا راضی اولمادی‌لار. سووئت‌لر ایله مرز قونشوسو اولان تورکیه آمریکا اوچون بیر "اؤن جبهه موتتفیقی اولا‌جاق؛ بو کؤکو ده آمریکا، تورکیه‌نین خاراب وضعیت‌دکی اوردوسونو آیاقدا توتوب مودرنلشدیریلمه‌سی ائده‌جکدی. سویوق ساواش عرضینده تورکیه‌ده چوخ سایدا آمریکا نیظامی و مقامی اولسا دا سووئت‌لرین تشکیل ائتدیگی چوخ داها بؤیوک تهدید و آمریکا ایله آرا‌لارین‌داکی قارشی‌لیق‌لی ماراق‌لارین سون درجه اورتادا اولماسی تورکیه‌نین ناراحات‌لیق‌لارینی ساکیتلشدیردی.

بو وضعیت سویوق ساواشین باشا چاتماسین‌دان سونرا دا دییشمه‌دی. قیسا بیر مدته ضعیفلدیلمیش اولسا دا روسیا، اوّلکی اوچ عصرین چوخ دقیق بیر شکیلده اورتایا قویدوغو کیمی، تورک حاکمیتینه قارشی اوزون مدت‌لی بیر تهدید اولا‌راق قالا‌جاقدی. و آمریکا بؤلگه‌سل موناقیشه‌لره داها دا درین‌دن داخیل اولدوقجا تورکیه‌دکی موسسیسه‌لری و نیظامی ایمکان‌لاری حیاتی بیر فاکتور اولماقدا داوام ائتدی.

 

2014 بیر دؤنوش نقطه‌سی

 

آنجاق، 2014-جی ایلین سونون‌دان بو یانا وضعیت دییشدی. خصوصیله ده موسکوانین (اوباما حکومتی‌نین فعالیت‌سیزلیگی اوزون‌دن) ساواشنین دارماداغین ائتدیگی سوریه‌ده آرتیق تاسیس ائتمیش اولدوغو وارلیق باخیمین‌دان باخیلا‌جاق اولورسا، روسیا تهدیدی‌نین داوام ائتدیگینه شوبهه یوخدور. آنجاق اوباما حکومتی‌نین آمریکانی پ.ی.د/پ.ک.ک ایله اتفاقا سالما اوستون‌لوگو، اساس وارلیق سببینی تورکیه‌نین توپراق بوتؤو‌لوگونو تهدید ائتمه‌یه ایستیناد ائدن بیر گوجله اتفاقا گیرمک معناسینا گلیردی. یعنی، اوباما حکومتی، تورک حاکمیتینه یؤنه‌لیک تهدیده دستک وئرمگی سئچیب.

تورکیه‌نین دایاندیغی نقطه‌دن باخیلا‌جاق اولورسا، آمریکانین پ.ی.د/پ.ک.ک- ایله آپاردیغی طرفداش‌لیق، واشینگتونلا ایستراتژیک بیر موناسیبتی داوام ائتدیرمگین ضروری‌لیگینی ده هم زامان‌لی بیر شکیلده ضعیف‌لیگه اوغرا‌دیر، چونکی آمریکا، اصلینده، ایستراتژیک بیر تهدید حالینا گلمگی اوستون ائتمیش وضعیتده. آمریکانین بئله بیر های-کویه نئجه دوشدوگونه دایر اؤنگورو وئرمک تاریخچی‌لر قالسین؛ بیزلرده هله‌لیک بئله بیر تخمین یورودک: آمریکانی گئتدیگی یول‌دان چیخاران اساس عامل‌لر سیاست‌لرین معلومات‌دان محروم، سهو معلومات‌لارا اساس‌لانان و بصیرت‌سیز (حتی یاخین‌دان گؤرن) بیر شکیلده یارادیلماسی و آمریکانین بؤلگه‌ده اؤز موتتفیق‌لرینه (باش حرفی تورکیه) گوونمه موضوعسوندا قطعیتله نوماییش ائتدیردیگی ناراضی‌لیق اولموش‌دور.

 

گولن، تورک حاکمیتینه ده بیر تهدید

تأسف کی، آمریکانین بصیرت‌سیز اتفاق اوستونلوک‌لری، ساده‌جه، پ.ک.ک مسئله‌سی ایله محدود دئییل. 2013-جی ایلین دسامبرین‌دان سونرا تورک ایچ سیاستینه راسیونال و طرف‌سیز بیر گؤزله یاناشما دردینده اولان‌لار، فتح الله گولن کولتونون تورک دموکراسیسینه بیر تهدید حالینا گلمیش اولدوغونو آنلادی‌لار. یول 2016دا رئال‌لاشان موفقیت‌سیز کودتا گیریشیمی، -گولن‌ین کؤمکچی‌لری‌نین تورک اوردوسونون معین منطقه‌لرینی کودتا گیریشیمینده قوللانماسییلا- اونسوز دا اورتادا اولان تحدید فاکتورونا بیر ده زوراکی‌لیق و جینایت ائتمیش اولدو. دیگر بیر تعبیرله گولن تشکیلاتی، تورک جمعیتینه و تورکیه‌نین دموکراتیک یول‌لارلا سئچیلمیش سیاسی لیدرلیگینه لیدرلیگینه قارشی دوغرودان، شدت ایچه‌رن بیر تهدید اولا‌راق باشا دوشولمه‌لی‌دیر.

هر کسین فرقینده اولدوغو کیمی، گولن 1999-جی ایلدن بو یانا آمریکادا یاشاییر. بو دا آمریکانین، تورک حاکمیتینه تهدید یارا‌دان پ.ی.د/پ.ک.ک- ایله امکداش‌لیق ائتمه‌یه علاوه اولا‌راق اونا قارشی دیگر بیر تهلوکه ده (گولن) ساخلادیغی معناسینا گلیر. و بو حقیقته باخمایا‌راق آمریکا، گولنی تورکیه‌یه اعاده ائتمک اوچون هئچ بیر آچیق آددیم آتمیش دئییل.

بو مسئله‌نین منطیق باخیمین‌دان قیمتلن‌دیریله‌جک بیر اؤلچوسو وار. اگر آمریکا، تورک حاکمیتینه قارشی تهدیدله امکداش‌لیق، دیگرینه ده ائو صاحب‌لیگی ائدیرسه، او زامان تورکیه‌دکی نیظامی وارلیغی دا پوتانسیل تهلوکه اولا‌راق گؤرولمه‌یه باشلاماز می؟ شخصی اولا‌راق بونون بئله اولمادیغینی دئمک ایستردیم، اما من سئچیم بؤلگه‌سین‌دن و سئچیجی‌لری‌نین حیاتلاریندان‌ و ریفاهین‌دان مسئول بیر تورک سیاستچی دئییلم. هم سیویل، هم ده نیظامی قاناددان تورک مقاملاری اوچون سون بئش ایلین حادثه‌لری، آمریکانین اؤلکه‌دکی نیظامی وارلیغینی نئجه گؤردوک‌لری مسئله‌سینی جیدی شکیلده مورکّب بیر حالا گتیردی.

بو سون حادثه‌لر و مومکون گله‌جک سناریو‌لاری، اینسانی، بیر آنلیغینا تورک مقاملارین باخیمین‌دان باخیلا‌جاق اولسا، منطق باخیمیندان، تورکیه‌ده چیخیش‌لی آمریکا گوجلری‌نین تورک حاکمیتینه تهدید یاراتدیغی نتیجه‌سینه چیخارا‌جاق‌دیر. بو دا بون‌دان اوّلکی 70 ایل عرضینده اعتبارلی اولان وضعیتین، یعنی آمریکا گوجلری‌نین تورک حاکمیتی‌نین تامیناتچی‌سی حساب ائتدیگی سناریونون آرتیق تمل‌دن دییشمیش اولدوغو معناسینا گلیر. اینسان بو نتیجه‌یه واران و اؤزونو بئله بیر نتیجه‌یه آپاران حادثه‌لری و منطیقی حقیقتن درک ائتدیکده، او زامان تورک سیاستچی‌لرین (و وطنداش‌لارین) سبب آمریکایا داها درین‌دن بیر اینا‌مسیزلیق دویماغا و یاخین تاریخ‌دکی آمریکا ایشارینه حرارت‌لی و حتی غضب‌لی اعتراضلار وئرمه‌یه باشلادیغینی آنلاماغا دا یاخشیجا حاضیر حالا گله‌جک‌دیر.

 

دییشن ایستراتژیک پرسپکتیو

 

آمریکا اگر پ.ی.د/پ.ک.ک و فتح الله گولن فرقه سی‌نین هر ایکی‌سی بیردن تورک حاکمیتینه بیرباشا تهلوکه یارا‌دیرسا، او زامان آرتیق تورکیه‌نین 75 ایل اوّل ائتدیغی "مرز اؤته‌سی موتعادول ائدیجی" دئییل دئمک‌دیر. بونون اوزینه آمریکا، 19.یوز ایل‌ده اینگیلتره و فرانسانین مسئولیتنده یئرلشن و روسیانین اوچ عصردیر داخیل اولدوغو "بیرباشا تهدید" کاتقوریسینه آددیم آتمیش گؤرونور. بو آکتورلار [او زامان‌لار] عثمانلی‌دان بإلوملر کسمکله مشغولدولار.

آمریکا اگر تورکیه جمهوریتین‌دن ده تیکه‌لر قوپارماغا چالیشان سیلاحلی حربیچی بیر قروپا دستک اولور و حاضیردا تورک دولت قوروم‌لاری اوزرینده شدت ایستیفاده ائده‌رک نفوذ یاراتما تشببوسونده اولموش دینی بیر تشکیلاتی ساخلاییرسا، آمریکا مقاملاری آرتیق تورک‌لرین گؤزونده 19. یوز ایل‌ین اینگیلتره، فرانسا و روسیاسین‌دان فرق‌سیز اولدوق‌لارینی آنلاما‌لی‌دیرلار. بونا گؤره ده وطنداش‌لارینا قارشی، دموکراتیک یول‌لارلا سئچیلمیش نماینده‌لری اولا‌راق مسئول اولان تورک سیاستچیلری، یا باشقا بیر " مرز اؤته‌سی موتعادول ائدیجی " آرایا‌جاق، یا دا مسئله‌لری اؤز اللرینه آلا‌جاق.

بونون بیر نومونه‌سی، تورک دولتی‌نین معاصیر سیلاح اینکیشافی مسئله‌سینده اؤز اؤزونه یئتمک اوچون سون اون ایلدیر گؤستردیگی چوخ جیدی تلاش‌لاردیر.

داها اؤتن هفته تورک سیلاحلی گوج‌لری سیلاحلی، سوروجوسوز قارا واسطه‌لری‌نین پ.ی.د/پ.ک.ک-یه عفریندن سورمه عملیاتیندا ایستیفاده‌یه کئچمک عذره اولدوغونو بیلدیریب.

اون دوققوزونجو عصردن بری عثمانلی دولتی و تورکیه تکجه سیلاح باخیمین‌دان دئییل، افسر‌لری‌نین تاکتیک تحصیلی اوچون بئله بؤیوک اؤلچوده خاریجی گوجلردن آسی‌لی اولدو. آنجاق، سون حرکات‌لاردا، یعنی هم فیرات قالخانی هم ده زیتون دالی‌ندا، سیلاحلی درون‌لار کیمی، دئمک اولار کی، تامامیله تورک آر-گه‌سی‌نین محصولو اینکیشاف ائتمیش سیلاحلار ایستیفاده ائدیلیب.

اما بون‌دان داها دا اؤنم‌لی‌سی، بو عملیات‌لار چوخ دقت‌لی پلانلاشدیریب ایجرایا قویولان اوفانسیف حمله‌لر اولدوقلاریندان‌ یالنیز یوکسک درجه‌ده تأثیرلی اولماقلا برابر، چوخ آز اینسان ایتکی‌سینه سبب اولورلار. یعنی، تورک عسگری پلانلاماجی-لاری و افسرلری، کونترگریللا ساواشی و حتی شهر ساواش مسئله‌سینده آمریکانین هله سرگیله‌مدیغی قابیلیت‌لر اینکیشاف ائتدیرمیش اولورلار. و ساواش بیتدیک‌دن سونرا تورک کؤمک وظیفه‌لی‌لری یئرلی خالقین حیات‌لارینی و ایجماع‌لارینی یئنی‌دن اینشا ائتمه‌یه باشلاماق اوچون تر-تلسیک ایشه گیریرلر. عمومیتله، تورک‌لرین خاریجی سیلاحلارا، تکنولوژی‌یه و تاکتیک‌لاره آسی‌لی‌لیغی سرعتله آزالیر.

بورادا وورغولاماق ایستییرم کی، هم موجود، هم ده کئچمیش آمریکا حکومتی بو یولو سئچه‌رک تورک سیویل و نیظامی مقاملاری‌نین بو ایستیقامتده حرکت ائتمه‌یه ایته‌له‌ین قرارلار وئرمیش‌دیر. آمریکا مقاملاری تورک وطنداش‌لارینی و سیاستچی‌لرینی، آمریکانین هله ده گوونیله‌بیلیر اولدوغونا و تورک حاکمیتینه بیرباشا تهدید تشکیل ائتمدیگینه ایناندیرماق ایستییرلرسه، فرق‌لی قرار و حرکت‌لری منیمسمه‌لی‌دیرلر.



ایلگیلی‌لی خبرلر