сүрийә инқилаби башлиған дәра шәһири хәтәр астида

тәтқиқатчи җан аҗунниң темиға мунасивәтлик анализ

сүрийә инқилаби башлиған дәра шәһири хәтәр астида

сүрийә инқилаби башлиған дәра шәһири хәтәр астида

йеқинқи күнләрдә сүрийәниң җәнубидики дәра русийә билән иран қоллап келиватқан әсәд қисимлири тәрипидин һуҗумға учрап кәлмәктә. сүрийәлик өктичиләрниң қәләлилиридин болған вә сүрийә инқилаби қозғалған дәра райониға қаритилған һуҗумларда әсәд қисимлири үстүнлүккә еришти, йәрлик хәлқ болса ийорданийәгә қарап қечишқа мәҗбур болди. ийорданийә һөкүмитиниң чегра еғизини ачмай турувелиши сәвәбидин, сүрийә-ийорданийә чеграси ечинишлиқ инсаний тирагедийәләргә сәһнә болмақта. сүрийәдики қораллиқ өктичи күчләрниң өз-ара иттипақлишалмаслиқи вә бәзилириниң русийәниң мурәссәләштүрүши нәтиҗисидә әсәд һакимийити билән келишивелиши қатарлиқлар түпәйли, өктичиләрниң қолидики нурғун шәһәр урушсизла әсәд қисимлириниң қолиға өтүп кәтти. җәнубий сүрийәниң вәзийитиниң кәскинлишип кетишигә сәвәб болған йәнә бир һадисә иран билән исраилийә арисидики кәскин сүркилиштур. иран қоллап келиватқан қораллиқ күчләрниң исраилийә чеграсиға йеқинлишиши икки дөләт арисидики сүркилишни техиму кәскинләштүрмәктә.

бу йил ийун ейиниң бешида әсәд қисимлириниң дәраға кәң көләмлик һуҗум қозғайдиғанлиқи тоғрисида хәвәрләр тарқалғаниди. узун өтмәйла дегәндәк әсәд армийәси районға әскәр вә һәрбий лазимәтликләр йөткәшкә башлиди. дәра районида бурун әсәд қисимлири билән сүрийәлик өктичи күчләр арисида кәскин тоқунушлар йүз бәрмигәниди. униң үстигә америка билән русийә дәра райони үстидә келишип, дәра районини «тоқунуш пәсәйтилидиған районлар»қатариға киргүзгәниди. лекин әсәд қисимлири дәраға һуҗум қозғиғанда америка мәсуллири сүрийәлик өктичиләрни сийасий җәһәттин қоллимайдиғанлиқини билдүрүшти. америкиниң ийорданийә әлчиханисидин сүрийәлик өктичиләргә әвәтилгән бир парчә хәттә, барлиқ келишим вә вәдиләрниң әксичә америка һөкүмитиниң сүрийәлик өктичиләрни русийә вә әсәд қисимлиридин қоғдап қалалмайдиғанлиқи әскәртилгәниди. дәра райониға русийә вә әсәд қисилири һуҗум қилишни башлиған дәсләпки күнләрдә, русийәниң һумәймин һәрбий базаси қоманданлиқи дәраниң «тоқунуш пәсәйтилидиған районлар» қатаридин чиқирип ташланғанлиқини уқтурди.

дәра райониниң вәзийити башқа җайларға селиштурғанда нисбәтән җиддий болмиғачқа, дәралиқларниң көп қисми өзлириниң өйидә йашайтти, бирақ русийә, иран вә әсәд һакимийитиниң бу районға кәң көләмлик һуҗум қозғиши нәтиҗисидә райондики 270миңдин артуқ адәм өй-маканлирини ташлап кетишкә мәҗбур болди. б д т 40 миң дәралиқниң ийорданийәгә қарап маңғанлиқини билдүрди. ийорданийә һөкүмити буниңдин бурун 650 миң сүрийәликни қобул қилғаниди, бирақ нөвәттә ийорданийә һөкүмити сүрийәлик көчмәнләргә йеңи сийасәтләрни йолға қоймақта. ийорданийә һөкүмити сүрийә чегрсиға йиғилған сүрийәлик көчмәнләргә йардәм қилмақта, әсәд қисимлири дәраға кәң көләмлик һуҗум қозғишидин кейин дәра хәлқи зор хәвп астида қалди. бу нөвәт бирләшкән дөләтләр тәшкилати ийорданийәни дәралиқларға чегра еғизини ечишқа чақирди.

дәра районида русийә, иран вә әсәд қисимлири билән сүрийәлик өкитичи күчләр арисида тоқунуш йүз бәрмәктә. әсәд қисимлириниң лаҗат районини чақмақ тезликидә қолға чүшүрүшидин кейин, русийәниң мурәссәләштүрүши билән бәзи өктичиләр әсәд һакимийити билән келишивалди. даел, босна әл шам вә ибта шәһәрлиридики өктичиләр қорал-йарағлар билән шәһәрни әсәд қисимлириға қош қоллап тутти. йәнә бир тәрәптин русийәниң әсәд қисимлирини қоллиши, америкиниң сүрийәлик өктичиләргә йардә қилишни тохтитиши қатарлиқ сәвәбидин, қораллиқ күрәш елип бериватқан сүрийәлик өктичиләр әсәд қисимлири алдида пассип һалға чүшүп қалмақта.

җәнубий сүрийәдә мәйданға кәлгән һадисиләрниң тәсиригә исраилийәму учримақта. исраилийәниң һәрбий һәрикәтләрдин илгири русийә билән көрүшүп иран вә иран қоллап келиватқан қораллиқ күчләрниң һәрбий һәрикәтләргә қатнашмаслиқи тоғрисида келишкәнлики мәлум. бирақ дәрада иран қоллап келиватқан күчләрниңму әсәд қисимлириға қошулғанлиқи ашкариланди. исраилийәниң нурғун иран әскәрлири вә иран қоллап келиватқан қораллиқ күчләргә һавадин һуҗум қозғиши вә иран қоллап келиватқан қораллиқ күчләрниң исраилийә чеграсиға йеқинлишиши исраилийә-иран мунасивәтлириниң техиму кәскинлишишигә сәвәб болмақта.



مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر