türkiye iqtisadining 2017 – yili

«iqtisad közniki» namliq sehipimizning bu heptilik sanida yildirim beyazit uniwérsitéti oqutquchisi piroféssor doktor erdal tanas qaragölning «türkiye iqtisadining 2017 – yili» mawzuluq xewer analizini huzurunglargha sunimiz.

türkiye iqtisadining 2017 – yili

türkiye iqtisadining 2017 – yili

türkiye awazi radiyosi: dunyada we türkiyediki iqtisadiy sahelerde körünerlik özgirishler yüz bergen, dunya iqtisadigha nisbeten ijabiy ötken 2017 – yilida türkiye iqtisadining némilerni bashtin kechürgenlikini eslep ötüsh paydiliq bolsa kérek.

aldi bilen, türkiye iqtisadi xainlarche herbiy – siyasiy özgirish qozghashqa urunush herikiti yüz bergen 2016 – yilidin kéyin, 2017 – yilimu xélila yuqiri nisbette éship, obdanla eslige keldi. buni meyli qolgha keltürülgen iqtisadiy éshishqa alaqidar sanliq melumatlardin bolsun, meyli emgek küchi bazirida qolgha keltürülgen ishqa, emgekke orunlashturush nisbitide weyaki éksport sanliq melumatliridin bolsun, roshen shekilde körüwalalaymiz. türkiye iqtisadi nöwette 2017 – yilining üchinchi charikide qolgha keltürülgen %11.1 lik éshish nisbiti bilen 20 dölet guruhigha eza döletler we iqtisadiy hemkarliq we tereqqiyat teshkilatigha eza döletler ichide eng köp éshishni qolgha keltürgen dölet boldi. deslepki 9 ayda qolgha keltürülgen otturiche %7.4 lik éshish bolsa, bu ehwalning peqet mushu yilning üchinchi chariki bilenla cheklinip qalmaydighanliqini, uning pütün yilgha yéyilghan muhim bir utuq ikenlikini körsitip berdi.

2018 – 2020 – yilliq ottura mezgillik pilanda, türkiyening 2017 – yilliq iqtisadiy éshish mölcheri %5.5 dep körsitilgenidi. biraq, deslepki üch chareklik sanliq melumatlar, tötinchi charek bilen birlikte yilliq iqtisadiy éshishning %5.5 din xélila yuqiri chiqidighanliqini körsitip berdi. nöwette, türkiyening 2017 – yilliq iqtisadiy éshishi %6.5 bilen %7.5 arisida bolidighanliqi texmin qilinmaqta.

yene bir tereptin, iqtisadiy éshishning emgek küchi bazirigha körsetken tesirige qaralghinida, 2017 – yilida ishqa – xizmetke orunlashturushta bir utuq hékayisining yézilghanliqini körüwalalaymiz. axirqi qétim élan qilinghan séntebir mezgili sanliq melumatlirigha asaslanghanda, 2017 – yili türkiyede 1 milyon 233 ming kishi ishqa, xizmetke orunlashturuldi. bu bizge %11.1 lik iqtisadiy éshishning omumiy qatlamgha yéyilghanliqini, xelqning turmushida eks etken keng dairilik bir éshish bolghanliqini körsetmekte.

ish – xizmet pursiti yaritish jehette qolgha keltürülgen bu utuqning perde arqisidiki eng muhim amil, shübhisizki , 2017 – yili béshida élan qilinghan ish – xizmet pursiti yaritish seperwerlikidur. mezkur seperwerlik dairiside ish – xizmet bilen teminligüchilerge bérilgen toluqlimilar, hazirqi bu sanning qolgha keltürülüshining we 1 milyondin artuq ademning emgek küchi bazirigha kirishining eng asasliq menbesini teshkil qilidu.

elwette, bu yil ish – xizmet pursiti yaritish nisbitide örlesh körülgen bolsimu, ishsizliq nisbitide bundaq ehwal yoq. buning eng négizlik seweblirining biri, emgek küchige qétilghuchilar nisbitidiki örleshtur؛ bashqiche qilip éytqanda, ish – xizmet yaritish nisbitidiki éshish bilen parallél halda emgek küchige qétilish nisbitidimu örleshning körülüshi, ishsizliq nisbitining chüshürülüshi yaki bir xaniliq reqemge chüshüshining yene bir az waqit telep qilidighanliqigha isharet qilmaqta.

iqtisadiy éshishning qozghatquchi küchi hésablinidighan éksportta bolsa, 2017 – yili yene muhim örlesh körüldi. 2016 – yili 142 milyard dollar etrapida bolghan éksport, hazirdin bashlapla 2017 – yilida mölcherliniwatqan 158 milyard dollardin éship kétidighanliqining signallirini bérishke bashlidi.

2017 – yili iqtisadta aldinqi pilandin orun alghan mesililerning yene biri pul paxalliqi boldi. noyabir éyida %12.98 ge yetken pul paxalliq nisbiti, bu yilning köp qismini qosh xaniliq reqemlerning hemrahliqida ötküzdi. biraq, bu yerde bu nisbetning ghidiqlighuchisining peqet ichki dinamikilar emeslikini tekitlishimizge toghra kélidu. bir tereptin ashliq we néfit bahasidiki éshish dégendek dunyawi amillar, yene bir tereptin tashqi piriwottiki heriketlinishlerning tesiri bizni qosh xaniliq pul paxalliqi nisbetlirige duchar qildi.

yene bir tereptin, 2017 – yili xamchot qizil reqimi milliy kirimge nisbeten aldinqi yilgha sélishturghanda bir az ashqan bolsimu, maastrikt ölchimi bolghan %3 ning astidin orun alghanliqini körmektimiz. oxshashla, bu yil dölet qerzi nisbitimu %28.5 bilen %60 lik maastrikt ölchimige asasen nahayiti yaxshi boldi.

xulasiligende, 2017 – yiligha oxshash 2018 – yiliningmu türkiye üchün sijil we sighdurushchan éshish nishanigha yétidighan utuqluq bir yil bolushini ümid qilimiz.


خەتكۈچ: 2017 , iqtisad , türkiye

مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر