اینه باحتلی لپانتو ساواشی، ایکی یسیرلیگینگ حکایاتی و اؤیه دۇلانماق...

تۆرکیأنینگ جمهورباشلیق دیوانی نینگ مطبوغات گنگه شچیسی ابراهیم قالین یازدی

اینه باحتلی لپانتو ساواشی، ایکی یسیرلیگینگ حکایاتی و اؤیه دۇلانماق...


لپانتو ساواشی (۱۵۷۱) اوزاق گچمیشه ایه بۇلان عثمانلی بیلن اوروپا قاتناشیقلاری نینگ تاریحیندا اینگ قۇوی بیلینیأن واقالاردان بیری بۇلسا گِره ک.

۱۶-نجی عاصیردان بأری شۇل سااوشینگ یادا سالیان سمبولیزم، یاتلامالار و دویغولار اسلام هم ده گۆن باتار دۆشۆنجه لری نینگ دنگه شدیریلمه گینده اؤچمه جه ک ایز قالدیردی.

دینگه بیر دنگیز ساواشی بۇلماق دأل، ایسه م دیسه نگ تاپاووتلی آداملارینگ ایقبالینی قاراشمادیق شرطلرده بیری بیرینه باغلادی. گۆ باتار ادبیاتی نینگ آبرایلی وکیللریندن بیری و اۇرتا عاصرینگ مشهور ایسپانیالی یازیجیسی میگوئل سروانتس ینگ هم ده عثمانلی دؤولت آدامسی، شاهیر و تاریحچی محمودینگ یسیرلیک، آیرالیق و قاراشیلمادیق پورصاتلاردا اؤیه دۇلانماق یالی اریش آغاچ آدالغالارا شایاتلیق ادن حکایاتلاری اۇنونگ آیدینگ میثالی.

استرالیالی دۇن کیشوت تاراپیندان گؤنۆکدیریلن اوروپانینگ دنگیز گۆیچلری، یونان ینگ کرینۇت آیلاغینداقی لپانتونینگ (اینه باحتلی نینگ) قۇلاییندا عثمانلیث گۆیچلرینی ینگمه گی بۆتین دۆنیأ جار ادیلدی.

اوروپالیلار عثمانلی دؤولتیندن حاص کؤپ گنگ قالدیلار. عاصیرلاردان بأری ینگیلمه ز بۇلان تۆرکلر ایلکینجی گِزِه ک ینگیلدی و اوروپا حۇوپلی "تۆرک گؤلی" بۇلماقدان حالاص ادیلیپدی.

اوروپانینگ دؤرت کۆنجه گیندن دۆرلی شووه له نگلر قورالدی ضیاپاتلار بریلدی. ینگیش شۇوهونی حؤکۆم سۆریأردی. "تۆرکلر قۇلایدا سینمالیدی" دییلیأردی. اوروپاداقی قۇوی هریستیانلاری (مسیحیلری) وپاسیزلیقلاری و گۆنألری سبأپلی ترک ادن تانگری سۇنگوندا کؤمِگه گلیپدی. لپانتو ینگیشینده مؤهۆم رل اۇینایان پاپ پیوس ۵-نجی، "ساراجِنلره" (صلیبی ساواشلاریندا مسلمانلارا بریلن آد) قارشی تأزه بیر ساواش باشلاتماق اۆچین گۆیچلی یاغدای ایه لأپدی.

اِمما بو ینگیشینگ شاتلیغی اوزاق دۇوام اتمه دی. شۇل ییل عثمانلی دؤولتی قبرسی آلدی. دنگیز گۆیچلرینی یانگاداندان قوراپ، اولی گۆیچ بیلن ایزا دۇلاندیلار. سلطان سلیم ۲-نجی نینگ باش وزیری سۇقوللی محمت ونیزینگ ایلچیسی مارک آنتونیو باربارو- آ شیله دیدی: "بو طالیعسیزلیکدن نأحیللی آسغین گلیأندیگیمیزی گؤرمأگه گلدینگیز. اِمما بیزینگ ییتگیمیز بیلن سیزینگ ییتگینگیزینگ آراسینداقی تاپاوودا اۆنسۆنگیزی چکمه ک ایسله یأرین. قبرسی سیزدن آلدیق. بیز سیزینگ گؤلۆنگیزی قۇپاردیق. سیز بیزی اینه باحتلی دا ینگیپ ساقّالیمیزی سیردینگیز. کسیلن قۇل یانگاداندان چیقماز، اِمما سیریلان ساقّال حاص هم گۆر چیقار."

اوزاق ییللار سۇنگ ذهنینی و کینه سینی اولانماق پورصادینی سیپدیرمادیق ولتر شیله دییپدی: "لپانتودا تۆرکلر اۆستۆن چیقانا منگزه یأر".

لپانتو اورشی کؤپ ایز قالدیردی. سۇنگقی ییللارینگ دۇوامیندا سیاساتی، دۆشۆنجه لری و چمه له شمه لری اوغروقدیردی. قاهرامانلیق، پیداکأرلیک، یسیرلیک و اؤیه دۇلانیپ گلیش حکایاتلاری اوروپادا هم ده عثمانلی تۇپراقلارینا یایبانگلاشماغا باشلادی. شۇل حکایاتلاری نسیللرینگ حیال گۆیجۆنه اؤوشگین چایدی. شۇلارینگ آراسیندا ایسپانیالی و تۆرک حکایالاری تاریحی ماضمونی، ابدی چپرلیگی و مدنیت آرا أهمیتی تایدان یاتلاماغا میناسیپ.

اینانچ و واطان اۆچین جۇشغونلی بۇلان میگوئل سروانتس ۱۵۷۱-نجی ییلدا لپانتودا عثمانلی دؤولتینه قارشی دورماق اۆچین اوروپانینگ قۇشونلاری نینگ ساناوینا گیردی. یاراوسیزلیغینا و سرکرده سی نینگ دویدوریشلارینا قارامازدان ساواش میدانینا چیقدی و سۇل (چپ) الیندن یارالاندی. اِمما اۇل مونی تانگری نینگ سیلاغی حؤکمۆنده قابول اتدی، چۆنکی یازیجی حؤکمۆنده اینگ گۆیچلی یاراغی بۇلان یازوو یازیان الینه گؤنۆکمه گینی اۆپجۆن اتدی. اوروش گۆنلری بویسانچ بیلن یاتلاپ، شیله دیدی "شۇل گۆن من شۇل یرده دیم"

اِمما اوزاق ییللار سۇنگ سروانتس مسلمان قاراقچیلار تاراپیندان ضامون (گروگان) آلینیپ، الجزایره گتیریلیأر. اۇل یرده ۵ ییل یسیرلیک یاشایار. اثرلری نینگ اساسی بؤله گینده میثال اۆچین "الجزایرینگ یسیری"، "الجزایرینگ زیندانلاری" و مشهور اثری دن کیشوت دا الجزایردا گچیرن یسیرلیک ییللارینی گۆررۆنگ بریأر. ۱۵۸۰-نجی ییلدا تثلیث مذهبی نینگ آراچیلیق اتمه گینده پاچ تؤله نمه گی نتیجه سینده آزات ادیلیأر.

سروانتس ینگ ۵ ییللیق یسیرلیگی، عؤمۆر بۇییی آتا واطانیندا دورلی گۆررۆنگلره سبأپ بۇلیار...



دِگیشلی حابارلار