perzentning ata – anisi üstidiki heqliridin birsi güzel isim (awazliq)

türkiyening barliq jameliride bir tutash oqulidighan jume xutbiliri/ 26 - 2018

perzentning ata – anisi üstidiki heqliridin birsi güzel isim (awazliq)

perzentning ata – anisi üstidiki heqliridin birsi güzel isim

 

eziz mumin qérindashlar! jüme küninglar mubarek bolsun!

peyghember eleyhissalam hayatning her bir basquchida islamiy qimmet qarashlarning ijra qilinishigha qattiq ehmiyet béretti. chünki u bizge bendichilik éngi, qaide - yosun we pezilet ögitish üchün ewetilgen peyghember idi. uning hayatning her bir lehzisini menilik ötküzüshke qarita bu sezgürliki bir bowaqqa isim qoyushtimu özini namayan qilatti. ikki arzuluq newrisige güzel we menilik qilip, hesen we huseyin dégen isimni özi qoyghan idi. isim qoyidighan chaghda aldi bilen ularni shepqet bilen quchaqlap baghrigha basqan, andin ong quluqigha ezan, sol qoluqigha tekbir oqughan idi. xeyrilik we bereketlik bir ömür ötküzüshi üchün ikki newrisige dua qilghan idi. (buxari, munaqibul ensar babi, 45 -, edeb babi, 109we edebua mufred babi 286hedis) 

eziz qérindashlar! peyghember eleyhissalam ezan we tekbir oqush arqiliq eslide buwaqning qulaqlirigha yaritilish ghayisini shiwirlighan idi. ulargha iman, islamni we tewhidni teliqin qilghan idi. pütün ömri boyiche allahqa bende bolushi kéreklikini jikiligen idi. peyghember eleyhissalam qoyghan güzel menilik isim arqiliq buwaqqa bir hayatliq yoli sizghan idi. hayati boyiche xeyrilik ishlarning we yaxshiliqning xadimi bolushini nesihet qilghan idi.

quran kerimning tili boyichimu perzentlirimiz közlirimizning nuri we qelblirimizning shatliqidur. allahning bizlerge ata qilghan lutfi we amanitidur. meyli qiz yaki oghul bolishidin qetiy nezer, dunyagha kelgen her qandaq bowaq özgiche qimmetliktur. allah uni yer yüzining eng shereplik mexluqi, xelipisi qilip yaratqan we biz chonglargha amanet qilghan bolup, salih bir bende, yaxshi bir insan bolushi üchün biz emgek singduridighan bu perzentlirimiz özige yarishimliq shekilde qarshi élishqa heqliqtur. bu qarshi élishning deslepki qedimidin birsi del ulargha güzel isim qoyushtur.

eziz qérindashlar! bowaq anisining quchiqida dunya németlirini tétighangha oxshash ismi bilenmu dunyadin bashlap ebidiylik alemge qeder bir kimlikke érishken bolidu. peyghember eleyhissalam bu heqte mundaq deydu:

«siler qiyamet künide öz isimliringlar we dadanglarning isimliri bilen chaqirilisiler. undaqta perzentliringlargha güzel isimlarni qoyunglar» (ebu dawud, edeb babi 61 - hedis)

bu hedis sherip bizlerge «insan atilishi we menisimu güzel isimlargha layiqtur. insanning bedini, izziti we sheripi hörmetke ige bolghangha oxshash kimlikini ipadileydighan ismimu hörmetke sazawer we heqliqtur. insangha bir ömür boyi yaxshi körülmeydighan isimlerni qoyush uyaqta tursun, nachar leqemler bilen bir qétim bolsimu chaqirish dinimizda qetiy cheklengendur» dégenni telim béridu. chünki allah taala quran kerimde «bir - biringlarni nachar leqemler bilen chaqirmanglar» (süre hujjirat 11 - ayet) dep agahlanduridu.

eziz möhtirem qérindashlar, isim bir insanning, bir medeniyetning we bir kültürning ekis étishidur. menbesi eng toghra we rushen islam medeniyitimizning isimgha alahide étibar béridighanliqini hemmimiz bilimiz. ötmüshtin künimizgiche millitimiz ewladlirigha birinchi bolup peyghember eleyhissalamning ismini, andin tarixqa izlarni qaldurghan büyüklirimizning ismini qoyushni iptixar wesilisi bilip kelmekte. enenimizdimu isim hemmidin ilgiri insan bolushning qedir - qimmitini, mewjutluqining menisi we medeniyitini eskertidighan muhim amil hésablinidu. isim qoyushta muhim bolghini peqet qolaqqa yaxshi anglinidighan emes, belki shuning bilen birge yene, igisini exlaqiy kamaletke shundaqla isil xaraktérge ige qilidighan menilik amildur. shunga peyghember eleyhissalam islam étiqadigha mas kelmeydighan, insan sheripige yarashmaydighan, zorwanliq we nepretni öz ichige alghan isimlarni özgertken idi. 

eziz qérindashlar! perzentlirimizgha musulman ikenliklirini her daim eslitidighan, diniy we milliy bayliqlirimizgha mas kélidighan menilik isimlarni qoyayli! ularning yémek -  ichmikige mesul bolghinimizgha oxshash güzel isimgha ige bolishidimu jawabkarliqimiz barliqini eqlimizdin chiqarmayli! étiqadimiz we kültürimizge sighmaydighan isimlarning ewladlirimizning dunya we axiritini weyran qilidighanliqini untumayli!

ewladlirimizgha qoyghan isimlar ulargha edep - exlaq, ang we ghaye béghishlaydighan shundaqla bir kompasqa oxshash pütün ömri boyiche yaxshiiliqqa, güzellikke we xeyirilik ishlargha wesile bolsun amin!!!


خەتكۈچ: jume xutbiliri

مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر