Jahon iqtisodiyoti 52-qism

Turkiyada kooruptiyaga qarshi kurashda katta muvaffqiyatlar qo’lga kiritilgandir.

Jahon iqtisodiyoti  52-qism

 

Turkiyada kooruptiyaga qarshi kurashda katta muvaffqiyatlar qo’lga kiritilgandir. Bu soyada iqtisodiy o’sish bilan birga ham qashshoqlik nispati ham kambag’alar soni kamaydi. 2000- yili qashshoqlik nispati 25% atrofida ekan bu 2016- yildan e’tiboran 21,2 % ga tushgan. Ushbu natija bilan “Jon boshida teng kelgan kundalik xarajat 1 dollardan ham tushgan” ko’rsatgich oqibatida sinflantirish va mutloq qashshoqlikning endi Turkiyada bo’lmaganini ko’rsatmoqda.

Dunyo banki tomonidan 2017- yil okryabr oyi chop etilgan Davomli Rivojlanish Maqsadli Atlas faoliyatiga ko’ra Turkiya, dunyo bo’ylab kambag’allarni kamaytirgan bir davlat bo’lgan.

Qashshoqlik masalasi bilan birga inobatga olingan bir boshqa ko’rsatgich esa Insoniy Taraqiyot Indeksidir. Turkiyada 1990-yilidan beri Insoniy Taraqiyot Indeksi (IRI) muntazam yuklalishga boshlagan. Turkiya, 2015-yili 0,767 IRI qiymati bilan insoniy taraqiyot zinapoyasida 188 o’lka va hududda 71. o’rinda joy olgandir. UNDP ma’lumotlariga ko’ra 2002- yili o’lkamiz “O’rtacha Insoniy Taraqiyot” saviyasida ekan, 2009- yilidan e’tiboran “Oliy Insoniy Taraqiyot” saviyasiga ko’tarilgandir. UNDP hisobotiga ko’ra Turkiya, dunyoda taraqiyotdagi kamchiliklarni jadal bartaraf qilgan 9. o’lka vaziyatida. 2002-yildan beri qashshoqlarni mo’ljallagan va Turkiyaning mutloq qashshoqlikni bartaraf etish uchun boshlatgan yordma dasturlari taqdirga loyiq bir ijtimoiy ko’maklashuv tizimi vujudga keltilrgandir. Ushbu o’zgarishlarga qaramasdan Turkiyaning maqsadi “Yuqori Darajali Insoniy Taraqiyot” kategoriyasiga chiqishdir.

Turkiyada asosan 2002-yildan beri daromat topish mavzusida ijobiy o’zgarishlar kuzatilmoqda. (OECD) ya’ni Iqtisodiy Hamkorlik va Rivojlanish Tashkilotiga a’zo davlatlar o’rtasidagi muvozanatsiz daromadning 2012-yilgi asosiy omillar sarlavhali hisobotida Turkiya 2000-yili daromati tiklangan eng yaxshi davlatlardan biriga aylandi. Daromad topish avvalgi yilga qaraganda oz bo’lsa ham ortganiga diqqat qaratish kerak, buning muhim tomoni jamiyatning 20 % dan kam daromad  topgan tabaqasida daromadning tushmaganidir. Bu so’ngi yillar kuchga kirgan, ish imkoni va rag’batlantirish siyosati olib borilishi natijasida ijobiy o’zgarishlar kuzatilgandir.

Insonlarning iqtisodiy vaziyatini tiklash, Turkiyada iqtisodiyot sohasidagi muvaffaqiyatlar bilan bir qatorda, ijtimoiy sohalarda, ta’lim va salomatlik sohasida ijg’or ildamlash bilan qashshoqlikka qarshi kurashga ajratilgan manba va davlat tashkilotlarining roli katta.

Qashshoqlikka arshi kurash doirasida muhim vositalardan biri bo’lgan ijtimoiy yordamlashuv sohasida ham ijobiy havo kuzatilmoqda. 2011- yili Oila va Ijtimoiy Siyosatlar vazirligi vujudga kelgan va Ijtimoiy Yordamlashuv va Hamkorlik Mudirligi (SYDGM) boshqarmasi nomni ostida xizmatga o’tgan. Ijtimoiy yordamlar Turkiyada qashshoqlikka qarshi kurash natijasida kambag’allar sonining kamayishi, iqtisodiy rivojlanish va ijtimoyiy o’zgarishlar bilan boshqa tomonga burtilgandir. Asosan so’ngi 15 yilda, Turk iqtisodiyotining taraqiyoti va har tomonlama farovonlik o’rnatilgani uchun, darhaqiqat iqtisodiy va ijtimoiy tiklanish, xuddi Milliy Ish Imkoni Yaratish Strategiyasi misoli qashshoqlikka qarshi kurashga yana ko'p chorlagandir. Bu doirada Oila va Ijtioiy siyosatlar varizligi qashshoqlikka qarshi kurashda muhim bir strategiya izlashga tayyorlanmoqda. Stragetiya, asosan “Eng quyu iste’molni ta’minlash”, “Imkoniyatlar yaratish” va “Kuch hajmini kengaytirish” sarlavhasi bilan ijtimoyi sohadagi yordamlarni ko’p tomonli bo’lishiga olib kelishi kutilmoqda.

“Qashoqlikkka qarshi kurash strategiyasi” Turkiyaning ijtimoiy siyosatlar sohasida yangi bir yo’l xaritasi misoli bo’lgandir. 2002-yildan buyon ijtimoiy siyosatlar sohasida tashlangan qadamlar yana yuqori saviyaga ko’tarilgan bo’lib, hech kimning asosiy haq va e’htiyojlardan mahrum bo’lmasligi va barcha xizmatlardan teng foydalanishi ta’minlangandir.

 


Tanlangan kalimalar: jahon iqtisodiyoti

Aloqador xabarlar