2017-yildiki böhranlar 2018--yiligha miras qalamdu?

doktor erkin ekrem ependining témigha munasiwetlik analizi.

2017-yildiki böhranlar 2018--yiligha miras qalamdu?

2017-yildiki böhranlar 2018--yiligha miras qalamdu?

2017-yili axirlashti, dunyaning bir qisim jaylirida meydangha kelgen urushlar, toqunushlar, siyasiy kirizisler, térrorluq hujumliri, tebiiy apetler, bir qisim mezlumlarning  échinishliq tiragédiyesi qatarliqlar 2017-yilimu xelqaraning küntertipige keldi. buningdin bashqa süriyede 6 yildin buyan dawamlashqan ichki urush, birma armiyesining herbiy-heriketliri netijiside yurt-makanilirin ayrilip sergerdan bolghan arakanliq musulmanlar, shimaliy koréyening xelqaraning agahlandurushi we jazalishigha pisentmu qilmay yadro we bashqurulidighan bomba sinaq qilishliri, tramp hökümitining köchmen we musulmanlargha qaratqan siyasetliri, wénézuéladiki iqtisadiy kirizis we hakimiyetke qarshi namayishlar, jenubiy koréyediki siyasiy nopuz setchiliki, türkiyediki réyna qetliami, xitayda chaqirilghan  xitay kompartiyesi 19-nöwetlik xelq qurultiyi, térrorluq teshkilati daéshning iraq we süriyediki nopuzining ajizlishishi, amérikining quddus qarari, xitay-hindistan arisidiki chégra sürkilishi , gollandiyede keskin ötken saylam riqabiti, amérika bilen shimaliy koréye arisidiki yadro kirizisi qatarliq hadisilermu xelqaraning qiziq nuqtiliridin idi.  yene pakistanning jenubigha jaylashqan sind ölkisidiki sehwan shehirie sopi alimliridin lal shehbaz qelender meqberesi adem bomba hujumigha uchrap biraqla 80 adem jénidin ayrildi, engliye lizbon ehdinamisning 50-maddisi boyiche ish tutup 44 yilliq yawropa ittipaqi ezaliqidin kéyin yawropa ittipaqidin ayrilip chiqish xizmitini resmiy bashlidi. pars qoltuqidiki besh dölet tuyuqsizla qatar bilen bolghan munasiwitini üzüp tashlidi, pirézidént donald tramp amérikini parizh kilimat ehdinamisidin chékindürüshni qarar qildi. engliye, aljiriye, kosowa albaniye we firansiye qatarliq döletlerde saylam ötküzüldi. xitay yéngi yipek yoli istiratégiyelik pilanini emeliyleshtürüsh yolida konkrét qedemlerni tashlidi.

amérika alem qatnash idarisi (nasa)ning kepler alem téléskobi quyash sistémisining sirtida janliq bolush éhtimali bolghan yer sharining chongliqida 10 pilanéta bayqidi. kolumbiyede 52 yilliq urushqa xatime bérildi, méksikida yer tewrep 462 adem jénidin ayrildi.

iraq fidratip mehkimisining asasiy qanungha xilap ikenlikini élan qilishining eksiche iraq kürt (kord)rayonluq hökümiti musteqilliq référandumi (xelq rayini tekshürüsh paaliyiti) ötküzdi.

ispaniye öz aldigha musteqilliq élan qilghan kataloniye aptonom hökümitining hoquqlirini merkizi hökümetke tapshurup berdi, islam hemkarliq teshkilatigha eza döletler 13-dékabirda türkiyening bashchiliqida istanbulda  chaqirilghan aliy bashliqlar yighinida sherqiy quddusni kelgüsidiki musteqil pelestin dölitining paytexti süpitide étirap qilidighan istanbul xitabnamisini ortaq imzalidi.  lékin  dewrimizde pen-téxnika shunchilik tereqqiy qilishining eksiche bezi xelqler duch kelgen qiyinchliq we azab-oqubet  xelqara metbuatlarning küntertipidin orun almidi.  

yuqirida xelqarada meydangha kelgen selbiy ehwallarni bayan qilip öttüq, elwette bir qisim dölet, millet yaki rayon üchün xoshallinarliq ehwallarmu meydangha kelgen bolushi mumkin. lékin yuqiridiki özgirishlerge asasen 2017-yilning köngüldikidek we arzu qilinghinidek ötmigenlikini dések xatalashqan bolmaymiz. dunyaning nurghun yérida meydangha kelgen toqunush, kirizis, sürkilish, zulum, adaletsizlik,  ijtimaiy,siyasiy we iqtisadiy böhranlar we urushlar bilen hazirqi dunya tertipining qandaq munasiwiti bar? bezi mutexesisilerning déginidek  hazirqi ijtimaiy, siyasiy we iqtisadiy tüzüm we sistémilarda mesile barmu? mundaqche qilip éytqanda,kirizis bu tüzüm we sistémilarning bir alahidilikimu? yaki bu nachar hadisilerning tüzüm yaki sistémilar bilen alaqisi yoqmu? 2017-yildiki bu hadisiler 2018-yilgha miras qalamdu?


خەتكۈچ: böhran , kirizis , amérika , türkiye , xitay

مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر