әрдоғанниң ғәлибиси вә түркийә ташқи сийасити

җан аҗунниң темиға мунасивәтлик анализи

әрдоғанниң ғәлибиси вә түркийә ташқи сийасити

әрдоғанниң ғәлибиси вә түркийә ташқи сийасити

түркийәдә 24-ийун йәкшәнбә күни һәм җумһур рәислик һәмдә парламент әзалири сайлими өткүзүлди. хәлқара җәмийәт тәрипидин йеқиндин көзитилгән сайламниң ахирида җумһур рәис рәҗәп таййип әрдоған %52.6 авазға еришип йеңи һөкүмәт түзүминиң тунҗи җумһур рәисликигә сайланған болса, адләт вә тәрәққийат партийәси билән милләтчи һәрикәт партийәси тәрипидин қурулған җумһур иттипақи бирләшмиси парламентта көп санлиқ орундуққа еришти. түркийә бу қетимқи сайлам билән рәсмий һалда йеңи һөкүмәт түзүмигә өткән болди. сайламға қатнишиш нисбити болса %87 әтрапида болди, хәлқара җәмийәтму бу қетимқи сайламни йеқиндин көзәтти. бу қетимқи сайламда әрдоғанниң қайтидин утуп чиқиши вә икки партийә тәрипидин қурулған җумһур иттипақи бирләшмәсиниң ғәлибә қилиши түркийәниң нөвәттики ташқи сийасити билән терроризимға қарши күрәш сийаситини давмлаштурушидин дерәк бериду.

йеқинқи мәзгилләрдә түркийә ташқи сийасәттә дөләт мәнпәәтини чиқиш қилған һалда актип вә көп тәрәплимилик һәрикәт қилип кәлмәктә. бир тәрәптин шималий атлантик әһди тәшкилати-нато иттипақдашлири, йәнә бир тәрәптин русийә, иран билән һәмкарлиқ ичидә һәрикәт қиливатқан түркийә, оттура шәрқ, асийа, балқан райони вә африқида актип ташқи сийасәт йолға қоймақта. түркийәниң ташқи сийаситини озуқландуруп келиватқан амиллар ичидә йардәм паалийәтлири билән дөләт мудапиә санаити муһим салмақни игләйду. дунйа бойичә иқтисадий күч җәһәттә  13-орунда туридиған түркийә, инсаний йардәм паалийәтлиридә дунйа бойичә биринчи орунда туриду. түркийәдин қалса америка келиду. түркийәниң йардәм паалийәтлирини изчил давамлаштуруши түркийәниң инсанға нә қәдәр әһмийәт беридиғанлиқини көрситип бериду.

йәнә бир тәрәптин түркийәниң дөләт мудапиә санаитидә қолға кәлтүргән нәтиҗилири түркийәниң ташқи сийасәттики ролини намайән қилип бериду. түркийәниң пакистанған атак намлиқ тикучар сетип бериши, парс қолтуқи дөләтлиригә һәрбий аптомобил експорт қилиши, шундақла қораллиқ вә қоралсиз учқучисиз айропиланларни йат әлләргә саталиши қатарлиқлар түркийәниң технологийә саһәсидә қолға кәлтүргән көрситип бериду.

24-ийун сайлам нәтиҗилири түркийәниң йардәм паалийәтлирини, дөләт мудапиә санаәт хизмәтлирини вә ташқи сийаситини буниңдин кейинму давамлаштурушиға земин һазирлап бәрди. түрк хәлқи бу қетимқи сайлам арқилиқ сомалиға қилиниватқан йардәм паалийәтлириниң давмлишишини халайдиғанлиқини билдүргән болди.

түркийәдики сайлам нәтиҗилири йәнә терроризимға қарши күрәш үчүнму муһим әһмийәткә игә. фират қалқини һәрбий һәрикити елип берилиши нәтиҗисидә даеш террорлуқ тәшкилати түркийә чеграсидин тазиланди, охшашла зәйтун шехи һәрбий һәрикити нәтиҗисидә африн райониму п к к – й  п г террорлуқ тәшкилатидин тазиланди. ирақта давамлишиватқан вә п к к террорлуқ тәшкилатиниң ирақтин түркийә тутишидиған линийәсини кесип ташлап террорлуқ тәшкилатиниң базиси болған қәндил районини террорчилардин тазилашни мәқсәт қилидиған һәрбий һәрикәт сайламдин кейинму давмлишиду. түркийәниң терроризимға қарши күрәшни чөридигән һалда оттуриға қойған идийәси даирисидә терроризимға зәрбә бериш һәрикәтлири түркийә чеграси биләнла чәклинип қалмайду. һазирғичә түркийә йеңичә терроризимға қарши күрәш идийәси түрткисидә 3 қетим һәрбий һәрикәт елип берип, түркийә ичидики террорчиларни хелила һалсиратти. бу нөвәт терроризимниң мәнбәсини пүтүнләй қурутуп ташлашниң мәқсәт қилинғанлиқини көрүвелиш тәс әмәс.

йәнә бир тәрәптин түркийә билән америка бекитип чиққан йеңи йол хәритиси даирисидә й п г террорлуқ тәшклати мунбич районидин чекинип чиқиду вә нато иттипақдеши болған түркийә билән америка мунбич райониниң бихәтәрликини қоғдап йәрлик хәлқниң һакимийәт қурушиға йардәм бериду. 24-ийундики сайламдин илгири икки дөләт арисида һасил қилинған келишим даирисидә иҗра қилиниватқан йол хәритиси, җумһур рәис рәҗәп таййип әрдоғанниң сайламниң биринчи басқучида утуп чиқип йеңи һөкүмәт түзүминиң тунҗи җумһур рәиси болуши нәтиҗисидә изчил иҗра қилиниду. охшашла сүрийәниң вәзийитини пәсәйтиш йолида елип бериливатқан хизмәтләр вә сүрийә мәсилисигә чарә тепиш үчүн башлиған астана сөһбәтлириниң сайламдин кейинму давмлишидиғанлиқини тәхмин қилиш тәс әмәс. дәрвәқә, түркийәдә сайламдин кейин вәзийәтниң муқим һалда давамлишиши түркийә билән һасил қилинған барлиқ келишимләрниң иҗра қилиниши җәһәттин иҗабий өзгириш һесаблиниду.



مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر